Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

Obrzydło mu już to ukrywanie, obrzydło nierozmawianie — o rewolucji, o fizyce, o czymkolwiek.

Szedł na wykład. Na okrytych młodymi liśćmi drzewach na terenie uniwersytetu śpiewały ptaki. Zimą nie słyszał ich śpiewu, teraz na powrót go podjęły, znowu wywodziły swoje słodkie trele.

Tiur-łi-H-łi — śpiewały. — To moje-je-je, moje-je-je, mój li-li-liść, mój li-li-liść…

Szevek przystanął na chwilę nieruchomo pod drzewami i słuchał.

A potem zszedł ze ścieżki, pomaszerował w przeciwnym kierunku, w stronę stacji, i wsiadł w poranny pociąg do Nio Esseii.

Toż na tej przeklętej planecie muszą być gdzieś otwarte jakieś drzwi!

Siedząc w pociągu, rozważał, czyby nie spróbować wydostać się z A-Io — może by tak pojechać do Benbili? Nie wziął jednak na serio tego pomysłu. Musiałby udać się okrętem albo samolotem, wytropiono by go i zatrzymano. Jedynym miejscem, gdzie mógłby się zaszyć przed wzrokiem swych dobroczyńców i opiekunów, było ich wielkie miasto, kryjówka pod samym ich nosem.

Nie była to ucieczka. Nawet gdyby wydostał się z tego kraju, pozostanie w potrzasku, uwięziony na Urras. Trudno to nazwać ucieczką, jakimkolwiek by tego ludzie władzy — z ich mistycznym podejściem do państwowych granic — nie określili mianem. Na myśl jednak o tym, że jego dobroczyńcy i opiekunowie mogliby, choćby przez chwilę, przypuszczać, że im uciekł, ogarnęła go naraz od wielu dni nie zaznana radość.

Był pierwszy naprawdę ciepły dzień wiosny. Pola zieleniły się i połyskiwały wodą. Każdemu stworzeniu pasącemu się na pastwiskach towarzyszyło młode; szczególnie urocze były jagnięta, skaczące jak białe sprężyste kulki i kręcące młynka ogonkami. Pan stada — baran, byk lub ogier o ciężkim karku — stał osobno w zagrodzie, mocarny niczym burzowa chmura, nabrzmiały pokoleniami. Nad pełnymi po brzegi stawami śmigały mewy — białe smugi na niebieskim tle; po bladobłękitnym niebie przepływały śnieżne obłoki. Gałęzie drzew w sadach nakrapiane były czerwienią, niektóre kwiaty już kwitły biało i różowo. Wyglądając przez okno wagonu, Szevek stwierdzał, że jego niepokój i buntowniczy nastrój skłonne były kwestionować nawet urok dnia. To było niesprawiedliwe piękno. Co Urrasyjczycy takiego zrobili, by sobie na nie zasłużyć? Dlaczego tak hojnie, w nadmiarze dostało się ono im, a tak skąpo, tak okrutnie skąpo przypadło go jego narodowi?

Myślę jak Urrasyjczyk — ocenił w duchu. Jak przeklęty posiadacz. Jakby zasługa miała jakiekolwiek znaczenie. Jak gdyby człowiek mógł sobie zasłużyć na piękno — albo życie! Starał się o niczym nie myśleć, dać się tak unosić i przyglądać się słońcu na czystym niebie i owieczkom brykającym na wiosennych łąkach.

Nio Esseia, miasto o czterech milionach mieszkańców, wyrastała nad zielonymi żuławami Delty delikatnymi połyskliwymi wieżami, jak gdyby zbudowana została ze słońca i mgły. W miarę jak pociąg sunął gładko po długim wiadukcie, miasto rosło, nabierało blasku i materializowało się — by go raptem wchłonąć w huczącą ciemność szerokiego na dwadzieścia torów podziemnego dojazdu, a następnie wychlusnąć — i pociąg, i pasażerów — na ogromne, lśniące przestrzenie Dworca Centralnego, nakrytego kopułą z kości słoniowej i lazurytu — największą, jak mówiono, jaką kiedykolwiek, na którymkolwiek ze światów wzniosła ludzka ręka.

Szevek przemierzał akry polerowanego marmuru pod tą olbrzymią niebiańską czaszą, aż dotarł w końcu do drugiego szeregu drzwi, przez które wchodziły nieustannie i wychodziły tłumy dążących dokądś pojedynczych ludzi. Wszyscy oni wydawali mu się niespokojni. Już wcześniej widywał nieraz ten niepokój na twarzach Urrasyjczyków i zastanawiał się nad nim. Czy brał się on stąd, że niezależnie od tego, ile posiadali pieniędzy, musieli się wciąż martwić, nie chcąc umrzeć w biedzie, o zarabianie ich więcej? Czy też powodem było poczucie winy, bo choćby nie wiedzieć jak mało ich mieli, zawsze dało się znaleźć kogoś, kto miał ich jeszcze mniej? Jakakolwiek była tego przyczyna, ów niepokój naznaczał ich twarze niejakim podobieństwem — i Szevek czuł się w ich tłumie nadzwyczaj samotny. Uciekając od swoich opiekunów i strażników, nie przewidział, jak będzie wyglądała samodzielność w społeczeństwie, w którym ludzie nie dowierzali jeden drugiemu i w którym istotą moralności była nie pomoc wzajemna, ale wzajemna agresja. Chwycił go lekki strach.

Wyobrażał sobie mgliście, że będzie chodził po mieście i nawiązywał rozmowy z przedstawicielami klasy nieposiadającej — jeśli taka w ogóle jeszcze istniała — bądź klas pracujących, jak je nazywano. Ale wszyscy ci ludzie spieszyli dokądś za swoimi sprawami i nie mieli najmniejszej ochoty tracić bezcennego czasu na próżne pogawędki. Zaraził się ich pośpiechem. Muszę dokądś pójść — postanowił, wyszedłszy na słońce i przepych zatłoczonej ulicy Moie. Ale dokąd? Do biblioteki narodowej? Do zoo? Nie zwiedzanie było mu jednak w głowie.