Honor ponad wszystko [Echoes of Honor - pl]

Zadziwiające, jak wielu polityków Królestwa Manticore — w tym do niedawna i on sam — uważało społeczeństwo graysońskie za niedojrzałe i nadal popełniające błędy będące pozostałością barbarzyńskiej młodości. O tym, że jest to mylne przekonanie, zaczęła przekonywać go wizyta w stoczni Blackbird, ale to był dopiero początek. Odwiedziny na paru okrętach zorganizowane przez admirała Matthewsa, w nowych szkołach, gdzie za przewodniczkę służyła mu Katherine Mayhew, i seria narad z Prestwickiem oraz resztą Rady uświadomiły mu, że nie ma do czynienia ani z prymitywami, ani z nieukami. Zaś Austin, stolica Graysona, a zwłaszcza jej Starówka, skutecznie zmiotła głupie wyobrażenie o „młodym” społeczeństwie.

Manticore w przeciwieństwie do wielu planet nigdy nie doświadczyło regresu i powrotu do barbarzyństwa. Koloniści po dotarciu na miejsce podjęli życie zbliżone do tego, jakie wiedli, opuszczając Ziemię — nadal byli członkami technicznego społeczeństwa. Dzięki przewidującym posunięciom Rogera Wintona, który założył Manticore Colony Trust, ustanawiając jego siedzibę na Ziemi, gdy po sześciuset latach lotu w hibernacji koloniści dotarli do celu, zastali na planecie instruktorów, których zadaniem było nauczenie ich tego, co przez te sześć stuleci osiągnęły nauka i technika. Gwiezdne Królestwo Manticore od samego początku swego istnienia dysponowało nowoczesną technologią i kontaktami z resztą zasiedlonej galaktyki i nawet zaraza z 1454 roku nie zdołała tego zmienić. Jak też przekonania, że sami decydują o własnym losie.

Grayson natomiast przeszedł i regres techniczny, i społeczny, zwane potocznie neobarbarzyństwem. I podźwignął się z niego samodzielnie, co pozostawiło w zamieszkujących go ludziach wiedzę i świadomość, że to, co uznali za prawdę, niekoniecznie jest prawdą. Zasada ta dotyczyła wielu spraw, a nie jakiejś jednej fundamentalnej, ale zaowocowała zupełnie innym niż na przykład w Królestwie Manticore podejściem do życia. Polegało ono może nie na odruchowym kwestionowaniu prawd oczywistych, ale sprawdzaniu, czy rzeczywiście są prawdziwe i najlepsze z możliwych. Dotyczyło to zarówno techniki, jak i tworzenia społeczeństwa i doprowadzało do szeroko zakrojonych badań i nieortodoksyjnych rozwiązań. A to z pewnością nie była cecha „młodzieńczego, nieodpowiedzialnego społeczeństwa, które dopiero co pozostawiło za sobą neobarbarzyństwo”.

Była to wysoce trzeźwiąca i ucząca pokory świadomość dla każdego członka społeczności Gwiezdnego Królestwa. Społeczeństwo to bowiem nader rzadko zadawało sobie pytanie, dokąd zmierza czy dlaczego właśnie tam. Owszem, odbywały się zażarte dyskusje, głównie zresztą wśród polityków, ale gwałtowność brała się stąd, że wszystkie strony były przekonane, że to one znają odpowiedzi, a adwersarz jest głupi. Było w tym dużo zadowolenia z samych siebie i ograniczenia odrzucającego możliwość, że przeciwnik może mieć choć trochę racji. Podobnych wad nie dało się zarzucić mieszkańcom Graysona.

A jeszcze bardziej zaskakujące było uświadomienie sobie, że na Graysonie cywilizacja ludzka była dwukrotnie starsza niż na Manticore. Najdobitniej uzmysławiała to Starówka stolicy z wąskimi, przeznaczonymi do ruchu konnych pojazdów uliczkami i częściowo zrujnowanymi fortyfikacjami, które pokonało dopiero użycie prochu. Przypominały one o walce, jaką stoczyło to społeczeństwo, jak i o tym, że omal nie wyginęło przy tej okazji. Nikt nie wiedział nawet o jego istnieniu, a gdyby wiedział, to i tak nie troszczyłby się o nie. Dlatego przodkowie obecnych mieszkańców musieli znaleźć własne rozwiązania i stworzyli własną tożsamość odróżniającą się od innych. Stąd też brał się ich konserwatyzm. A tego nie był w stanie zrozumieć nikt z Królestwa Manticore, kto tu nie przybył i nie zobaczył, że tak naprawdę to Grayson jest starszy i bardziej doświadczony.