Światło minionych dni [The Light of Other Days - pl]

Rodzą się także emocje silniejsze od niepokoju.

Trwające od wieków spory narodowościowe i religijne były przyczyną wielu dawnych konfliktów. Tak też dzieje się i tym razem: byliśmy świadkami odruchów gniewu, zamieszek, rozruchów etnicznych, a nawet zamachów i niewielkich wojen. Gniew często kierowany jest przeciwko OurWorldowi — jak na posłańca przynoszącego złe wieści.

Jednakże mogło być gorzej.

Co prawda wiele gniewu zrodziło ujawnienie dawnych krzywd, niektórych wykrytych po raz pierwszy, jednak, ogólnie rzecz biorąc, każda większa społeczność zbyt dokładnie uświadomiła sobie własne zbrodnie przeciwko swoim i obcym, by szukać zemsty za cudze przewiny. Żaden naród nie jest bez grzechu, żaden nie jest skłonny jako pierwszy rzucić kamieniem, l niemal każda istniejąca dzisiaj poważna organizacja — czy to naród, czy korporacja, czy Kościół — czuje się zmuszona do przepraszania za występki popełniane w przeszłości w jej imieniu.

Czeka nas jednak szok o wiele poważniejszy.

WormCam nie przekazuje nam przecież lekcji historii w formie wykładu czy też kolorowych, animowanych mapek. Nie ma wiele do powiedzenia o chwale czy honorze. WormCam po prostu ukazuje ludzkie istoty, pojedyncze, często głodujące, cierpiące, ginące z ręki współbliźnich.

Wielkość nie ma już znaczenia. Widzimy teraz, że każdy umierający człowiek jest środkiem wszechświata, niezwykłą iskierką nadziei i rozpaczy, miłości i nienawiści, w samotności odchodzącą w ciemność. WormCam wniósł do obserwacji przeszłości nową demokrację. Jak mógłby to ująć Lincoln, historia, jaka wyłania się z tych obserwacji, będzie nową historią ludzkości: opowieścią o ludziach, tworzoną przez ludzi i dla ludzi.

Najważniejsza staje się moja historia — albo ukochanej osoby, rodzica, przodka, który zginął najzwyczajniejszą, bezsensowną śmiercią w błotach pod Stalingradem, Passchendaele czy Gettysburgiem lub po prostu umarł złamany znojnym życiem. Wyposażeni w WormCamy, przy wsparciu wielkich centrów genealogii, takich jak mormońskie, odkrywamy własnych przodków.

Są tacy, którzy twierdzą, że to niebezpieczne i grozi destabilizacją. Trzeba przyznać, że po fali rozwodów i samobójstw, jaka nastąpiła po udostępnieniu wormcamowej otwartości, nadeszła kolejna fala — wynik szpiegowania partnerów nie tylko w czasie rzeczywistym, ale i w przeszłości, tak daleko, jak tylko zechcemy; każdy dawny grzech, ujawniony czy ukryty, może być teraz zbadany, wszystkie stare rany na nowo otwarte. Ale to tylko proces dostosowania, który najsilniejsze związki z pewnością przetrwają. Zresztą takie relatywnie proste konsekwencje WormCamu są nieistotne wobec wielkiego daru prawdy historycznej, jaka po raz pierwszy stała się dla nas dostępna.