La Veraj interparoladoj de Sokrato

Ekzistas, miaj filoj, definitivaj akiroj. Miaj vivoj estontaj perdos nenion el tio, kion mi akiris ĉi tiun fo- jon. Kaj mi estos pli feliĉa ĉe mia reveno, tial ke pli klera kaj pli malŝatanta la falsajn bonaĵojn.

Sokrato Ĉesis paroli. Li restis enpensiĝa. Eble lia revo daŭris en li, tro fluida nun kaj tro subtila por esti kaptebla per la larĝaj maŝoj de la parolo. Koncerne min, ridetante, kiel en ebria stato, mi provis imagi la estont- ajn vivojn de Sokrato. Sed mi ne ektrovis, kiel li povus ankoraŭ perfektigi■sian perfektan animon. Pluraj ridetis, kvazaŭ en nekompreniĝo kaj idiotiĝo.

Fedono kaj Kritono ridetis, malriĉuloj, kiuj ĵus rice- vis la plej grandvaloran kaj la plej bone prilaboritan ju- velon. Ilia gusto barbara ebligas al ili koni ĝian grand- valoron, ne la tro delikatan arton, laŭ kiu ĝi estas pri- laborita. Kaj ili portos ĝin al iu juvelisto el siaj ami- koj, por ke li refaru ĝin peza kaj luksega. Tiel tiuj du homoj pensis pri tio, kion faros Platono el la paroloj de Sokrato, kiam ili estos liverintaj al li la ĉefverkon, kiel banalan.materion, kiun oni rajtas reprilabori, pli- pezigi, ornami per malsuperaj elementoj.

Post. silento diverse enpensiĝa,:Simmiaso demandis :

Kial, Sokrato-, ci hodiaŭ starigis neniun demandon ?

Tial, mia Simmiaso, ke mi ne povis igi cin trovi en ci revon,. kiu estas mia. Pli aŭ malpli kaŝita sub bestaj malsaĝ- aĵoj, sub religiaj malsaĝaĵoj, sub sociaj malsaĝaĵoj, saĝo loĝas en ĉiuj homoj. Miaj demandoj povas malrapide forŝovi la supraĵajn malsaĝaĵojn kaj ektrovi en ĉiu saĝon saman kiel la mia. Hodiaŭ mi rakontis mian profundan malsaĝajon, kaj mi konjektetas, ke ĝi varias laŭ ĉiu homo. Tial mi ne povis ek- trovi en ci, eĈ per multaj demandoj, mian profundan malsaĝ- aĵon kaj mian revon vekiĝan.

Pinante eldiri tiujn vortojn, li ekstaris kaj pasis en la apudan ĉambron, por sin bani. Sole Eskino akompanis Sokraton, kiu petis, ke ni atendu lian revenon.

Mi ne rakontos, malgraŭ ilia belo simpla, la scenojn, kiuj sekvis. Platono, ĉe la dialogo de "Fedono", rakontis ilin pli bone ol mi povus fari. ĉar, kiam Platono konsentas diri ver- aĵojn, neniu povas superi lin. Lia ekzakto tamen havas mank- ojn pri kelkaj puhktoj. Lia amo por.Kritono kaj lia malamo por Eskino, amiko de Aristipo, instigis lin atribui al la unua ĉion, kio, reale, estis dirita aŭ farita de la dua.

Necesas ankaŭ forstreki en "Fedono" la parolojn atribuit- aj al Sokrato pri la verŝofero kaj la preĝoj. Sokrato ne kre- dis je la ridindaj dioj, kiuj ŝatas la preĝojn kaj la"verŝ- oferojn : li eldiris neniun el tiuj absurdaj paroloj.

Kaj Platono deformis la tute lastajn vortojn de Sokrato.

Dum li kuŝis surdorse kaj sentis la malvarmon malrapide iri de liaj piedoj al lia koro, iuj parolis al li pri la belega revo, kiun li rakontis pri tio, kio antaŭas la nask- iĝon kaj pri tio, kio postsekvas la morton. Nu, ili pardlis pri tio, ne kiel pri malpeza revo, sed kiel pri masiva cert- aĵo. Eskino estis tiu, kiu ŝajnis esti la plej forte lconvink- ita.

Tial Sokrato diris al ni:

Se al vi plaĉas, ĝojigu vian libertempon per tiaj revoj, kiel la infanoj amuziĝas per fabeloj. Sed, tuj kiam temas agadi, vi forgesu ĉion, kio estas revo kaj ĉion, kio estas fabelo, por aŭskulti nur vian racion.

Poste, sin turnante al Eskino, kiu laŭdis la diojn kaj kiu laŭdis la estontan feliĉon de Sokrato :

Ci pravas ĝoji pro mi. La rimedo, kiun donacis al mi la servisto de la Dek-Unu kuracos min je maljuno kaj ties kun- estaj invalidaĵoj. Kaj mi vidas kun plezuro, ke ci revas por mi mil feliĉojn. Ankaŭ mi revas ilin. Sed, ĉu pri la feliĉoj, kiun mi havis 6i tiun fojon, Su pri la feliĉoj, kiujn mi havos pli poste, oni ne devas laŭdi alian dion ol min. ĉiu vera feli&o estas la produkto de ties ĝuanto. Zaj ci laŭdu neniun alian dion ol min pro la kuraco, kiun mi ĵus eltrinkis, ĉar tion mi volis. Nenion mi ŝuldas al Asklepio kaj ci malsaĝe agus, se ci oferus, pro mi, eĉ la plej mal- junan kaj la plej aalgrasan el la kokoj. - Pri ĉio mi obeos al ci, - respondis Eskino. Sed ci ekza- menu, Sokrato, Ĉu ci ne havas ankoraŭ iun rekomendon, por fari al ni.

Li ridetis, kiel sola respondo, farante nean geston per la kapo. Kaj li kovris al si la vizaĝon.

Li tiel restis dum kelkaj momentoj, kovrita kaj senmova. Poste li faris moveton, kiu pensigis min, mi ne scias kial, pri la movoj, kiujn oni faras dum la dormo. Tiam la serv- isto de la Dek-Unu malkovris lin. Ni vidis, ke lia rigardo estas fiksa kaj lia buŝo duonmalfermita. Eskino fermis al li la lipojn kaj la olculojn.

Ciuj ni rigardis la korpon, en kiu ne plu estis nia ami- ko. Neniu el ni ploris. Nia doloro estis tiu doloro, kiu malsupreniris en la abismon pli profundan ol la regiono de la larmoj. Kaj la vundo, kiun ni konsideris en niaj profun- daĵoj radiis per lumo konstemegita, tiom, kiom por sufero.