Na glinianych nogach [Feet of Clay - pl]

Słyszał niemal głos swojej babci: „Nikt nie jest za biedny, żeby kupić mydło”. Oczywiście, wielu było. Ale na Kogudziobnej i tak kupowali mydło. Na stole mogło nie być nic do jedzenia, ale na bogów, zawsze był dobrze wyszorowany. Taka jest Kogudziobna, gdzie człowiek żywi się głównie swoją dumą.

Świat znalazł się w chaosie, pomyślał Vimes. Funkcjonariusz Wizytuj powiedział mu kiedyś, że cisi posiądą go na własność — a co ci biedacy narobili, żeby zasłużyć na coś takiego?

Ci z Kogudziobnej odsunęliby się na bok, żeby przepuścić cichych. Bo tym, co trzymało ich na tej ulicy, psychicznie i fizycznie, było niejasne przekonanie, że istnieją zasady. Szli przez życie pełni cichego, odruchowego strachu, że nie do końca ich przestrzegają.

Mówi się, że jest jedno prawo dla bogatych i drugie dla biedaków, ale to nieprawda. Nie ma żadnego prawa dla tych, którzy stanowią prawo, i żadnego dla niepoprawnych przestępców. Wszystkie prawa i zasady powstały dla ludzi tak głupich, by myśleć jak mieszkańcy Kogudziobnej.

Panowała dziwna cisza. Normalnie powinny wszędzie biegać chmary dzieciaków, wózki powinny jechać w stronę portu, ale dzisiaj ulica wyglądała jak wymarła.

Na środku drogi zauważył wykreślone kredą linie do gry w klasy.

Poczuł, że miękną mu kolana. Wciąż tu są… Kiedy ostatni raz je widział? Trzydzieści pięć lat temu? Czterdzieści? Musieli tysiące razy rysować i przerysowywać te kwadraty.

Kiedyś całkiem dobrze sobie radził. Oczywiście, grali w klasy według reguł Ankh-Morpork. Zamiast kopać kamień, kopali Williama Scugginsa. Była to kolejna z wielu pomysłowych zabaw, wymagających kopania, gonienia albo skakania na Williama Scugginsa, aż w końcu robił ten swój słynny numer z drgawkami, zaczynał toczyć pianę z ust i sam siebie bić z całej siły.

Vimes potrafił trafić Williamem w dowolnie wybrany kwadrat w dziewięciu próbach na dziesięć. Za dziesiątym razem William ugryzł go w nogę.

Za tamtych dni dręczenie Williama i szukanie jedzenia sprawiały, że życie wydawało się proste i nieskomplikowane. Nie było aż tak wielu pytań, na które człowiek nie znał odpowiedzi — może z wyjątkiem tego, co zrobić, żeby rana na nodze przestała się jątrzyć.

Sir Samuel rozejrzał się po pustej ulicy, po czym nogą wygarnął z rynsztoka kamień. Kopnął go dyskretnie na pierwszy kwadrat, poprawił płaszcz, skoczył, znów skoczył, odwrócił się, skoczył…

Co krzyczeli wtedy podczas gry? „Ene, due, ocet z pieprzem, sól z musztardą jeszcze lepsze”? Nie? A może tę wyliczankę, która zaczynała się od „William Scuggins jest pętakiem”? Teraz będzie go to męczyć przez cały dzień.

Po drugiej stronie ulicy otworzyły się drzwi. Vimes znieruchomiał z uniesioną nogą, gdy powoli i niezgrabnie wyszli dwaj czarno ubrani ludzie.

Niezgrabnie, bo nieśli trumnę.

Naturalna powaga sytuacji została nieco zredukowana przez fakt, że musieli się przeciskać i ciągnąć trumnę za sobą, by dwaj pozostali przeszli bokiem na ulicę.

Vimes opamiętał się na czas, by postawić stopę na ziemi. A po chwili opamiętał się bardziej i z szacunkiem zerwał z głowy hełm.

Pojawiła się druga trumna. O wiele mniejsza — niosło ją tylko dwóch ludzi, a i tak było o jednego za dużo.

Kiedy wysypywali się za nimi żałobnicy, Vimes nerwowo grzebał w kieszeni, szukając kartki, jaką dostał od Detrytusa. Sama scena była na swój sposób zabawna, jak ta cyrkowa sztuczka, kiedy zatrzymuje się powóz i ze środka wypada kilkunastu klaunów. Domy mieszkalne w tej okolicy równoważyły niewielką liczbę pokoi wielką liczbą zamieszkujących je osób.

Znalazł i rozwinął papier. Pierwsze piętro od tyłu, Kogudziobna 27.

To właśnie tutaj. Zjawił się akurat na pogrzeb. Na dwa pogrzeby.