La Veraj interparoladoj de Sokrato
- Автор: Ryner Han
- Год: 1979
- Язык: русский
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «La Veraj interparoladoj de Sokrato». Краткое содержание книги:
Mi estas 71-jara, homoj atenaj, taŭga aĵo por morti, ne por vagi en ekzilo aŭ por eniri malliberejon. Kion vi di- ras ? Ha ! mi komprenas. Pluraj krias al mi : "Monpunon ! monpunon !" Sed vi scias, kiel malriĉa mi estas kaj ke mi ne povus ĝin pagi. "Aliaj pagos por ci !" bonvoleme vi krias al mi. Sed, homoj atenaj, ĉu vi volas esti tia- grade ridindaj, kiam estas Sokrato, kiu estas persekutita, kondamnante aliajn homojn, kiujn neniu kulpigas, pagi mon- punon ? Mia kompatemo domaĝos al vi tian ridindaĵon. Kaj mi lasas al vi nur unu elekton : sendu min al la Pritaneo aŭ al morto.
La juĝistoj interkonsiliĝis pri la puno kaj verdiktis mortkondamnon. Solcrato ree parolis :
- Malgrau mia penado, homoj atenaj, mi ne sukcesis evitigi al vi ĉiun ridindaĵon. Vi estaS mortigontaj homon, kiun baldaŭ la.maljuno mortigus sen via helpo. 3>um jarcentoj vi portos la ridindaĵon esti mortigintaj mortiĝanton. Kbncer- ne min, duin jarcentoj mi portos la gloron esti farinta, kion: mi volis kaj akirinta, kion mi deziris. ĉu tion vi ne komprenis per la malhumilaj paroloj, kiujn hodiaŭ eldiris la modesta Sokrato ? Tiun kondamnon mi volis kaj tiun mor- ton mi deziris. Vi obeis kaj servis min, kiam vi opiniis malutili min. Car mi diros la tutan veron, nun, kiam vi ne plu povas liberiĝi de via juĝo. Koncerne vin, mi estas, jam nun, mortinto. Kaj mi ĝojas en mia morto.
Kial mi ĝojas en mia morto ? Tial, ho homoj atenaj, ho miaj amegataj, ke restis al mi malmulte da tempo por'ins- trui al vi la verojn, kiujn mi scias kaj kiuj, aŭditaj, bonigos kaj feliĉigos vin. Kaj tiel malbone vi aŭskultis min, kiam mi estis viva. Vi kuris aŭskŭlti la simplaniman Sokraton, por moki lin kaj liajn dirojn, aŭ por moki pri tiuj, kiujn li embarasis aŭ rifutis. Tamen, vi ne Sesis, pro tio, agi kaj paroli, kiel tiuj pri kiuj li ridigis vin. Sed vi rapide bedaŭras kaj, kiam maljuste vi mortigis iun, okazas, ke la mortinto grandiĝas en via memoro kaj tie vi- vas pli potencan vivon. Kiam Sokrato estos foririnta, vi aŭdos liajn parolojn resoni en vi, pli laŭte ol vi aŭdis
126 1
ilin soni ĉe viaj oreloj. Tre laŭte vi aŭdos miajn lastajn parolojn : "Mi volis morti, homoj atenaj, por ke fine vi . komprenu min kaj por ke vi fariĝu bonaj kaj feliĉaj". Tiij ' kiam mi estos mortinta, vi. do aŭdu tre laŭte eri via koro ĉi tiion parolon, kiu eble estos por pluraj la emocia komenciĝo de la virto kaj de la savd : "Sokrato volis morti pro amo al ni".
2 ' ' ;
La paroloj, kiujn mi nun estas raportonta, mi ne aŭdis ilin el la buŝo de Sokrato. La tagon en kiu ili estis eldir- ataj, Eskino ripetis ilin al mi en la ĉeesto .de Aristipo, de Cebeso kaj de Simmiaso. Ili profunde penetris en mian spiri- ton. Sed mi skribis ilin nur longajn jarojn poste. Mi kuraĝus aserti,ke nenion mi aldonas al tio, kion oni raportis al mi; mi estas malpli certa, ĉu nenion mi forgesis.
Dum la tagoj, kiuj sekvis la.kondamnon al Sokrato, ni iris en la malliberejon pasigi apud li la tutan tempon, kiun per- mesis .la Dek unu. Tamen, sekrete, Aristipo, Eskino, Cebeso, Simmiaso kaj mi estis kolektintaj grandan sumon. Ni estis sub- aĉetintaj la provosojn kaj ĉio estis preparita por la fuĝo de la kondamnito. La kvar, kiujn mi ĵus nomis, kaj mi estis la solaj, kiuj konis la projekton kaj la traktadojn. Ni opiniis prudente teni la sekreton inter malmulte da homoj. Precipe ni garde evitis ion diri al Satono kaj al lia amiko Kritono, kiujn ni konsideris kiel la plej danĝerajn el la maldiskret- uloj.
Eskino, kies plaĉa kaj ridema karaktero igis aparte taŭga por tiaj traktadoj, interparolis sole kun tiuj, kiujn temis varbi. Li ŝajnis agi nur en Sia propra nomo : tiel la lcun- helpontoj sentus sin pli sekuraj pri la sekreto, kaj , ali- parte, ili estus malpli postulemaj en siaj pretendoj.
