Kroki w nieznane. Almanach fantastyki. Tom 5

— W zeszłym tygodniu? — zapytałam. — Chcesz powiedzieć, że cioteczka Judith jeszcze żyje?

— No, żyła jak najbardziej, gdy w zeszłym tygodniu jadłyśmy razem lunch.

— Lunch? — Czy mówiły o tej samej osobie? O siostruni tatki? O Gorgonie?

— Owszem, tylko że ona wcale nie jest Gorgoną. Gdy poznasz ją bliżej, okazuje się całkiem miłą osobą.

— Cioteczka Judith — stwierdziłam. — Ta, która zawsze na wszystkich i wszystko patrzyła z dezaprobatą.

— Ta sama, choć od wielu lat tak już na mnie nie patrzy Jak powiedziałam, gdy pozna się ją bliżej…

— A jak ci się to udało?

— Podziękowałam jej za prezent urodzinowy.

— I co? — zapytałam. — Przecież nie mogło tylko o to chodzić. Mama zawsze nam kazała pięknie jej dziękować za każdy prezent, jaki od niej dostawałyśmy.

— Owszem, ale to nie była właściwa forma podziękowań. Jedyną właściwą jest własnoręcznie napisana kartka z podziękowaniami — powiedziała Tracy najwyraźniej kogoś cytując. — W szkole średniej musiałyśmy napisać listowne podziękowania dla kogokolwiek. Cioteczka akurat przysłała mi jednodolarowy banknot, jak co roku, więc napisałam do niej i następnego dnia zadzwoniła do mnie i zrobiła mi długi wykład o tym, jak ważne są dobre maniery i jak okropne jest to, że nikt już nie przestrzega podstawowych wymogów etykiety i jak jej było miło, gdy mogła stwierdzić, że choć jedna młoda osoba wie, jak się zachować. Zapytała też, czy nie zechciałabym z nią obejrzeć musicalu Nędznicy. Kupiłam podręcznik dobrych manier Emily Post i od tej pory doskonale nam się układa. Gdy pobieraliśmy się z Evanem, przysłała mi nawet w prezencie ślubnym srebrny wisiorek z Silver Fish Jevelry…

— Za coś ty jej posłała podziękowania? — zapytałam odruchowo. Ciocia Judith nie lubiła nas, bo byłyśmy nudne i niezamężne. Czy przypadkiem Altairczycy nie patrzyli na nas z dezaprobatą, bo czekali na jakiś ekwiwalent ręcznie pisanej kartki z podziękowaniami?

Jeżeli tak było w istocie, to mieliśmy przerąbane. Zasady etykiety są diabelnie nielogiczne i osadzone w kulturach poszczególnych społeczności, a nie miałam żadnego galaktycznego podręcznika savoir vivre, do którego mogłabym zajrzeć. I-o Boże! — zostało mi mniej niż dwie godziny do odlotu obcych.

— Powiedz mi dokładnie, co ci mówiła, gdy do ciebie zadzwoniła? — zapytałam nie chcąc zrezygnować z idei, że w tym właśnie tkwi klucz do zrozumienia zachowania obcych.

— To było osiem lat temu…

— Wiem. Przypomnij sobie.

— Dobrze… No więc było mnóstwo gadania o rękawiczkach, o tym, że nie powinnam nosić białych bucików po Święcie Pracy pierwszego maja i nie powinnam zakładać nogi na nogę. Dobrze wychowane młode damy siadając krzyżują nogi w kostkach.

Czy Altairczycy siadając w pasażu chcieli nam dać lekcję dobrych manier i odpowiedniego sposobu siadania? Wydawało się to nieprawdopodobne… ale ciocia Judith nie chciała rozmawiać z ludźmi, którzy zakładali trzewiki nieodpowiedniego koloru.

— … i mówiła jeszcze, że gdy będę wychodzić za mąż, powinnam rozesłać ręcznie tłoczone zaproszenia — oznajmiła Tracy. — Co też raczyłam uczynić. I chyba dlatego przysłała mi srebrny wisiorek.

— Nie mów mi o wisiorku. Co powiedziała o liście z podziękowaniami, który jej przysłałaś?

— Powiedziała: „Najwyższy czas. Zaczynałam już wątpić, czy którekolwiek z waszej rodziny okaże choć śladowe resztki manier godnych istoty cywilizowanej”.

Maniery istoty cywilizowanej. To było to! Altairczycy, siedzący jak ciocia Judith w naszym saloniku, patrzyli na nas z dezaprobatą, czekając na jakikolwiek nasz gest, który by ich przekonał, że umiemy się zachować jak istoty cywilizowane. A śpiew — poprawka, śpiew chóralny — był taką oznaką. Ale czy to była jakaś arbitralnie ustalona zasada etykiety, taka jak białe trzewiki czy ręcznie pisane zaproszenia? Może oznaczało to coś jeszcze innego?

Przypomniałam sobie Calvina, który kazał rozbieganym, rozgadanym i rozchichotanym uczennicom ustawić się w szyku, zamieniając je w grupę świetnie zorganizowanych i doskonale wychowanych młodych dam.

Wspólne działanie i współpraca. Cywilizowane zachowanie się, którego oznak Altairczycy wypatrywali od dziewięciu miesięcy. Jakże niewiele widzieli go od pierwszego dnia pobytu na Ziemi: zbiurokratyzowane komisje, których członkowie rezygnowali lub nikogo nie słuchali, okropne próby, podczas których basy nie brzmiały odpowiednio, biegający bezładnie po handlowym pasażu klienci, wlokący za sobą rozwrzeszczane bachory. Pienia chórku, który nakłaniał pasterzy, żeby usiedli, były dla nich chyba pierwszą oznaką tego, że potrafimy się jakoś zorganizować i zrobić cokolwiek w sposób cywilizowany.

Nic dziwnego, że natychmiast usiedli pośrodku pasażu. Musieli, jak cioteczka Judith, pomyśleć sobie: „Najwyższy czas!” Ale dlaczego nie wykonali gestu, który byłby ekwiwalentem zaproszenia na Nędzników?