Światy braci Strugackich - Czas uczniów

Irma otworzyła drzwi i obojętnie powiedziała:

— Wejdź, tato.

Wiktor natychmiast zapomniał, po co przyszedł. Głowę miał ciężką, chciało mu się spać, a przede wszystkim marzył o kąpieli. Mrzonki, rzecz jasna; w tym celu trzeba by pojechać na daczę do Seleny, a to akurat było niewykonalne.

Przed odwiedzinami u córki umyślnie nie pił nic z samego rana, tylko odrobinkę: dużą szklankę soku z cytryny i kieliszeczek koniaku, po prostu, jak pisał Wienieczka Jerofiejew, żeby tak nie mdliło. A potem pół łyżki sody w proszku i łyk wody. Tylko ta głowa… głowa była ciężka.

Wszedł do pokoju, usiadł na starej wytartej wersalce, spojrzał na Irmę. Stała oparta o krzesło i w swojej skromnej, ale wytwornej domowej sukience wyglądała naprawdę bardzo ładnie. Stawała się coraz bardziej podobna do Loli, ale — niewątpliwie — była od niej piękniejsza.

— Boże, co ci się stało w oko?

— Miałem wypadek. Drobiazg. Przejdzie.

— A co, papciu, tak w ogóle u ciebie?

— Och, nic. Dostałem duże honorarium za scenariusz serialu telewizyjnego, przyjechałem tu odpocząć, pogawędzić ze starymi przyjaciółmi, a tu widzisz, co się wyczynia: jakieś czołgi, Beduini, strzelanina na ulicach i ten upał! Gdybym wiedział, nie przyjechałbym. Słuchaj, przecież zawsze lubiłaś deszcz. Boł-Kunac też. Dlaczego więc tu się przeprowadziłaś?

— Nigdzie się nie przeprowadzałam, tato…

— Jak to? Nie rozumiem. Przecież to zupełne inne miasto. Miasto, w którym byłem w wojsku. Tamto to było miasto, w którym się urodziłem.

— Tak — zgodziła się Irma. — To jest zupełnie inne miasto A tamtego miasta po prostu już nie ma. Nie istnieje. Aleja si nigdzie nie przeprowadzałam.

— Jasne… — bąknął Wiktor.

Nic nie było jasne, a w ociężałej głowie zaczął rodzić si i wzmagać ból. Musiało się to jakoś odbić na jego twarzy. Irm zapytała:

— Tato, chcesz kawy?

— Nie jestem pewien — odpowiedział.

Wszedł Boł-Kunac. Żałośnie przygarbiony, zupełnie siwy z pożółkłą skórą i fajką w kąciku ust. Wiktor ledwo go poznał

— Dzień dobry, panie Baniew! Jego głos niemal wcale się nie zmienił! Dziwne!

— Mówiłeś tak do mnie, kiedy byłeś chłopcem. — Wiem. Od razu przypomniałem sobie tamte czasy. Chce pan piwa?

— Z przyjemnością, jeśli macie. A ty będziesz pił?

— Oczywiście.

Boł-Kunac usiadł w fotelu i zapalił fajkę. Irma przyniosła sześciopak piwa z lodówki i poszła przygotować kawę.

— Jak stoicie z pieniędzmi? — zapytał Wiktor.

— Dobrze, naprawdę dobrze — powiedział Boł-Kunac. — Dziękuję, panie Baniew.

— A nie wydaje się wam, że trzeba stąd wyjechać?

— Przez jakiś czas wydawało się, że trzeba, ale już jest za późno.

— W jakim sensie?

— W każdym — powiedział Boł-Kunac. — Wiek, dzieci nigdzie nie pojadą i… my już nie zdążymy wyjechać. Poza tym dokąd?

— Dokądkolwiek! Czy teraz są z tym problemy? — zapytał Wiktor. — I co to znaczy: nie zdążycie wyjechać?

— Cóż, problemów prawnych oczywiście nie ma, a pieniędzy starczyłoby nawet na USA. Ale są dzieci. August jest członkiem Rady Weteranów Ostatniej Wojny, Chica jest studentką uniwersytetu, zostanie socjopsychologiem. Przecież będą uczestnikami wydarzeń. Wydarzenia zaś szykują się gorące i są tuż- tuż, czyżby pan jeszcze tego nie zrozumiał? Wydarzenia będą takie, że nie tylko wyjechać, ale pójść stąd na piechotę się nie da.

— Właśnie o tym chciałem z tobą porozmawiać. Bez Irmy. Może wyjedźcie przynajmniej na jakiś czas: do stolicy albo na odwrót, gdzieś na prowincję. Mam przecież dom na wsi.

— Dziękujemy, panie Baniew, zostaniemy tutaj. Boł-Kunac otworzył drugą puszkę piwa i otoczył się kłębami błękitnego dymu.

— Posłuchaj, Boł — powiedział Wiktor. Znowu nie wiedział, po co tu przyszedł. — Czy ty jesteś w stanie wytłumaczyć, dlaczego świat tak gwałtownie się zmienił?

— Chyba dlatego, że przegraliśmy. Wtedy. Mieliśmy szansę. Mieliśmy ogromną siłę w ręku. Ale przekształciliśmy ją w piękno. W boskie piękno. Jednakże nasze róże, najpiękniejsze na świecie róże, nie miały kolców. Pamięta pan Exupery’ego? Róże powinny mieć kolce. Piękno musi mieć służbę bezpieczeństwa, ale nie pomyśleliśmy o tym. Sądziliśmy, że na świecie istnieją tylko pary przeciwieństw: piękno i brzydota, dobro i zło, mądrość i głupota, a cała reszta mieści się między tymi biegunami. Nie, nie upraszczaliśmy świata, po prostu wykoślawiliśmy go tak, jak nam to było wygodne, jak nam podpowiedziano, a wykrzywiony świat nam się spodobał, strasznie spodobał. Natomiast za jego granicami istniał świat realny, w którym uznawano dziesięć różnych rodzajów piękna i tyleż brzydoty, setkę zasadniczo różnych poglądów na rozum i tyleż na głupotę, i dziesięć tysięcy niepodobnych do siebie wyobrażeń dobra i zła. Nasz świat wytrzymywał ciśnienie rzeczywistości, póki nie skończyła się energia, która podtrzymywała jego istnienie, a potem akumulator się wyczerpał, a generator, własne źródło energii, nie zadziałał. I nasz świat się rozpadł.