Kiam Ĉio estis preta kaj kiam la proksimiĝo de la danĝero konsilis akceli la plenumon, tiam Eskino iris al la malliber- ejo antaŭ la tagiĝo. Li estis ehkOndukita en la karceron, kiam Sokrato ankoraŭ dormis kaj silente li sidiĝis apud -nia majstro, admirante la kvieton de lia dormo. Tamen la unuaj briletoj de la ektagiĝo'vekis la kondamniton kaj la du homoj havis kune interparoladon, kiun mi raportos, kiel eble plej bone. Kiuj legos tion,kio sekvas, tiuj ne bezonos, ke mi me- morigu ilin pri tio, kiel Satono mensoge deformis tiun dialo- gon. Oni scias, ke li intensigis la senhontecon ĝis anstataŭ- igi unu el la du realaj interparolantOj per sia malnova amiko
Kritono, kiu forestis, kiu, en tiu momento, eble dormis eri la brakoj mem de Satono.
Sokrato : Kiel ci venas tiel frue., Eskino ? ' Eskino : Estas, ja, tre f.rue. Sokrato : Kiun horon proksimume ?
Eskino : Ektagiĝas. Ec ekstere, verŝajne ankoraŭ estas preskaŭ mallume.
S.okrato : I4i'ras mi, ke la provoso konsentis, ke ci jam eniru.
Eskino : Li kutimas vidi min. Li estas servema. Kaj mi
scias la arton igi la provosojn ne tre rigoregaj.
Sokrato : Kiu instruis al ci tiun facilan arton'? 6u estas
tiu, kiu ĵetis lcubon en la faŭkon de Cerbefo ?
Eskino : Li mem, Spkrato.
Sokrato : Cu ci ĵus alvenis ?
Eskino : Mi ĉeestas jam de kelka tempo.
Sokrato : Kial ci eksidis apud mi nenion dirante, anstataŭ tuj veki min ?
Eskino : Veki cin ! Per Morfeo, mi gardis min kontraŭ tip. Se mi estus en cia situacio kaj ke mi povus dormi, mi kon- siderus malamika la homon, kiu vekus min.
Sokrato : Sajnas al mi, ke facile ci faras al ci malamikojn, kara Eskino.
Eskino : Mi aomiris, ke ci povas dormi kiel infano priri- gardata de sia patrino. Mi lasis cin ĝui tiun nefirman trahkvilon. Cia dormo instruis al mi, tiel bone, kiel la plej belaj paroloj, kio estas anima mildo kaj humoregalo. Sokrato : Sepdek-unujariolo, kiu timus la morton, estus tre malsaĝa.
Eskino : Ciuj endanĝeraj maljunuloj, kiujn mi vidis, plen- dis pro la sorto.
Sokrato : Tial ke estas multaj malsaĝuloj en la mondo... Sed, ci diru al mi, kial ci venis tiom frue ? Kvankam por mi ne plu estas novaĵoj, eble ci havas ielan novaĵon, por sciigi al mi.. .
Eskino : Jes, Sokrato, mi estas komisiita sciigi al ci nov- aĵon kaj el la plej ĉagrenaj. Ci portos ĝin per cia kutima forto. Sed ĝi premegas min pro doloro. Kaj, proporcie kiel ili ekkonos ĝin, ĉiuj, kiuj amas cin, sentos sin premeg- ataj.
Sokrato ; Ci diru tiun novaĵon, por ke mi kompatu cian sor- ton... Kial ci silentas, kiel antaŭ infano ?... Ĝi do estas
mi, kiu diros ĝin al ci, 6ar mi divenas ĝin. La ŝipo revenis
el Deloso kaj hodiaŭ estas la tago de mia morto.
Bskino : Ankoraŭ ne, Sokrato. La ŝipo daŭre vojas. Sed estas
timinde, ke ĝi alvenos hodiaŭ, kaj ke ci^forlasos nin morgaŭ.
Homoj venintaj el Sunio vidis ĝin tie, kaj ĝi sekvas ilin' de
proksime.
Sokrato : Ke tiu indiferenta kaj neevitebla afero, kiun oni nomas morto, venu Ĝe la horo signita de 1'sorto. Eskino : Cu ci ne kredas, Sokrato, ke iafoje oni kulpas.pri sia sorto ?
Sokrato : ĉu ci deziras, Eskino, ke ni interparolu pri la sorto; pri la okazoj, kiam oni devas prilabori kaj transformi ĝin, kiel skulptisto transformas ŝtonon en statuon; pri la okazoj, kiam oni devas akcepti ĝin kun ĝia maldelikata formo, kiel masonisto lokas en la mezon de muro ŝtonon,: kiun" estus ridinde skulpti ?
Eskino : Cu mi konfesu al ci, tro kara Sokrato, ke.hodiaŭ mi estas en stato ne tre taŭga por filozofi ? Jes, tion mi kon- fesos al ci, Ĝar ne temas pri mia vivo :.estas neniel malku- raĝe lasi sin malserenigi pro la endanĝeriĝo de tiuj, Idiijn oni amas.