Światy braci Strugackich - Czas uczniów

Stas

Zupełnie zapomniałem, jakie wstrętne jest latanie na widmie. W tej sprawie zawsze miałem inną opinię od większości Od pierwszych rejsów nicowało mnie, mdliło, potem całymi dniami leżałem plackiem, a weseli koledzy podziwiali nowe (dla nich, rzecz jasna) planety. Teraz też przykleili się do ilu. minatorów, ja również mogłem to zrobić, wystarczyło odwrócić się na bok i ustawić wizor na przejrzystość. Ale nie chciałem. Leżałem na plecach, patrzyłem w sufit i na nic nie miałem ochoty. Frustracja.

A chłopcy patrzyli na Ziemię… Plecy Espady, Wadima, Patricka emanowały cierpieniem.

Aleksander Wasiljewicz przysiadł się do mnie.

— Niech pan się trzyma, Stanisławie.

— Trzymam się. Dość dobrze się trzymam. Wie pan, przez ostatnie trzy godziny przypominam sobie wszystko, co pamiętam o operacjach desantowych, i nie mogę sobie przypomnieć żadnej głupszej. Proszę mi wybaczyć.

— Po pierwsze, to jeszcze nie desant — odpowiedział, zacisnąwszy przedtem lekko wargi. — To zwiad. A prócz tego… Wie pan, nigdy nie dowodziłem operacjami desantowymi. Proszę mnie oświecić.

— Pan jeszcze mnie nie rozgryzł, jak się okazuje. Być może żadnego z nas. Mogę coś powiedzieć, jeśli się mnie poprosi. Albo… coś w tym stylu. Ale sam nie mogę… w sumie niczego. Niczego nie mogę sam. Ani nauczyć. Ani powiedzieć. Ani ostrzec. Rozumie pan? Pan chce zrobić z nas zwiadowców, komandosów, bojowników o sprawę ludzkości…

— Bo po prostu nie mam na kim innym się oprzeć — powiedział cicho Aleksander Wasiljewicz. — Obawiam się, że cała reszta, całe piętnaście miliardów…

— A pan?

— Ja? Nie wiem. Ze mną też coś jest nie tak.

— Tak jak z piętnastoma miliardami?

— Nie, jak z wami. Jak z androidami. Pewnego rodzaju odrzucenie, sekwestracja. Nie odbieram siebie jak części ludzkości. Moja ludzkość to wy. Wie pan, że swego czasu zbyt często musiałem łamać sam siebie. Historia z Ziernickim to też tylko epizod. Wie pan, ilu wspaniałych chłopców musiało przez to przejść? Setki. Gdzie są teraz? Próbowałem ich odnaleźć. Niektórzy istnieją fizycznie. Nie duchowo; same ciało. Syte, zadowolone ciało. A wielu po prostu nigdzie nie ma i nikt nie wie, gdzie się podziali. Być może wy jesteście nimi? To by było sensowne. Pamięta pan, jak sto lat temu zabawiano się maszynową reinkarnacją? Technicznie wszystko się udało, a potem okazało się, że to nikomu niepotrzebne. Owszem, można człowieka zapisać, a potem odtworzyć i pojawi się niby to samo.

— Wędrowcom też nie od razu się udało — powiedziałem.

— Ja nie o tym mówię, Stas, zupełnie o czym innym. Okazało się, że osobowości nie da się zakonserwować, że to nie struktura, lecz proces. Wicher. Współdziałanie z innymi. A kiedy to współdziałanie się przerywa, a przerywa się podczas zapisu, dokładniej rzecz ujmując, zmienia się ono na… współdziałanie z innymi maszynami lub wnętrzem maszyny…

— Tak — odparłem. — Proteza okazała się doskonalsza od żywej kończyny. Ale co my mamy do tego?

— To, że pewnie przeszliście coś podobnego, tyle że wymazano wam to z pamięci. Podobnie tym chłopcom na jakimś innym poziomie również… I wykasowano im to z pamięci…

— Androidom też — powiedziałem.

— Tak. W wyniku tego odstawiono was… nas… w kąt. Zrzucono ze stołu. I choć nie jest to krzywdzące, no, trochę krzywdzące jest… wzbudza podejrzenia.

— Proszę powiedzieć — usiadłem — czy ma pan teorię dotyczącą zachodzących wydarzeń? Uprzedzam, że ja nie mam.

— Mam trzy. Myślę, że dzisiaj, jeśli przeżyjemy, zostanie jedna.

— Czy we wszystkich występują Wędrowcy?

— Ee… tak. W różnym stopniu.

— A jako inicjatorzy w jednej?

— W jednej jako inicjatorzy, w drugiej jako twórcy wykorzystywanej aparatury, w trzeciej jako obiekt oddziaływania.

— Aż tak?

— Tak. Ludzkość występuje jako broń… w walce. To niezbyt °obre określenie…

— Rozumiem. Dalej. W czyjej walce? Innej supercywilizacji?

— Nie, to by był tylko wariant pierwszego przypuszczenia. Proszę posłuchać, Stas, moja teoria jest absolutnie zwariowana i obawiam się, że pan weźmie mnie za schizofrenika.