Кліч роднага звона
- Автор: Далідовіч Генрых
- Год: 1997
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- ISBN: 985-05-0142-1
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Кліч роднага звона». Краткое содержание книги:
— Раксана! — радасна гукнуў з вітальні ў святліцу гаспадар.— У нас госць! Ды які!
Амаль тут жа тая выплыла ацяжэлай гускаю. У індыйскім яркім шоўку, абчапляная залатымі завушніцамі i бурштынавымі каралямі на залатым ланцужку, яна пацалавала яго як самага блізкага чалавека i запрасіла ў святліцу ці, як яшчэ казалі, белую хату — прасторны пакой, атынкаваны i афарбаваны ў чырвоны колер, з зялёнымі палосамі па верее сцен, з лікамі святых Барыса i Глеба, з чужаземнымі дарагімі дыванамі на падлозе i на глыбокіх крэслах. Пасярод пакоя, пад грувасткімі масянджовымі падсвечнікамі, стаяў масіўны круглы стол i ўжо, як на дзіва, быў не толькі засланы белым абрусам з чырвонымі карункамі знізу, але на ім ужо зіхацелі шкляныя рознакаляровыя, пазалочаныя ды з эмаллю, а таксама фарфоравыя, фаянсавыя талеркі i місы, a ў некаторых з ix была нават халодная закусь — марынаваныя грыбы з цыбуляй i алеем, смажаная рыба, адвараная ялавічына з морквай i яйкамі, нацёртая рэдзька са смятанай, сподкі з чорнай ікрою, якую лічаць за вялікі далікатэс i тутэйшыя князі, i замежныя каралі, талеркі з сырам, з воскам i мёдам, праснакі. А да ўсяго стаялі на трох ножках сярэбраныя падстаўкі, у якіх месціліся турыныя рогі — гладзенькія, пафарбаваныя ў чорны колер i з залатой акаймоўкай паверсе.
Усяславу стала ажно няёмка: значыць, яны ўпэўніліся, што ён усё ж зойдзе да ix.
— Колькі ж гэта, Усяслаў, ты не быў у нас?— аж заззяла Раксана.
Ён паціснуў плячыма, хоць добра ведаў, колькі часу не зазіраў сюды i чаму не меў да гэтага ахвоты.
Раксана пазваніла невялікім цёмна-жоўтым званочкам — у белую хату амаль адразу шпарка ўвайшла маладая пакаёўка з крышталёвым збанам вады i шкляной мядніцай ды з беленькім льняным ручніком на плечуку. Калі памылі рукі, Расціслаў запрасіў садзіцца за стол.
— Якое віно жадае шаноўны госць?— усміхнуўся, седзячы насупраць з Раксанаю.— Бургундскае? Рэйнскае? Алікант? Мальвазію? Франкійскае белае? Альбо каўказскае чырвонае?
«Набор як i ў княскім пограбе!— падумаў Усяслаў.— У мяне такога няма. Ды мая першаўвага да медавухі i ягадных ці рабінавай настоек».
— Ці, можа, пад ікру i грыбы жадаеш моцную настойку? — аварожваў Расціслаў.— Гавары, якую? Перцавую? Анісавую? Ядлаўцовую? Палыновую? Што зажадаеш, тое i пададуць. У нас ёсць яшчэ такія-сякія старыя запасы.
«Дбаў i пра гэта. А я вось меў іншы клопат...»
— Вы, мужчыны, канечне, выпіце якой-небудзь моцнай настойкі,— каб спыніць мужа-хвалько, прамовіла Раксана.— А мне няхай пададуць бургундскага.
Расціслаў пазваніў — як толькі заявіўся ў шаўковым жупане з залатой абшыўкаю стольнік, паўтарыў тое, што сказала жонка. Неўзабаве ўжо той наліваў перад Усяславам у рог падфарбаванага — па паху, мусіць, настоенага на палыне — пітва са шкляной цёмнай карчажкі, размаляванай замежнымі дзівоснымі (белымі, з доўгімі хвастамі i шыямі) птушкамі.
— Мая здравіца за цябе, Усяслаў, i за наша сяброўства ды за шчаснасць Навагародскай зямлі,— затым падняў рог Расціслаў i паднёс яго да Усяслававага.
— Будзь здаровы, заступнік наш,— паліслівіла Раксана, таксама падносячы свой келіх.
Калі выпілі i закусілі халоднай закускай, падстольнікі прыбралі ўжываныя нажы, відэльцы, талеркі ды сподкі i прынеслі на вялікіх сярэбраных узорыстых падносах новыя, а потым падалі масіўную, прадаўгаватую цёмназялёную жароўню. Калі знялі вечка, дык у жароўні паказалася ружавата-карычневая авечая тушка, што яшчэ шыпела ў тлушчы.
Расціслаў сам, крэкчучы, па праве гасціннага гаспадара i ў знак вялікай павагі адрэзаў з авечага кумпяка вялікі кавалак i падаў яго Усяславу, сам паліў гэты кавал шафрана-чарнаслівавай поліўкай — што-што, a застольнічаць, весці тут рэй той любіў i ўмеў. Як толькі ён сабраўся пачаставаць яго яшчэ адной настойкай, тут паказалася гаспадарова старэйшая дачка Дабраслава. Як i маці, сярэдняга росту, паўнацелая, чарнявая, прыгожая, праўда, толькі крыху з драпежнаватым вы глядам тонкіх чорных броваў i вачэй. Яна сумелася, убачыўшы такога неспадзяванага для яе госця, хацела выскачыць адгэтуль, але яе затрымалі. Лепш сказаць, паспяшаўся гэта зрабіць Расціслаў:
— Усяслаў, ты не супраць, калі з намі пасядзіць i маладая баярыня?
— Кал i ласка,— адказаў ён, ужо крыху захмялелы.
Дабраславу пасадзілі каля яго па правай руцэ, падалі ёй, як i маці, невялікі прадаўгаваты крышталёвы келіх.
— Давай, Усяслаў, вып'ем за нашых слаўных дзяцей,— зноў падахвоціў яго да выпіўкі гаспадар. Дабраслава ж толькі на міг падняла вочы, i хоць была смелая ды бойкая, як i маці, але тут жа адвяла спогляд. Нават нібы засаромелася i прыгубіла толькі глыток віна.