Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ
- Автор: Грахоўскі Сяргей
- Год: 1973
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ». Краткое содержание книги:
Неўзабаве партызаны прывялі яшчэ чатырох раззброеных немцаў і пасадзілі побач з валасным каравульным.
Іван Кавалевіч аж захліпваўся, расказваючы пра сваю першую баявую аперацыю.
— Стуліўся ён, небарака, пад Марцінавы™ гумном, каўнер наставіў і дрэмле. А мы ці-і-і-хенька падкраліся, за ветрам яно не чутно, наставілі чатыры рулі ды як гаркнем: «Здавайся!» Ён так і сеў.
На зборні, у калідоры і ў пакоях грэліся, курылі і гаманілі партызаны. Вакол воласці стаяла варта. Па беразе Нератоўкі і на мосціку паміж маёнткам і вёскаю расцягнуўся партызанскі ланцуг. Усе чакалі світання. Раніцай будзе відаць, як усё павернецца і чым кончыцца.
Максім Ус больш верыў сваім вачам, чым чужому слову. Таму і хадзіў у разведку заўсёды сам. Атрад яго без бою заняў Лескі. Выставілі дазоры на вуліцы і за аселіцаю, а чалавек з паўсотні разам з камандзірам лесам выйшлі на шлях, які вёў з маёнтка на Ратміравічы. Партызаны ведалі: пакуль не развіднее, немцы нікуды не выязджаюць. А глыбокай восенню світае позна, вось і чакалі.
— Лепей сустракаць, чым даганяць,— гаварыў Максім. А сам усё выходзіў на шлях і прыслухоўваўся, ці не рыпяць колы і ці не ржуць коні.
— Такі разведчык за вярсту відзён,— жартавалі хлопцы.— Ты б хоць трохі ўгінаўся, Максім, а то шапку саб'юць.
— Бацька новую купіць,— пасміхаўся камандзір.
І вось у сінечы халоднага світання на бальшаку закалываліся дугі, замыкалі прывязаныя да вазоў каровы. Доўгі абоз асцярожна ўязджаў у лес. За Фурманаў былі салдаты з карабінамі на плячах. Яны ехалі, крадучыся, нават не нокалі на коней, не гаварылі паміж сабой. Гэта былі пераважна пажылыя людзі, відаць, прывычныя да работы на конях і на зямлі. На сярэднім возе на мяхах сядзеў малады афіцэрык. Як толькі абоз уехаў у партызанскі ланцуг, з-за прыдарожных хвояў і ядлоўцавых кустоў, нібыта з-пад зямлі, вырасла цэлая армія ўзброеных сялян. А ў страха вочы вялікія. Афіцэрык саскочыў з мяхоў і ўхапіўся за кабуру. Максім так грымнуў яму ў карак, што той носам заараў мокры пясок. Партызан наступіў яму каленам на спіну, намацаў кабуру і так ірвануў, што яна адскочыла ад папругі разам з вушкамі. На кожнага салдата навальвалася па двое, а на некаторых і па трое партызан. Хлопцы Максіма Уса наскочылі так неспадзеўкі і ціха, што ніхто і войкнуць не паспеў. Коні з перапуду храплі і спрабавалі вылузацца з хамутоў, рыкалі і ўпіналіся прывязаныя да вазоў каровы. Максім адною рукой, нібы тое кацяня, падняў і паставіў афіцэрыка, памахаў далонню перад руляю нагана — «Страляць не трэба» — і скамандаваў:
— Паварочвай!
Салдат пасадзілі на вазы, далі ім у рукі лейцы, а самі з вінтоўкамі ў руках пайшлі побач. У многіх на плячах вісела яшчэ па карабіну.
Пад'язджаючы да маёнтка, партызаны ўбачылі каля брамы вялізны натоўп людзей. У пярэдніх радах стаялі ўзброеныя хлопцы з атрада Салаўя і Драпезы, а за імі — карпілаўскія дзяды, кабеты і пранырлівыя хлапчукі — усім хацелася паглядзець, «як партызаны будуць выганяць немцаў».
Брама адчынілася, і абоз уехаў на прасторны дзядзінец. Усавы хлопцы паадвязвалі кароў, і тыя, нібы з разніцы, памчаліся да аборы.
Павыпрагалі коней. Перад ганкам стаяла чалавек пятнаццаць партызан. Тут былі Ляўкоў, Лявон Адзінец, Пракоп Малаковіч, Нічыпар Званковіч. Да каменданта туліліся чатыры афіцэры, насупраць іх стаяў Аляксандр Салавей.
Ліза, у чорным палітончыку і ў клятчастай хусцінцы, умасцілася на сярэдняй прыступны, паміж Салаўём і камендантам.
— Па ўмове, заключанай Савецкім урадам, вы павінны былі ачысціць усю занятую тэрыторыю к пачатку кастрычніка,— гаварыў Салавей.— Сёння дваццаць чацвёртае лістапада, а вы не думаеце выязджаць. Забіраеце наш хлеб, вывозіце кароў. Гэта — рабаўніцтва, пан камендант. Мы не хочам праліваць ні вашай, ні сваёй крыві. А ў нас дастаткова зброі і людзей, каб прагнаць вас сілаю.
Ліза таропка, каб нічога не прапусціць, усё пераказвала каменданту. Той стаяў прама, як тычка, хмурыў бровы і варушыў закручанымі ледзь не да самых вушэй вусамі.
— Я — салдат і падпарадкуюся толькі свайму каменданту. Будзе загад адступіць — адступім, не — не,— адсек камендант.
— У вас ужо няма камандавання. Вы павінны выконваць загады рэвалюцыйнай Германіі і Савецкага ўрада,— парнуў у самае балючае месца Салавей. Камендант аж затупаў нагамі.
— Гэта правакацыя! Вы сваімі паганымі лісткамі разлажылі маіх салдат.
— Вашых салдат чакаюць дома. Тут ім няма чаго рабіць,— спакойна адказаў Салавей.— Рэвалюцыйны камітэт катэгарычна патрабуе сёння ж вывесці ўсе войскі з маёнтка і з усіх вёсак воласці. Мы катэгарычна забараняем рабаваць народнае дабро. Любая спроба што-небудзь вывезці будзе спынена зброяю партызан.