La Veraj interparoladoj de Sokrato

Prefere ci rakontu ciajn revojn, kara Sokrato. ĉar, se okaze ni redirus, kion ci.diras nun, iu maliculo, tion mi timas, denuncus nin al la juĝistoj.

Mi faros, kiel vi deziras. Sed kial maliculo ne akuzus ahkaŭ pro revoj ? Aŭ ĉu vi ne konas la aventuron de tiu maljunino, kiu estis ekzekutita, tial ke sonĝe ŝi vidis la morton de la tirano ?... Sed la maliculo malprofitigas nur al si mem; kaj tiu ekstera triumfo de la maljustuloj, se ĝin mi lamentas, estas pro tio, ke ĝi pli malfeliĉigas la maljustulojn. Tial la dioj, se ili ekzistus, dufoje kulpas

kontraŭ la homoj, kiujn ili estus farintaj maljustaj kaj al kiuj ili estus konsentintaj la materialan triumfon.

Estas post tiuj paroloj, ke Sokrato rakontis al ni la strangan belaĵon de sia revo. Neniu rediris ĝin. Pluraj el la ĉeestantoj estis ravataj, kiel ĉe peco de muziko, kiun oni ne kapablus memori kaj retrovi. Pluraj estis ravataj, kiel per la kanto de 1'vento en la arboj kaj la flua murmuro: de la Iliso. Kaj ili nur meinoras esti spertintaj Ĉarmon kaj forgesis el kio ĝi konsistis. Koncerne Platonon, al kiu oni ne preter-. lasis raporti,kion diris Sokrato, li preferis misformi la ' beban revon flekseblan laŭ siaj propraj revoj pezaj kaj preci- zaj.

Kaj Antisteno ankoraŭ neniam rediris la revon de Sokrato, pro la sama motivo, ke Sokrato rakontis nur unu fojon, kaj post esti hezitinta : tial ke ĝi estas senutila por la viv-

konduto.

ua voĉo de Sokrato ne havis sian kutiman firmon. La rideto de Sokrato estis strangeta r mi ne vidis rideton iom similan, krom siir virinaj lipoj ce Voluptopaso.-En la dikaj okuloj de Sokrato. stranga lumo ŝajnis brili, ŝajnis estingiĝi, Ŝajnis reflamiĝi kaj tremeti. ..

ĉu mia revo diros, kiel aliaj revoj : "Ne ekzistas Dio ?" Ĉu mia revo diros, kiel aliaj revoj : "ĉio estas plena je dioj ?"

Mia revo diru : "ĉio estas plena je dioj", por ke vi aŭs- kultu min kun pio kaj ne kun malpio.

La potenca korpo kaj la nobla vizaĝo de Platono estas la verko de iu dio, kiu amas ĉiujn videblajn belaĵojn. Mia for- tika korpo kaj mia senlogeca vizaĝo estas la vsrko de iu dio, kiu amas ian belaĵon kaj kiu inalaientas ian aliji belaĵon. Sed tiuj ,dioj ne estas al ni fremdaj kaj ili ne konstruis nin el ekstere. ĉar, kioh mi'-nomas dioj, tio estas niaj ani- moj.. '

CU do ĉiu vivulo ne havas animon ? - demandis Pedono.

ĉiu vivulo, en mia revo, havas animon. Tiuj estuloj ankaŭ havas animon, kiuj ne ŝajnas vivaj por niaj maldelikataj okuloj. En mia revo, ĉio estas viva.

Ĉu eĉ la ŝtona benko sur kiu ci sidas ?

Tiu ŝtono estas viva, ĉar ĝi malpasas anstataŭ forkuri. Iu interna dio tenas ĝin.

Kaj kio estas pri la Iliso, kiu fluas al la maro ?•

La Iliso estas iu forkuro de la dioj. Iu dio revas - se mi kredas ĵe mia revo — en ŝiu el la glitemaj gutoj.

Ho Sokrato, - mi ekkriis - kiom pli bela estas cia revo ol^tiu de Anaksagoro !

Gi estas pli bela por mi kaj eble por ci. Tiu de Anaksa- goro estas pli bela por Anaksagoro kaj eble por Platono.

Ci daŭrigu, bonfara Sokrato, verŝi al ni cian revon, kiel fortigan vinon.

Mi faras,kion vi petas. Sed, ke viaj ebrioj el revo kaj el vino neniam daŭru longe, ho miaj filoj. Ke precipe vi lernu ilin forskui antaŭ ol agi.

En mia revo estas nur dioj, estas nur animoj. Neniu el vi estas unika aio, Ĉirkaŭ centra dio - kaj iafoje pluraj - Ĝiu el vi estas iu popolo el dioj. Ĉiu el vi estas iu vas- ta Olimpo. ĉiu el vi estas, Ĝirkaŭ la reĝina abelo, iu aro da dioj. Sed jen ĝi estas la potenca reĝino, kiun mi nomas Antisteno, jen estas la tuta aro.

En cia revo, kiel en la vero - diris Kritono - ni ekzis- tas antaŭ nia naskiĝo. Platono rakontis al mi pli ol unu memoraĵon...

Ne, sed pli ol unu revo. Tamen, ĉar ni komencis revi, ni daŭrigu.

Ci estas eterna, mia Kritono, kiam mi nomas Kritonon la reĝino kaj ne la abelaro. ĉar mia revo ne sukcesas kon- cepti efektivan estulon, kiu ne estas eterna. Kiel la est- ulo komenciĝus ? Kio komenciĝas, tio estas la videbla for- mo, ĝi estas la alproksimiĝo kaj la zumanta kuniĝo de la abelaro; ĝi estas la kuniĝo de miriadoj da animoj, kiujn regas cia animo. centra. Cia korpo komenciĝis kaj finiĝos. Ci tamen respektu en ĝi iun renkontiĝon de eternaĵoj.

Cia animo, jarn antaŭ miriadoj da jarcentoj, estis la animo de ŝtono, la kunpremita forto, kiu malhelpas, ke ĝi diseriĝu; aŭ ĝi estis la animo de akvoguto kun bezono for- iri kaj gliti; aŭ ĝi estis iom da aero, kiun la vento dis- movetadas.

Jam de longe ĝi fariĝis la animo pli maltrankvila de tio, kion ni nomas vivulo, de fiŝo, de lacerto, aŭ de iu alia besto.

Sed jen. ĉiu besto volas fariĝi homo. ĉar la homo, eĉ la plej ordinara, estas pli bela ol la aliaj bestoj kaj ĝi posedas kapablojn, kiujn vane serĉas la aliaj bestoj kaj kiujn ili ĵalizzas al ĝi.

A

Ciufoje, kiam gehomoj kisas unu la alian, popolo el animoj sieĝas tiun kison, por penetri en la homan vivon. Ofte ili es- tas 6iuj fbrpuŝataj; iafoje unu sukcesas, malofte du. Kaj oka- zas, ke tiu, kiu sukcesis, estas animo, kiu jam kunigis homon ĉirkaŭ si. La aliaj, avidaj je korpo eĉ malsupera, finiĝas, post kelkaj glitoj sur la deklivo, kiu supreniras al la homa vivo, per malkuraĝiĝo, kaj ili konsentas rekomenoi bestan ek- zistadon.