Кліч роднага звона

— Марыля,— загаварыла да той з недаўменнем,— чаму цяпер перада мной зачыненыя тут дзверы? Я ж з нябожчыцай-баярыняй был i лепшыя сяброўкі!

Прыхлусіла, канечне: тая раўнавала, недалюблівала i баялася яе, здаровую i прыгожую, а сябравала з Міндоўгавай Ганнай, хоць, можа, якраз суседка-княгіня ўпотай цешылася з яе Усяславам. Здаецца, яе Данута падобная не на Міндоўга, а на Усяслава.

— Так, баярыня, Цішук загадаў,— адказала Марыля,— нікога старонняга ў дом не пускаць без гаспадаровага дазволу.

— Дык вы i мяне не дапусціце? — усміхнулася.— Я — небяспечная? Але — чым i як? Магу падпаліць ваш дом? Ці, можа, надумаюся ў рукаве альбо пад падолам прынесці i скрытна падсыпаць яду ў той булён, што ты варыш гаспадару?

Марыля ніякавата зірнула на дружынніка-ахоўніка i на яго запытальны позірк падала знак — указальным пальцам ткнула сабе ў грудзі. Той адступіў, i яны, жанчыны, зайшлі ў дом.

— Выбачай, баярыня, але не магу запрасіць у гаспадыніную святліцу,— ідучы ўслед, як i заўсёды, зусім не лісліва, толькі спаважна прамовіла Марыля.— Усяславава воля — не пускаць туды ні адну жанчыну. Мы, свае, заходзім туды толькі калі-нікалі. Працерці пыл ды праветрыць.

— Я, Марыля, не ганарлівая i не крыўдлівая,— прытуліла яе.— Я з табой пасяджу хвіліну-другую i каля печы. Ты рабі сваё, замінаць табе не буду.— A калі Марыля хацела завесці яе ў свой пакой, заўпарцілася.— Не-не, хадзем да печы. Мы ж з табой даўно ўжо не бачыліся, не гаварылі, хоць некалі былі таварышкі.

I цяпер прыманіла: якія яны былі сяброўкі! Яна, прыходзячы сюды, мела на розуме толькі сваё: залавіць тут аднаго Усяслава, самой прыціснуць яго ў кут ці, калі гэта ёй не ўдалося, прыкінуцца прыяцелькай Усяслававай жонцы, а на самай справе псаваць той, хворай, нервы. На яе Марылю заўсёды пазірала звысоку, як на чэлядзь. Тая цяпер добра адчула яе няшчыры тон, але не павяла нават брывом, прыбрала свежыну, моркву i зелень са стала, запрасіла яе сесці на простым зэдліку.

— Як жывеш, Марыля?

— Дажываю, баярыня, сваё,— услед за ёй прысела пры стале на іншым зэдліку i тая.

— Ніколі не зойдзеш,— падакарала Раксана.

— Хіба я пара табе, баярыня, каб з табой гутарку весці альбо вар піць? — адказала тая, не падымаючы вачэй.— Ды заўсюды клопатаў шмат па доме i па гаспадарцы. Сама ж ведаеш, баярын наш не любіць трымаць шмат слугаў.

— Ведаю i цябе, i твайго баярына. Ты — не як мая неахайніца i зладзейка кухарка. Ты — увішная, спраўная, вялікая чысцёха, смачна ўсё гатуеш. Маленькая, здаецца, слабая, але трымаеш на сабе ўвесь дом. Баярыну-ваяводзе ты за маці. Ен шануе i любіць цябе.

— I мы ўсе шануем i любім яго.