Поўны збор твораў у чатырнаццаці тамах. Том 3
- Автор: Быков Василь Владимирович
- Год: 2005
- Язык: белорусский
- Год: Саюз беларускіх пісьменьнікаў
- ISBN: 5-9691-0075-7
- Жанр: Военная проза
Электронная книга - «Поўны збор твораў у чатырнаццаці тамах. Том 3». Краткое содержание книги:
У трэці том Поўнага збору твораў увайшлі аповесьці «Мёртвым не баліць» (1965 г.), «Праклятая вышыня» (1968 г.), «Сотнікаў» (1970 г.), «Сьцюжа» (1971 г.).
Усе, хто быў у бліндажы, глядзелі на яго, бы на вар’ята — такога немца, мусіць, яшчэ не бачылі. Трапляліся палахлівыя размазні, прававерныя гітлераўскія фанатыкі, стрымана маўклівыя прусакі, але такога балбеса бачылі ўпершыню. Ананьеў хвіліну заставаўся яўна збянтэжаны, бровы яго ўсё ніжай асядалі на гняўлівыя вочы. Немец тым часам, матляючы галавой, спаўзаў усё ніжэй, нешта сонна гугнявіў і раптам зусім змоўк.
Старшы лейтэнант смачна вылаяўся.
— Піліпенка, ану, трасані яго!
Піліпенка, падаўшыся на каленях да немца, ахвотна раз і другі пырануў яго ў бок. Але немец толькі прамармытаў нешта і сціх, бяссільна перакаціўшы голаў на другое плячо.
— Эй, Гітлер! Эй! Спыць, падлюка, шчоб ёму не праснутысь!
— Што ты пораш! — прыкрыкнуў Ананьеў. — Трасяні, каб душа з яго выкацілася!
Піліпенка згроб немца загрудкі і сапраўды трасануў так, што аж затрашчаў яго фрэнч. Але зноў ніякага выніку.
Грыневіч з цікаўнасцю пасунуўся да палоннага і гідліва паўзіраўся ў яго. Ананьеў нешта паразважаў, потым нагнуўся і кулаком падняў немцаў падбародак. Немец ап’янела бяспросыпна спаў.
— Ах, абармоціна! Ды ён жа быў п’яны! — даўмеўся старшы лейтэнант. — А я на яго шчэ гарэлку псаваў! Ось жа гад! Паскуда! Дапыталі, называецца. Цьфу, дурні набітыя!..
9
— Як бобікаў абхітрыў! — абураўся камандзір роты. — Цяпер чакай! Да раніцы ты з яго ні чорта не выцягнеш. Гэта ўжо я знаю!
— Мне дазвольце ісці? — змрочна запытаў Шнэйдар.
Ананьеў павярнуўся да яго, але адказаў не адразу.
— Глядзіце там. Могуць сунуцца ўначы. Каб не праспалі.
— Не праспім, — буркнуў перакладчык.
— То-та!
Закінуўшы за плячо аўтамат, Шнэйдар вылез у траншэю. Ананьеў сеў на ранейшае месца побач са мной, падабраў доўгія ногі.
— Піліпенка, давай талковага хлопца. Данясенне адправіць.
Старшына, не мяняючы гняўлівага выразу твару, моўчкі ўстаў і пасунуўся да выхаду.
У бліндажы настала маўчанне.
Цвяткова пляшка ляжала на скрынцы нават не завінчаная, хлеба застаўся адзін невялічкі кавалак. Камандзір роты згроб яго і адразу адкусіў палавіну.
— Камісар, — сказаў ён, жуючы, — дай-ка паперку.
Грыневіч расшпіліў пульхную, як пакунак, кірзавую сумку, пашукаў там, выдраў з нейкага сшытка старонку, дастаў з скураной ячэйкі аловак і ўсё гэта падаў камандзіру роты.
— Думаў, пакуль што пашлю пару звестак аб праціўніку, — казаў Ананьеў. — Ды во пашлеш! Абармот, а не фельдфебель. Цвяткоў, ану пасвяці — ні чорта не відаць.
Цвяткоў зняў з палічкі плошку і на каленях паслужліва схіліўся да камандзіра роты.
Дажоўваючы хлеб, Ананьеў пачаў пісаць. Мне не відно было, што ён там не дужа бойка выводзіў цвёрдым чарнільным алоўкам, маёй увагай завалодаў Цвяткоў, які адным вокам касіў туды, і выраз яго асветленага знізу твару неяк дзіўна мяняўся. Нешта паблажліва-ўсмешыстае з’явілася ў гэтым яго позірку адным вокам. Неўзабаве санінструктар грубавата заўважыў:
— Не данісенне, а данясенне.
Ананьеў кінуў на яго недаверлівы позірк.
— Ну да? Скажы мне! Можа, яшчэ вучыць будзеш?
Цвяткоў неяк не адрэагаваў на гэтую не сказаць каб дабрадушную рэпліку — нібы яна яго зусім і не датычыла — і зусім бяскрыўдна зазначыў:
— I не заніў, а заняў. Заняў вышыню, так трэба.
Ананьеў, нібы шукаючы падмогі, знарок няўцямна зірнуў на мяне, затым на Грыневіча. Намеснік з нейкім стрыманым разуменнем перасмыкнуў вуснамі, але змоўчаў. Звяртаючыся да яго, старшы лейтэнант сказаў:
— Глядзі, ён і сапраўды вучыць! Ха! Быццам я сам не ведаю! Заніў — заняў. Канешне, заніў, — упэўнена аб’явіў ротны.
Трохі падзівіўшыся гэтай яго самаўпэўненай настойлівасці ў яўнай памылцы, я зірнуў на сшытак. Якраз у той момант аловак Ананьева з націскам выпраўляў «і» на «я», што без слоў вырашала спрэчку. Мусіць, тое як след ацаніў і Цвяткоў, бо далей ужо маўчаў. Праз пяць хвілін старшы лейтэнант адхінуўся ад паперы і ўслых прачытаў напісанае:
— «Вэ-чэ 35004 — Маёру Сырамятнікаву. Данясенне. Заняў вышыню 117,0. Узяў палоннага обер-фельдфебеля. Знішчана каля пятнаццаці немцаў…» — нібы прыслухоўваючыся да чагось, ён моўчкі паглядзеў на Грыневіча. — Мала пятнаццаць, ага?
— Адкуль там пятнаццаць? — падумаўшы, сказаў Грыневіч. — Колькі трупаў было? Штук восем? Дык што ж ты… Папраўдзе трэба.
Ананьеў нахмурыўся.
— Ды ну цябе! Папраўдзе, папраўдзе! Усё табе папраўдзе. Падумаеш — трупаў! А можа, яны з сабой трупы панеслі?