Вужык. Голуб на плячы. Дак
- Автор: Бароўскі Анатоль
- Год: 2012
- Язык: белорусский
- Год: Палесдрук
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Вужык. Голуб на плячы. Дак». Краткое содержание книги:
– Антон?! Здравствуй! – адразу прызнаў мяне былы абкамаўскі сакратар камсамола – кінулася ў вочы, што не змяніўся тварам, выглядаў, як і раней, маладжава, і пастава такая ж юначая, і ў вачох зіхаткі цікаўны агеньчык, удумлівы праніклівы позірк. – Ты ли это? Сколько лет не виделись…
– Ды, выходзіць, я. Здароў быў!
Нас піхалі то справа, то злева, штурхалі ў спіну – як грымака давалі, і на гэтым людскім расхрыстаным і расхлістаным раздарожжы нам, зразумела, стаяць не выпадала.
На ім быў недарагі, але ладна сшыты шэры касцюмец, блакітная, пад колер вачэй, кашуля, гальштук…
– Свободное время у тебя есть?
– Ды ёсць, а што?
– Да пошли куда-нибудь посидим, чашечку кофе выпьем.
– Ды гэта можна.
Мы ледзьве выбраліся з густой плыні людзей, прайшлі па вуліцы з сотню метраў і напаткалі невялічкую кавярню, дзе, калі мы ўвайшлі, пахла кавай – сапраўдны водар.
Неяк хутка і, падалося мне, спалохана падняліся са сваіх месцаў наведвальнікі, адна толькі маладая пара – ён і яна – здзіўлена паглядалі на бармена, які, мусіць, загадаў ім пакінуць столік…
– Пожалуйста, проходите, – ветліва сустрэў нас афіцыянт у белай кашулі, на шыі “бабачка”. – В углу свободно…
Пакуль мы гаварылі пра ўсё і ні пра што, выбіваліся на асноўную тэму гутаркі, бармен паставіў на стол графінчык – напалову напоўнены карычневым напоем (каньяком?), парэзаныя лімоны, бутэрброды з вяндлінай…
Я няёмка паглядзеў на прынесенае, але Валодзя супакоіў:
– Я частую, не хвалюйся… Ганарар сёння выдалі з газеты Пашкі Якубовіча, дык можна і адзначыць.
– А-аа… Ну, тады частуй.
Успомнілі агульных знаёмых – Далідовіча і Вялічку, Шаплыку і Гаўрыленку, Бязлепкіна Пецю…
Ён наліў па шкаліку, падняў, запрашаў чокнуцца. Дзынкнулі чарачкамі. Выпілі. Пазнаёміліся мы з ім у Мазыры падчас сакратарства ў гаркаме камсамола. Цікавы хлопец, неардынарны, кемлівы, высокаадукаваны. Не было ў яго разгубленасці ці ваганняў у вядзенні справаў, вырашаў усё хутка, упэўнена. Мне ён падабаўся – як чалавек, як асоба. А потым сустрэліся ў Гомелі, калі яго перавялі ў абкам. Праходзіла справаздачна-выбарная канферэнцыя і яму даручылі выступаць. Ён, пакутуючы ў думках над заўтрашнім выступленнем, адшукаў мяне.
– Ведаеш, хачу заўтра абкаму камсамола падкінуць бомбу. Хачу падарваць камсамол знутры. Расказаць сумленна пра застойнасць, бюракратызм, безжыццёвасць многіх пастаноў, рашэнняў, іх бязглуздасць, усюды – паказушнасць і двурушнасць… Мо чым паможаш, як журналіст, едкае што ўставіць у выступленне..
Я засмяяўся тады з яго шчырага памкнення, можа недзе і наіўнага памкнення, быццам пра тое ведаў толькі ён адзін. Так, ведалі, але не гаварылі пра тое з высокіх трыбунаў, амаль не пісалі – партыя наклала табу на гэтую тэму…
– Ты ж, браце, практык, а я ўсяго назіральнік, фіксатар падзей… Табе ж лепей за ўсё бачна, як на далоні, падводныя цячэнні і рыфы… Я магу неяк пакруціць, прыдаць нейкі каларыт трывогі твайму выступленню, але тое, упэўнены, ты здолееш зрабіць і сам. Згодзен паглядзець напісанае, паправіць нешта, падказаць… Калі б я захацеў надрукаваць тваё выступленне ў сваёй маладзёжнай газеце, то твае думкі не далі б… А нас з табою паклікалі б на гутарку ў кэдэбэ.
– От тое кэдэбэ, – уздыхнуў тады ён, і не зразумець было, ён ганіў яго, як і камсамол, ці лагодна папракаў. – Шкада, Антон, шкада… Але я ноч спаць сёння не буду, а падрыхтую нечаканку…
Мне падабалася, што ён размаўляў са мною на роднай мове, хаця ў камсамоле тое было не ў пашане. Памятаў шмат вершаў нашых слынных паэтаў, байкі Крапівы. І я міжволі знайшоў у яго асобе суразмоўцу, аднадумца, смелага і разумнага чалавека…
Так, сапраўды Мацкевіч падрыхтаваў бомбу.
Прадстаўнікі з цэка сталіцы рэспублікі і эсэсэсэр, пачуўшы першыя сказы, пачалі пераглядвацца, ёрзаць на крэслах, пачалі раіцца, што рабіць. А яго ўжо ніхто стрымаць не мог. Калі перад ім выступалі другія, то і зала, і прэзідыум перагаворваліся між сабою – зала гудзела, як пчолы ў вулляку, – выступоўцаў ніхто не слухаў, бо ніхто нічога новага не гаварыў. А тут…
Тут жа была суцэльная цішыня, Калі б камар ці муха ляцелі над галовамі, то іх бы пачулі. Цішыня была як напятая струна…
А Валодзя схітрыў, як мне прызнаўся перад гэтым: “Я ім для пратакола аддам “правільнае” выступленне, а пра сапраўднае не прызнаюся…”
Калі ж скончыў, калі прамовіў апошняе слова, у зале доўга стаяла цішыня. А потым зала ўзарвалася гулам апладысментаў. Цэкоўцы не пляскалі ў далоні. Цэкоўцы не ведалі, як рэагаваць на тое, што адбылося… Яго выступленне дапамагло і мне зрабіць тады ніштаваты артыкул для газеты, за што рэдактар нават пахваліў на лятучцы. Зразумела, што я абышоў самыя вострыя вуглы, але такія-сякія праблемы закрануў…