Вужык. Голуб на плячы. Дак

1.

“Мухіко, а Мухіко, я пайду па сваіх клопатах, – падаў сігнал сваёй сяброўцы, спадзеючыся, што яна адразу пачуе мяне. – Ты дзе?”

“Там, дзе заўсёды, там, дзе я і павінна быць – на люстры”.

“Уключыць, як заўсёды?”

“Не, сёння не трэба… Не той настрой, Антон. Надоўга збіраешся?”

“Не ведаю. На гадзін чатыры адлучуся…”

Яна памаўчала трохі, а потым папрасіла:

“Я не хацела б, каб ты сёння прыйшоў позна. Ці зможаш ты прыйсці не пазней трынаццаці гадзінаў?”

Клопатаў, здаецца, вялікіх у мяне не было, але і не з рукі было пытацца-цікавіцца, чаму яна просіць пра такое. Але раз просіць, то, мусіць, так і трэба. Некалі ж і Яніна, здаралася, прасіла мяне прыйсці ў пэўны час дадому, а я мог і забыцца, загалуніўшыся нечым, пра дадзенае слова… А тут як быццам нешта іншае, тут быў нейкі іншы выпадак і абавязак, толькі вытлумачыць яго не мог.

“Добра, роўна а трынаццацтай гадзіне я буду дома, – прыйшлося цвёрда паабяць мне, нават і на люстру кінуў позірк, як быццам хацеў Мухіко ў вочы паглядзець, даказаць, што не хлушу, што не забудуся на абяцанае, але кватарантку не ўбачыў – мусіць, схавалася. – Не сумуй без мяне, усё будзе добра…”

Адказу не пачуў.

Нешта здарылася з маёй госцяй, а што, не ведаў. Няўжо і ў яе бывае кепскі настрой? Ведаў, што ў двукрылых настрой залежаў ад надвор’я. Але ж на дварэ было сонечна – промні зазіралі ў вокны, адбіваліся нават на люстру. Тады можа муха прадчувае перамену надвор’я, ваганні атмасфернага ціску дзейнічаюць на яе?

Ціха прычыніў дзверы, як бы баючыся патрывожыць яе спакой.

На пляцоўцы сустрэў “жырыноўскага сокала” – Івана Трафімавіча, ветэрана вайны, адстаўнога афіцэра недзе з-пад Тулы родам, а прыехаў жыць на Беларусь, у Гомель. І пенсію атрымлівае вялікую, не тое, што нашы гаротныя былыя даяркі і паляводы, якія ж і кармілі афіцэраў той жа савецкай арміі. Ганіць і зневажае ўсё беларускае, расейскі свой гонар і пыху дэманструе.

– По делам опять, по делам? – яхіднічае адстаўнік, з’едліва ўсміхаецца.

– Па справах.

– От не отучат вас от этого мужицкого языка, коверкаете красивую нормальную русскую речь, стыдно за вас – интелигентный умный, казалось бы, человек, при галстуке, а вот когда откроете рот… Стыд и срам.

– Кожнаму казлу – па пары рагоў.

– Сам ты козёл! – не вытрымлівае абразы былы афіцэр, маёр запаса. – Мало вас стреляли, мало… Но ничего, ничего, президент научит вас уму-разуму. Правильно он сказал, что тот, кто разговаривает по-белорусски, как правило, ничего не умеет делать. Националисты! Фашисты!

Больш казаць яму, майму і нашаму ворагу, што-небудзь ахвоты не было. Хіба ж яго пераканаеш у чым? Ён працаваў у газеце “Сокалы Жырыноўскага” і з усё апантанасцю і расейскай страснасцю, непрымірымасцю да іншай думкі і становішча, на старонках роднай газеты абліваў брудам усё беларускае, здзекваўся з нацыянальных святыняў, – і нішто яму за такую агрэсію і абразу не пагражала. Такога закону не было. А хаця б і быў, то ніхто яго не прымяняў бы на практыцы. Асудзілі б найперш таго, хто падаў бы такую скаргу…