Кліч роднага звона
- Автор: Далідовіч Генрых
- Год: 1997
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- ISBN: 985-05-0142-1
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Кліч роднага звона». Краткое содержание книги:
«Дружа!» Значыць, якое не агромністае гора, але стары i, як здаецца, нядошлы князь не страціў развагу i волю, а ваявода — першы сярод ix, баяраў,— i надалей застанецца ў вялікай сіле, будзе гнуць сваё i, можа, нават яшчэ ўладней падмінаць малую i вялікую Рады, навагародскае веча. Тым больш што сярод ix, баяраў, рамеснага i купецкага люду, дружыннікаў, смердаў ёсць такія, хто проста глядзіць таму ў рот, як самаму мудраму i непахіснаму дзяржаўнаму мужу i палкаводцу. Што да яго, Расціслава, дык ён наколькі ва ўсім зайздросціў Усяславу, настолькі баяўся i ненавідзеў яго, ліслівіў i заадно плёў супраць усякую павуціну, каб злавіць i заблытаць у ёй грознага суперніка. Ен здолеў пераканаць князя, Раду, што цяпер, калі на ix з Усходу шчумірыць вочкі Батыга, а з Захаду падкрадваюцца крыжакі, Усяслаў павінен найперш займацца дружынамі, а вось ён, Расціслаў, павінен узяць у свае рукі ўсю навагародскую гаспадарку. Паслухалі, удалося не дапусціць Усяслава да засекаў i спратаў, самому мець ад усяго гэтага ключ, але большага не дамогся.
Перад ягонай трохпавярховай шыкоўнай харомінаю (на яе пайшло нямала адборных каменя, цэглы i дрэва, шкла, серабра i золата як ca свайго кубела[43], так i ўкрадзенага з княскай казны, а таксама дарэмнай рамесніцкай i смердаўскай сілы) сустрэўся з нізкім наклонам ягоны цівун Крук:
— Баярын, дазволь слова мовіць.
— Што табе? — моршчачыся ад яркага сонца i цяжка трымаючы на поўных нагах-ступах таўшчэзнае цела, зл оспа i непачціва, як i да ўсіх, над кім меў уладу, рыкнуў на яго Расціслаў.
— Сёння дажынкі на княскім пол i.
— Ну дык дажынай.
— А што, баярын, з апошнім снапом? З «багіняю»?[44] Ёй прыносіць дажынкавы сноп князю?
— Якія цяпер гулі, пачастункі?— яшчэ больш закіпеў i запарыў Расціслаў.— У князя, у княстве — вялікая жалоба, а ты хочаш пацешыць чэрнь!
— А кал i без песняў i музыкі? — цівун прыкідваўся нясмелым i ліслівым, хоць на самай справе быў хітры, выкрутлівы i зладзюган першай маркі.— Можа, «багіня» няхай толькі падасць князю дажынкавы сноп? Князь жа любіць даўнія смердаўскія звычаі.
— Прэч! — замахнуўся вялікім, цяжкім, але зусім не моцным кулаком Расціслаў i паўз сваіх дружыннікаў-ахоўнікаў павалюхаў далей ад спякоты ў сваю хароміну.
Калі ўваходзіў у святліцу, дык амаль сутыкнуўся з жонкай, стрыечнай сястрой галіцка-валынскага дворскага i ваяводы Андрэя, рослай, некалі статнай i прыгожай, хоць i з драпежнаватай ад цёмных вачэй i зведзеных да пераносся нітачак чорных броваў, а цяпер мажнай, пераспелай, амаль заўсёды злой альбо бурклівай.
— Штосьці ты хутка вярнуўся! — Раксана, цяжка ыесучы вялікія грудзі I важкі жывот, абчапляная кіеўскімі залатымі колтамі I завушніцамі з перагародчатай эмаллю, шклянымі бранзалетамі i азіяцкімі сердалікавымі каралямі, зашамацела ўслед за ім доўгім шаўковым сарафанам. Амаль заўсёды гаварыла на сваёй мове, але вось цяпер падала шлас па-іхняму, па-дрыгавіцку.
— А ты вышыкавалася! — папікнуў.— Як на гульбішча!
— Я з харомаў нікуды не выходжу,— адказала. Яна не была i не ёсць верная ды шчырая да князя Ізяслава, пакланялася іншаму, князю Данілу Галіцкаму. Дык цяпер вельмі не ўбівалася па княжычу-нябожчыку, верыла, што праз нейкі час, калі памрэ Ізяслаў, галіцка-валынскі ўладар прышле сюды на княжанне аднаго са сваіх сыноў i што пры тым умацуюцца яе з Расціславам пазіцыі.
— Князь хворы, дык нікога не прымае,— патлумачыў ён, чаму не затрымаўся ў палацы.
— Дык цябе нават не пусцілі на парог?
— Пускалі, але што мне там рабіць? — дастаў залатую фібулу, расхінуў i скінуў з плячэй с ветла-руды кунтуш, застаючыся ў любімым атласным сінім жупане.
— Усяслава, пэўне, пусцілі, i ён ведае, што i як яму рабіць у княскім палацы! — уджыгнула Раксана, гарачая, кіпкая, як валынка, i кемна-разважлівая, як нашчадніца крыві варажскага баярына, які быў некалі на службе ў яшчэ росквітным Кіеве.
43
Кубел — папярэднік куфра.
44
«Багiня» — самая прыгожая маладая жняя.