Światy braci Strugackich - Czas uczniów

— Mniej więcej — wykrztusił Wiktor, z całych sił starając się nie zgubić wątku paradoksalnych przemyśleń rozmówcy.

— Nazywam ich bogami, bo tak zaczęła Irma — kontynuował Boł-Kunac. — To wygodniejsze, bo i krótsze, i jasne. W rzeczywistości nie uważam ich za bogów. To są oczywiście ludzie. Są bardziej ludzcy niż pan i ja. Ale są to ludzie innego poziomu, dlatego wywołują emocje również wyższego poziomu. Nienawiść do nich to nie nienawiść do sąsiada z piętra czy do oszusta na bazarze. Jest na tyle silna, że przechodzi w inną jakość. Staje się nienawiścią twórczą.

Stop, pomyślał Wiktor, ktoś już tu mówił o nienawiści twórczej. Selena? Golem? Anton? Nie, Anton nie…

— Ale, Boł, przecież Beduinów nienawidzą nie tylko nasi młodzi supermani, ale i mnóstwo ludzi różnych pokoleń, także społecznie różnych. Jak to się ma do istoty rzeczy?

— Do istoty? Praktycznie nijak, ale mówmy konkretnie, kogo ma pan na myśli?

— Na przykład pana Antona Dumbela.

— Kto to?

— Pracownik resortu bezpieczeństwa. Tu, w mieście, pracuje incognito. Beduinów strasznie nienawidzi, wzywa do ich fizycznej eksterminacji, a przy okazji i innych muzułmanów.

— Kliniczny przypadek — uśmiechnął się Boł-Kunac. — Do tego Beduini nie są muzułmanami. Mam na myśli naszych miejscowych Beduinów.

— Na pewno?

— Oczywiście. Czy pan na przykład jest chrześcijaninem?

— Jestem ochrzczony.

— Wspaniała odpowiedź! Otóż to: ochrzcili pana i tyle. A oni przeszli obrzezanie i też tyle. Na tym poziomie społecznej świadomości, który zajmuje pan i który zajmują Beduini, to nie ma absolutnie żadnego znaczenia. Kiedy próbowaliśmy stworzyć swój świat, rozumieliśmy to bardzo dobrze, tylko nie uwzględniliśmy, że nie wszyscy ludzie na planecie są tacy mądrzy i intelektualnie dojrzali jak na przykład Wiktor Baniew. Jest bardzo, bardzo dużo zupełnie przyzwoitych, dobrych i niegłupich ludzi, którzy nie ze złości, ale po prostu z powodu swojego poziomu świadomości nie są do pewnych rzeczy zdolni, po prostu nie są zdolni! Nie pojmują, jak mogą być we wszystkim równi biali i Murzyni, Żydzi i Arabowie, Japończycy i Koreańczycy. Oni przecież nie to, że nie chcą: oni nie mogą pojąć takich rzeczy. A to trzeba koniecznie uwzględniać. Myśmy nie uwzględnili. — Zamilkł na chwilę. — I jeszcze czegoś nie uwzględniliśmy. Potrafiliśmy tworzyć i budować, słuchaliśmy muzyki i słuchaliśmy deszczu, czytaliśmy wiersze i traktaty filozoficzne, niemal nauczyliśmy się słyszeć wzajemnie swoje myśli i przy tym całkowicie zatraciliśmy zdolność niszczenia. A świat jest zbudowany tak, że bez tego się nie wyżyje. Nawet podstawowych odpadków, zwykłych fekalii nie wolno po prostu przesuwać gdzieś na bok; zakryją wtedy cały świat. Są przecież choroby. Niech pan sobie wyobrazi chirurga, który boi się dotknąć skalpelem guza i zamiast tego zaczyna doń przemawiać.

— Ja na przykład — powiedział Wiktor — byłbym takim chirurgiem zachwycony.

— Ja też — zgodził się Boł-Kunac — ale takich chirurgów w prawdziwym życiu nie ma. Ktoś musi zajmować się usuwaniem. Pan jest inteligentem, ja też. My odmawiamy. Przywołujemy Waregów jak elektryka do odkurzacza. Tylko tu nie trzeba naprawiać, tu trzeba zniszczyć. Lepsze jest inne po-równanie: dobrzy ludzie zawołali fachowca, żeby zarżnął prosię, a ten tak się rozochocił, że i dobrych ludzi zarżnął. Tak to mniej więcej wygląda. Nikomu nie należy zlecać niszczenia. Musi się tym osobiście zajmować twórca, budowniczy, kreator. Wiem, że panu nie podobają się wytrenowani chłopcy, którzy krzyczą na placu: „Śmierć Beduinom!” Pan nawet nie chce widzieć własnego wnuka. Ale, proszę mi uwierzyć, oni wyrosną z haseł i pogróżek, a najważniejsze zdrowe i racjonalne ziarno w nich zostanie. Niech mi pan wierzy, są przygotowani do tego, by trzymać w ręku skalpel chirurga, a nie katowski topór.