Raport “Pelikana” [The Pelican Brief-pl]

Gdy dwóch prawników Zielonego Funduszu na dobre wzięło się do roboty, okazało się, że pozwem należy objąć ponad trzydzieści niezależnych firm. Niektóre z nich miały prawo własności ziemi. Część zajmowała się próbnymi odwiertami. Jedne układały rury, a inne stawiały szyby. Labirynt spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, przedsiębiorstw typu joint venture i ponadkorporacyjnych holdingów wydawał się nie do przebycia.

Pozwani, wraz z legionem dobrze opłacanych prawników, przeszli do kontrataku. Złożyli obejmujący wiele stron wniosek o oddalenie sprawy ze względu na niewielką szkodliwość społeczną. Wniosek odrzucono. W kolejnym piśmie obrońcy zwrócili się do sędziego o umożliwienie prowadzenia odwiertów do czasu rozprawy. Wniosek odrzucono. Prawnicy zapiszczeli z bólu i wyjaśnili w kolejnym opasłym wniosku, że eksploracja złoża, odwierty i inne prace pochłonęły już ogromne sumy pieniędzy, dlatego ponawiają prośbę o umożliwienie kontynuowania robót. I znów wniosek odrzucono. Wnioski do Federalnego Sądu Rejonowego napływały jeden po drugim; kiedy odrzucono wszystkie i pozwani zrozumieli, że prędzej czy później dojdzie do procesu przed ławą przysięgłych, petroprawnicy oficjalnie ucichli i zaczęli kombinować.

Szczęśliwym dla Zielonego Funduszu zbiegiem okoliczności nowe złoża ropy znajdowały się w pobliżu bagnistego pierścienia będącego od lat naturalnym rezerwatem wodnego ptactwa. Gnieździły się tam rybołowy, czaple, pelikany, kaczki, żurawie, gęsi i wiele innych gatunków. I choć Luizjana nie zawsze dbała o swoją ziemię, zwykle troszczyła się o zamieszkujące ją zwierzęta. Ponieważ wyrok miał zapaść głosami przeciętnych i – zgodnie z wymogami prawa – bezstronnych obywateli stanu, prawnicy Zielonego Funduszu mocno akcentowali kwestię zagrożenia fauny.

Pelikany stały się bohaterami dnia. Po trzydziestu latach podstępnego zatruwania DDT i innymi pestycydami luizjańskie pelikany brunatne stanęły na krawędzi śmierci biologicznej. Niemal w ostatniej chwili gatunek ten został uznany za zagrożony i objęty ścisłą ochroną. Zielony Fundusz obrał majestatycznego ptaka za symbol swoich działań i zamówił w jego obronie orzeczenia pół tuzina ekspertów z całego kraju.

Przygotowania do rozprawy, nad którymi pracowała setka prawników, posuwały się w żółwim tempie. Obrońcy często dreptali w miejscu, co odpowiadało Zielonemu Funduszowi, bo szyby w tym czasie stały bezczynnie.

Siedem lat po pierwszym przelocie Mattiece’a odrzutowym helikopterem nad bagnami – trasą, którą miał biec jego złotonośny kanał – w Lake Charles rozpoczął się przewód sądowy w procesie pelikanów. Rozprawa, podczas której szermowano najwymyślniejszymi argumentami, trwała dziesięć tygodni. Zielony Fundusz domagał się odszkodowania za spustoszenia i całkowitego zakazu prowadzenia odwiertów w rejonie rezerwatu.

Kompanie naftowe znalazły sobie idealnego obrońcę, człowieka, który musiał spodobać się ławie przysięgłych. Był to pewien adwokat z Houston, który występował na rozprawie w butach z nabuku, nosił kowbojski kapelusz i potrafił mówić – gdy zaszła taka potrzeba – jak prawdziwy Cajun. Stanowił doskonałe przeciwieństwo spiętych, brodatych prawników Zielonego Funduszu. Zieloni – jak można się było tego spodziewać – przegrali proces. Kompanie naftowe zainwestowały miliony w zwycięstwo, podczas gdy Fundusz miał tylko dwóch niezbyt doświadczonych pełnomocników prawnych. Dawid sięgnął po procę, lecz Goliat zdołał się uchylić. Na przysięgłych nie zrobiły wrażenia ponure wizje zanieczyszczenia ogromnych połaci ziemi; nie poruszyło ich powoływanie się na kruchą równowagę bagiennego ekosystemu. Ropa oznaczała pieniądze i pracę, a miejscowym potrzebne było jedno i drugie.

Jednak wbrew oczekiwaniom nafciarzy sędzia nie uchylił zakazu prowadzenia prac w rejonie Terrebonne Parish. Uczynił to z dwóch powodów: po pierwsze, uznał, że Zielony Fundusz wykazał niezbicie, iż wiercenia stanowią bezpośrednie zagrożenie dla pelikanów brunatnych – gatunku objętego ochroną federalną; po drugie, założył na podstawie oświadczeń pełnomocników, że Zieloni wniosą apelację do wyższej instancji. Sprawa pelikanów toczyła się dalej.

Gdy ucichł hałas wokół procesu, Mattiece mógł cieszyć się swym małym zwycięstwem. Wiedział jednak, że czekają go kolejne batalie w salach sądowych, miał bowiem dar przewidywania i nieskończenie wielką cierpliwość.