Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

Służący stał i czekał na polecenia Szeveka. Wiedział już — zaraz pierwszego tygodnia zorientował się w idiosynkrazjach swego pana — że ten nie życzy sobie, by odsuwał dla niego krzesło ani wystawał przy nim podczas posiłku. Jego wyprężona, wyczekująca poza wystarczała, by zgasić wszelką nadzieję na odstąpienie od etykiety.

— Może byś usiadł, Eforze?

— Jak pan sobie życzy, sir — odparł sługa. Przesunął krzesło o pół cala, ale nie usiadł na nim.

— Oto, o czym chciałbym z tobą porozmawiać. Jak wiesz, nie lubię wydawać ci poleceń.

— Staram się uprzedzać wszystkie pańskie życzenia, sir.

— Istotnie, lecz nie o to mi chodzi. Jak się orientujesz, w moim kraju nikt nie wydaje rozkazów.

— Takem i słyszał, sir.

— No więc chciałbym traktować cię jak równego sobie, jak brata. Poza tobą nie znam tu nikogo, kto by nie był bogaty — nie należał do posiadaczy. Bardzo chciałbym z tobą porozmawiać, poznać twoje życie…

Urwał, zrozpaczony, dojrzawszy wyraz pogardy na pomarszczonej twarzy Efora. Popełnił wszelkie możliwe błędy. Efor uznał go za nadętego, wtykającego nos w nie swoje sprawy głupca.

W geście rezygnacji opuścił ręce na stół i powiedział:

— Och, do diabła, przepraszam cię, Eforze! Nie umiem się wysłowić. Proszę, zapomnij o tym.

— Jak pan sobie życzy, sir. — Służący wycofał się.

To był koniec. „Klasy nieposiadające” pozostały mu równie dalekie, jak były wówczas, gdy czytał o nich na zajęciach z historii w Instytucie Okręgowym w Północoniżu.

W przerwie między semestrami zimowym i wiosennym obiecał spędzić tydzień u państwa Oiie.

Po jego pierwszej wizycie Oiie parokrotnie zapraszał go na obiad, dość zawsze sztywno, jak gdyby spełniał obowiązek gościnności, a może rozkaz rządu. W swoim domu podejmował jednak Szeveka przyjaźnie, zachowywał mimo to zawsze pewną wobec niego rezerwę. Przed drugą wizytą obaj jego synowie uznali Szeveka za starego przyjaciela; ich pewność co do reakcji Szeveka najwyraźniej zaskoczyła ojca. Wprawiła go w zakłopotanie; nie umiał jej zaakceptować; nie mógł jednak powiedzieć, że była nieuzasadniona. Szevek traktował chłopców jak stary przyjaciel, starszy brat. Ci zaś podziwiali go, a młodszy, Ini, całkiem się w nim niebawem zakochał. Szevek był uprzejmy, poważny, uczciwy i opowiadał takie zajmujące historie o Księżycu; było w tym jednakże i coś więcej. Reprezentował dla dziecka coś, czego Ini nie umiałby nazwać. Nawet w znacznie późniejszym okresie swojego życia — na które ta dziecięca fascynacja wywarła głęboki, choć niejasny wpływ — nie potrafił znaleźć na to słów, prócz tych, które pobrzmiewały owego czegoś echem: słowa podróżnik, słowa wygnaniec.

W owym tygodniu spadł jedyny obfitszy tej zimy śnieg. Szevek nigdy nie widział śnieżnej powłoki grubszej niż cal. Obfitość, sama masa śnieżycy wprawiła go w zachwyt. Radował się jej nadmiarem. Była zbyt biała, zimna, cicha i obojętna, aby najzagorzalszy nawet odonianin mógł ją nazwać ekskrementalną; uznanie jej za coś innego niż niewinny przepych dowodziłoby małości duszy.

Ledwie niebo przejaśniło się, wraz z chłopcami, których zamieć cieszyła nie mniej niż jego, wybiegł na dwór. Gonili się po rozległym ogrodzie na tyłach domu Oiie, obrzucali śnieżkami, kopali tunele, budowali zamki i fortece ze śniegu.

Sewa Oiie stała w oknie ze swoją szwagierką, Veą, przyglądając się zabawie dzieci, mężczyzny i małej wydry. Zwierzątko urządziło sobie zjeżdżalnię na murze śnieżnego zamku i w podnieceniu, raz za razem, ześlizgiwało się na brzuchu jak na sankach. Policzki chłopców płonęły. Mężczyzna, który długie, grube szarobure włosy związał z tyłu kawałkiem sznurka i którego uszy zaczerwieniły się od mrozu, kierował z werwą kopaniem tuneli.

— Nie tu! — Kop tam! — Gdzie łopata? — Mam lód w kieszeni! — dzwoniły niestrudzenie wysokie chłopięce głosy.

— Oto i nasz Obcy — uśmiechnęła się Sewa.

— Największy z żyjących fizyków — zauważyła jej szwagierka.

— Jakie to zabawne!

Kiedy w doskonałym nastroju Szevek wszedł do domu — zdyszany, otupując z butów śnieg, przepełniony tym świeżym, zimnym ożywieniem, którego doświadczają jedynie ci, którzy wracają właśnie z zabawy na śniegu — przedstawiono go szwagierce Sewy. Wyciągnął do niej swą dużą, silną, zziębniętą dłoń i objął ją z wysoka przyjaznym spojrzeniem.

— Ty jesteś siostrą Demaere’a? — zapytał. — Rzeczywiście, jesteś do niego podobna.

Uwaga ta, która w innych ustach wydałaby się Vei grubiańska, sprawiła jej ogromną przyjemność. „Oto mężczyzna — powtarzała sobie w duchu przez całe popołudnie — prawdziwy mężczyzna. Co on w sobie ma takiego?”