Вужык. Голуб на плячы. Дак

– Нэме, нэме, брать, вкусно, – падахвочваў афіцэр, пры гэтым не пераставаў даверліва ўсміхацца, чакаў, калі хлопец возьме ад яго салодкі ласунак.

Петрык узяў з рук пакуначак і не ведаў, што з ім рабіць – разглядваў як нейкую дзіваванку. А ўсе глядзелі на яго, чакаючы, калі на яго вачах народзіцца радасць і паспытае тое, што трымаў у руках. Хлопчык круціў у руках бліскавічны дарунак і, хоць забі, не ведаў, што з ім рабіць.

Тады афіцэр здагадаўся, чаму разгубіўся хлопчык. Ён сам разгарнуў пакуначак, зашамацеўшы абгорткай, адламаў ад пласцінкі колькі квадратных карычневых частачак, паднёс да рота зніякавелага хлапчука, зноў падахвоціў:

– Эсэн, бітэ, кушать, вкусно...

Пятрусь узяў карычневыя квадрацікі, якія ўжо раставалі на вачах і прыліпалі да пальцаў, паклаў у рот. Тады адразу і зразумеў, што гэта было. Такога смакоцця ён, здаецца, ніколі не спрабаваў. І таму па-дурному заўсміхаўся, гледзячы ўжо вясёлымі вачыма на ўсіх, хто стаяў над ім, і ўжо не смяяўся натоўп, а рагатаў з яго недаверу і недасведчанасці, з яго радаснага нечаканага адкрыцця.

Больш Пятрусь Сіліч не асмельваўся адломваць долькі ад шакаладу, загорнутага ў такую бліскучую і прыгожую абгортку, бо падумаў: “А Верка? А маці?..” Ды і падумаў пра тое, што добра было б піць гарбату, па кавалачку адломваючы і адкладваючы на далей... Дзе ж такога смакоцця раздабудзеш па такім часе?

Таму ён загарнуў пакецік і кінуў запазуху, паказваючы, што есці пры ўсіх і ўсё не будзе – у яго яшчэ дома ёсць тыя, каму ласунак прыйдзецца да спадобы...

Калі адсмяяліся, калі аціхлі, калі супакоіліся і нешта зразумелі, то той жа афіцэр, ужо стаўшы сур’ёзным, зноў засунуў руку ў свой чамадан-сумку, дастаў адтуль і яшчэ некалькі плітак шакаладу, падаў хлапчуку:

– Бітэ... Ду іст швестэр унд мутэр... Бітэ... Сестра, мать...

Нехта даў бохан хлеба, хтосьці пакет цукру... Надавалі столькі, што ён усё гэта не мог увабраць у свае дзіцячыя рукі – і багатым чалавекам ён ішоў дадому.

Не вытрымаў, падбег да яго самы лепшы сябрук Віцька Дударэнка, здзіўлена паглядаў на яго і на тое, што ён трымаў у руках, спытаў:

– За што яны табе столькі падаравалі?

– А ні за што. На і табе, мне не шкода, – спыніўся Пятрусь, аддзяліў і Віцьку плітку шакаладу, цукар і пачак пячэння.

Сябра стрымгалоў кінуўся дадому, каб пачаставаць сямейнікаў салодкімі ласункамі.

Пятрусь ведаў, што не вельмі і вялікае багацце нясе ён дадому. Бацька з маці, калі адышлі чырвонаармейцы і падступаліся да Бабруйска немцы, падаліся ў горад, у якім нікога не было – ні чужых, ні сваіх. Усе крамы былі аддадзены на разрабаванне (усё роўна немцам усё дастанецца!), і бацькі прынеслі адтуль столькі ўсяго-усялякага, колькі здолелі панесці. Яны закаплі ўсё тое ў агародзе, пад яблыняй. Петруся на той час адправілі гуляць на вуліцу, каб не падгледзеў, каб не выдаў потым незнарок ці суседзям, ці тым жа немцам... Але ён падгледзеў адным вокам. Але ён не такі дурны, каб каму расказваць пра тое, язык распускаць не прывык, хоць і быў яшчэ малечай...