Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве

За гэтыя азёры ўжо не толькі крокам, Але дарэмна нават заглыбляцца вокам, Бо там усё агорнута імглістым змрокам, Што вечна з той дрыгвы распаранай шыбае. А ўжо за той імглой (як казка ў сёлах бае) Багатая зямля ляжыць — не надзівіцца, Галоўная раслін і зверьшы сталіца. Там зберагаецца ўсіх дрэў і траў насенне, З якога новае ўзрастае пакаленне. Там, як у Ноя, з кожнага жывёлін роду Хаваецца па некалькі пар для заводу. А ў самым цэнтры пушчы занялі абшары Тур, Зубр, Мядзведзь, якія ў пушчы валадараць. На дрэвах побач з імі Рысь рассеўся бьгстры І хцівец-Расамаха, нібы два міністры. З Далей, як падуладныя князям васалы, Сялібы маюць Дзік і Воўк, і Лось удалы. Над галавою ўюцца Сокалы з Арламі, Накшталт нахлебнікаў, што жывяцца з панамі. І гэтак пары патрыярхаў тых звярьшых Жывуць нябачнымі ў нязведаных глыбінах, Дзяцей сваіх пускаюць за лясоў граніцы, А самі без турбот бытуюць у сталіцы. Ад стрэльбы ці мяча яны не прападаюць, А толькі натуральнай смерцю паміраюць. І маюць могільнік, куды ў часіну смерці Ідуць звяры і птушкі поўсць ці пер’е здзерці. Мядзведзь, калі сваёй жаваць не можа стравы, Алень, калі бяссільным стане і кульгавым, Шарак, калі ўжо кроў яго ўся ў жылах крэпне, Крумкач, як пасівее, сокал, як аслепне, Арол, якога дзюба так у круг сагнецца, Што ўжо замкнутай назаўсёды застанецца[32], Ідуць на могільнік. Звер ранены ці хворы Бяжыць у родны кут праз нетры і заторы. Таму у месцах тых, дзе чалавек праходзіць, Ніхто касцей звярыны дохлай не знаходзіць[33]. Чуваць, што ў той лясной сталіцы між звярамі Пануе лад, яны яго наводзяць самі; Не сапсаваныя культураю людскою, Уласнасці не ведаюць, а разам з ёю Ні паядынкаў, ні ваеннае навукі, I, як дзяды ў раю жылі, жывуць унукі І дзікія, і свойскія — усе ў яднанні, Ніхто не думае пра бойкі ці кусанні. Каб трапіў нават чалавек туды бяззбройны, То мог бы між звяроў ісці зусім спакойна, Яны б услед глядзелі зрокам задзіўлення Так, як калісьці ў той апопші дзень тварэння Іх першыя бацькі глядзелі на Адама, Пакуль не раз’ядналіся за райскай брамай. Ды, шчасцем, чалавек не зойдзе ў тыя нетры, Бо Мукі, Страх і Смерць там тояцца ў паветры.