Вялікія дарогі [пра мінулае]
- Автор: Глыбінны Уладзімер
- Год: 1997
- Язык: белорусский
- Год: Беларускі Інстытут Навукі й Мастацтва
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Вялікія дарогі [пра мінулае]». Краткое содержание книги:
Радаслаў Астроўскі скончыў сваю прамову й сышоў з трыбуны. Пачаліся выступы з ацэнкаю дзейнасьці Рады. Закончылася абмеркаваньне апрабатаю дзейнасьці Рады й выбарам на чале яе Радаслава Астроўскага. Бурныя воплескі пацьвердзілі аднагалоснае галасаваньне. У канцы дзённага паседжаньня дэлегаты заслухалі рэфэрат аб расейска-польскіх дагаворах аб Беларусі й аб неабходнасьці іх скасаваньня. Рыскі трактат 1921 году быў раскрытыкаваны, як найвялікшае злачынства ў дачыненьні да беларускага народу. Дагаворы й пастановы, зробленыя чужымі рукамі, абвяшчаліся «праўнымі» ланцугамі на целе Беларусі.
На другім паседжаньні быў заслуханы рэфэрат аб канчальным разрыве Беларусі з Масквою. Нарэшце, прымаецца рэзалюцыя Другога Ўсебеларускага Кангрэсу. Яна вызначыла правільнай гістарычную пастанову Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, якая на сваім сходзе 25 Сакавіка 1918 г. Трэцяй Устаўной Граматай вырашыла аб канчальным разрыве Беларусі з Масквою й расейскай дзяржавай у ва ўсіх яе формах. Рэзалюцыя пацьвярджала, што Беларускі народ ніколі ня вызнаваў, ня вызнае і ніколі ня прызнае ў будучыні за форму сваёй дзяржаўнасьці накіненую яму форму БССР.
Рэзалюцыя таксама паведамляла ўсім народам і ўрадам, што голас Масквы й СССР у беларускіх справах ня мае праўнай сілы й што створаныя Масквой нібыта беларускія ўрады ня маюць ніякіх праўных кампэтэнцыяў, бо не вызнаюцца Беларускім народам. Таму ўсе ўмовы ці аднабаковыя пастановы ўрадаў СССР, былой Польшчы й эміграцыйнага ўраду Польшчы, што датычаць тэрыторыі Беларусі й беларускага народу, якія былі зробленыя раней або будуць зробленыя ў будучыні, - усе яны Другім Усебеларускім Кангрэсам абвяшчаюцца ня маючымі ніякай праўнай сілы. Ня будуць мець сілы й усялякія іншыя спробы падзелу Беларусі з боку іншых дзяржаваў і народаў.
Пасьля перапынку, Кангрэс ушаноўвае памяць беларусаў, што аддалі жыцьцё за вызваленьне Бацькаўшчыны. Усе прапяялі гімн «Мы выйдзем шчыльнымі радамі» пад акампанімэнт аркестра. Прэзыдэнт Кангрэсу прамаўляе разьвітальную прамову. Ён заканчвае воклічам: «Жыве Беларусь!» Гучным рэхам прагучаў голас больш тысячы дэлегатаў, якія, як адзін, адказалі голасна: «Жыве Беларусь!»
З прыўзьнятым настроем вяртаўся Кастусь з Кангрэсу да дому сваёй маці ў Менску. Яму падабалася, што на Кангрэсе ўсе гаварылі толькі на роднай мове. Ад аднаго ўдзельніка Першага Кангрэсу ён чуў, што тады многія дэлегаты гутарылі і выступалі па-расейску. А цяпер была чутна адно беларуская мова і ў выступленьнях, і ў гаворках у кулуарах.
Кастусь, як і ўсе дэлегаты, ведаў, што ўтрымацца перад наступам Савецкае Арміі не ўдасца ні немцам, ні тымбольш Беларускай Краёвай Абароне. Дні Менску пад сьцягам бел-чырвона-белага колеру былі ўжо зьлічаны. Але важна было выкарыстаць нагоду яшчэ раз пацьвердзіць сходам прадстаўнікоў народу правільнасьць і жывучасьць пастановаў Першага Ўсебеларускага Кангрэсу. Пэўна-ж, так думаў і Радаслаў Астроўскі, прымаючы перад гэтым кіраўніцтва Рады толькі часова. Нездарма-ж, немцы не адразу дазволілі склікаць Другі Кангрэс, як вышэйшы голас беларускага народу. А Кангрэс ясна даў зразумець, што акупанты не кампэтэнтныя вырашаць пытаньне, хто і ў якой форме будзе кіраваць Беларусьсю й што гэта - справа выключна беларускага народу. Другі Кангрэс, бязумоўна выклікаў уздым нацыянальнае сьведамасьці й абудзіў надзеі на адраджэньне беларускай дзяржаўнасьці.
Па дарозе дахаты Кастусь сустрэў свайго знаёмага, да вайны настаўніка, а некалі яшчэ ўдзельніка літаратурнае студыі пры «Маладняку» ў Доме пісьменьнікаў. Цяпер яго было амаль не пазнаць. Яго высокую статную фігуру прыгожа аблягаў вайсковы мундзір. На плячох пагоны афіцэра, а на жоўта-зялёных рукавох кідаліся ў вочы знакі Беларускай Краёвай Абароны. На пытаньне, што ён будзе рабіць, калі сюды прыйдуць чырвоныя, ён упэўнена адказаў, што з боем пойдзе на Захад. І тады Кастусю сталася зусім адчувальнай тая сіла, якая пры іншых умовах магла-б тварыць цуд. Сіла гэтая - адданасьць свайму народу, усьведамленьне абавязку перад Бацькаўшчынай.
18. БЫВАЙ, РОДНЫ МЕНСК!