Воляй абраны. Дамова на спакусу
- Автор: Бароўскі Анатоль
- Год: 2012
- Язык: белорусский
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Воляй абраны. Дамова на спакусу». Краткое содержание книги:
– У пагоню! – загадаў палкоўнік Сікорскі, расчараваны ўбачаным.
Але ў які бок ісці, на якіх лясных дарогах перастрэць паўстанцаў, ніхто не ведаў. Каманду ўсё ж выканалі – рушылі спехам у невядомыя нетрыскі лесу.
А тым часам паўстанцы затаіліся за Шушвой – іх надзейна схавалі крокскія лясы. Ведалі, туды, у балотнае царства не ступіць ні адна нага карніка царскага войска. Добра адаспаліся, а потым Баляслаў Калышка сабраў сход інсургентаў. Прыдзірліва агледзеў кожнага, застаўся задаволены адзеннем, абуткам. І што галоўнае – у кожнага зброя. Баявы, паўнацэнны атрад.
– Вось цяпер мы можам ісці на злучэнне з Серакоўскім! – абвясціў камандзір.
Даленга-Серакоўскі абрадваўся, убачыўшы, як да яго падыходзіць Баляслаў. Аванпост задоўга да гэтага сустрэў атрад Калышкі, адразу ж і паведамілі пра тое Серакоўскаму.
– Вітаю, Баляслаў! Малайцы, што дабраліся. Разам мы – сіла!
Палічылі свае рады – каля чатырохсот пяцьдзесят баяздольных змагароў.
Адпачылі з дарогі, атрад Калышкі накармілі як належыць.
– Куды далей рушым, таварыш Даленга? – пацікавіўся Баляслаў, калі яны селі ў зацішак дрэў, дзе і было, мусіць, месца галоўнага штаба паўстанцаў.
– Да Курляндыі наш шлях ляжыць, – дастаў са скураной сумкі, што вісела за спіной, мапу, разгарнуў яе перад сябрам, – вось па гэтай дарозе. – А па дарозе да нас далучыцца атрад ксяндза Антона Мацкевіча. Калі мы аб’яднаемся, то сілы нашыя павялічацца...
Абодва схіліліся над мапай, вывучаючы дарогі і шляхі, што вялі ў патрэбны бок. Узважвалі ўсё, узгаднялі, пераправяралі. Прыйшлі да ўзаемазгоды.
Калі па дарозе злучыліся з паўстанцамі Мацкевіча, то і рашылі атабарыцца ў глухім лесе, зрабіць інспектарскую праверку. Не забывалі і пра разведку. Рыгора Сямашка па заданні Даленгі адольваў дзесяткі кіламетраў на сваім скакуне. З’яўляўся то ў адным месцы, а праз гадзіну вынырваў за колькі вёрст у іншым, выцікоўваючы карнікаў.
Калі пачалі ладзіць вячэру, Сямашка на ўспацелым кані падляцеў да Серакоўскага:
– Таварыш Даленга! На нас накіроўваецца тры роты пяхоты і эскадрон уланаў.
– Хто камандзір, не дазнаўся?
Выціраючы лоб рукавом світкі, кіўнуў галавой:
– Ведаю – маёр Каўра, бязлітасны карнік. Звер, а не чалавек.
– Дзякую, Рыгор, за весткі. Адпачывай.
Зноў нарада, цяпер ужо і ксёндз Мацкевіч далучаны да сойміка. Падпёр бараду рукой, задумаўся. На ім даўгая світка, скураныя боты, не расстаецца з шабляй, якая не раз выручала яго ў баі.
– Пара правучыць іх, Даленга, даць ім прыкуркі, – прапанаваў Баляслаў і павярнуўся да ксяндза. – Як на гэта глядзіць святы айцец?
Антон Мацкевіч адказаў не адразу. Ён не любіў адкразу выказваць свае думкі, падтрымліваючы ці абвяргаючы прапанову, а доўга ўзважваў, раіўся, мусіць, з Вышнім, а потым толькі выказваў рашэнне.
Маўчаў і Зыгмунт Серакоўскі. Прапанова Баляслава яму спадабалася, але трэба да драбніц усё ўзважыць.
– Баляслаў мае рацыю, – падаў голас пасля некаторага маўчання і раздумвання Мацкевіч.
І зноў пачалі з самага пачатку – дзе хто будзе стаяць, хто будзе займацца акружэннем, каму будзе давераны падманны прыём. Не адну гадзіну ўзважвалі і раіліся, і толькі потым Зыгмунд прамовіў:
– Вось цяпер я спакойны. Стратэгічны план адпавядае ўсім патрабаванням тактыкі і стратэгіі!
Засада зрабілі каля вёскі Гінятаны. Дазорны абвясціў аб набліжэнні казачага авангарду.
– Прапусціць! – прагучэла ціхая каманда.
Ні аб чым не здагадваючыся і не асцерагаючыся, уголас размаўляючы, рагочучы з нейкіх сваіх жартаў, рухаўся казачы авангард смела па дарозе. Калі за ім рушыла калона, і прайшла ўжо больш палавіны ад месца засады, прагучэла новая каманда:
– Агонь!
З руляў штуцэраў, як гром сярод зімы, вылецеў свінец. Маёр Каўра спачатку нічога не зразумеў, пластом ляснуўся на зямлю, а потым ачомаўся, узяў сябе ў рукі, крыкнуў:
– Спешиться!
Калона карнікаў спынілася, карнікі пачалі страляць не па паўстанцах, бо іх не бачылі, а проста так, у неба. Калі ж яны пачалі адступаць, у бой уключыліся інсургенты Антона Мацкевіча. Махаючы шаблямі, колючы штыкамі, яны наносілі смяротныя ўдары карнікам. Мацкевіч паласнуў шабляй па плячы маёра Каўра, і той упаў.
Салдаты пачалі адступаць. Нехта схапіў пад пашкі маёра …
Большая частка карнікаў вырвалася з акружэння, але тут жа трапіла пад трапныя стрэлы паўстанцаў Даленгі. Неяк удалося прарвацца, проста ўцяклі…
Больш за сорак карнікаў былі забітыя, шэсцьдзесят – параненыя.