Воляй абраны. Дамова на спакусу
- Автор: Бароўскі Анатоль
- Год: 2012
- Язык: белорусский
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Воляй абраны. Дамова на спакусу». Краткое содержание книги:
– Адным словам не скажаш, люд розны. Але ў большасці сваёй паверылі, загарэліся жаданнем здабываць волю... Толькі не хапае агітатараў. Агітацыйныя б лісткі якія накіраваць у паўстанцкія лагеры. Сялян шмат пісьменных, і яны самі па сабе станавіліся б агітатарамі...
Звяждоўскі ўсміхнуўся, таемным позіркам гледзячы на гасцей, прамовіў:
– Хутка будзе агітатка... На мужыцкай мове і напісана будзе. Неўзабаве мы прышлем яе...
– Было б добра...
Далей Канстанцін падсеў ужо бліжэй да Ежы.
Кучэўскаму-Пораю хацелася выказаць свае сумненні і развагі пра рэвалюцыйную справу, але дыспут рашыў перанесці на пазней, цяпер не той спрыяльны час, ды і дадому вяртацца трэба.
– Мне даручана гаварыць з людзьмі, выведваць іх настрой, і па магчымасці ўцягваць іх у працу, а для гэтага ў вёсках ствараць тайныя арганізацыі. Я толькі пачаў тое рабіць, і тое, што мне даручана, пастараюся зрабіць бездакорна.
Кастусь Каліноўскі адабральна заківаў галавой.
Яшчэ да пераезду ў Вільню, наведваючы зрэдку сваіх выдаўцоў, Уладыслаў Сыракомля пазнаёміўся з арганістам і дырыжорам опернага тэатра ў Вільні Станіславам Манюшкам.
А задоўга да гэтага, знаходзячыся ў Мінску, у 1834 годзе пабачыў на сцэне сваіх жа “Канторскі служачы”, – спектакль пастаўлены аматарамі-тэатраламі. Праз сем год у Гародні і праз два у Мінску паглядзеў “Латарэю”. Вінцэнт Дунін-Марцынкевіч (разам з Кжыжаноўскім) і напісаў лібрэта “Рэкруцкі набор”, “Спаборніцтва музыкаў”, “Чарадзейная вада”, “Ідылія”, “Сялянку” – зноў жа з Кжыжаноўскім…
“Сялянка” уразіла Сыракомлю, уразіла тым, што яна ішла на беларускай мове, зрэдку, праўда, перамешаная польскай, але зробленая на грунце беларускага музыкальнага фальклору, – усё гэта мела неацэннае багацце для беларускай нацыянальнай культуры.
Не сустракаючыся непасрэдна з кампазітарам, Уладыслаў Сыракомля пранікся да яго глыбокай павагай, цаніў у ім музыканта высокага ўзроўню. Нарадзіўшыся ў фальварку Убель, пад Чэрвенем, ён увабраў у сябе ўсё хараство беларускіх палёў і дубраў, дабрыню і мудрасць вяскоўцаў, іх непаўторныя песні, фальклор, паданні і гераічныя гісторыі мінулых паўстанцкіх гадоў…
Упершыню пазнаёміўшыся, яны адразу адчулі прыязнасць адзін да аднаго.
Потым Сыракомля будзе захапляцца яго педагагічнай і выхаваўчай дзейнасцю, здзіўляцца, як у яго хапала часу на сяброў, на дапамогу таленавітым музыкам… Усё сваё жыццё Станіслаў Манюшка падтрымліваў самыя цесныя сувязі з беларускімі музыкантамі, як мог дапамагаў ім. Каб падтрымаць талент, ён дасылаў іх творы ўплывовым музыкантам. Фларыян Станіслаў Міладоўскі вучыўся музыцы ў свайго ж бацькі, а потым у Вільні, Мінску, Берліне і Вене. Манюшка ўбачыў у ім творцу і сам паслаў Ферэнцу Лісту яго першыя спробы. У дзесяцігадовым узросце, у 1829 годзе, даў у Вільні першы адкрыты канцэрт. А праз год выступіў у Мінску і Слуцку.
Знаходзіў Станіслаў Манюшка час і на напісанне артыкулаў пра сваіх землякоў – І.Бяляўскага, гарадзенскую скрыпачку Т.Юзафовіч, пісаў рэцэнзіі на іх працы, цёпла адгукнуўся пра кнігу Н.Орды “Граматыка музыкі”. Зацікаўлены быў у тым, каб таленавітыя музыканты набывалі адукацыю. Памог набыць яе мінчанцы піяністцы К.Марцынкевіч, скрыпачцы Б.Крыгер… Наладжваў іх канцэрты. Мінская піяністка ганарылася ўсё жыццё, што яе педагогам быў Манюшка – дырыжор і дырэктар опернага тэатра.
І вось з такім чалавекам звёў лёс Уладыслава Сыракомлю.
Даведаўшыся, што паэт намерыўся пераязджаць у Вільню, пацікавіўся:
– А дзе жыць збіраешся, дружа?
– Буду шукаць кватэру…
– Навошта шукаць? Яна для цябе падрыхтавана ўжо.
– Як гэта? – не паверыў Сыракомля. – І дзе ж?
– У майго цесця. У яго некалькі пакояў. І для тваёй сям’і знойдзецца месца. На першым часе табе будзе акурат. А потым, залучанскі арандатар, калі захочаш больш прастору, падшукаеш сам прыстойнае жыллё.
– Дзякую, калі так.
Вось тады і прыехаў Уладыслаў Сыракомля на Нямецкую вуліцу, якая знаходзілася амаль у цэнтры горада, і таму была самай шумнай.
Пажыў у Манюшкаў нядоўга. А потым, калі прыехаў ужо з Залуча Вінцэсь Каратынскі, калі і яму не спадабалася тлумнае месца, ды і цеснавата стала, пайшоў сакратар у пошукі новай кватэры. І неўзабаве знайшоў яе – у доме Доўнара. Там ужо было і прасторна і, галоўнае, ціха і ўтульна…
……………………………………………………………
Больш як месяц прайшло з таго часу, як пан Ежы з кавалькадай Загорскага ездзіў у Бірштаны, а потым цёмнай ноччу з ляснічым імчалі да яго сядзібы і потым да Вільні.