Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ
- Автор: Козько Виктор Афанасьевич
- Год: 1990
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 5-340-00519-4
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ». Краткое содержание книги:
А сам суботнік, сцэнарый яго не варты, мусіць, нават беглага пераказу. Гэта быў тыпова кіношны сцэнарый.
Ранак, як водзіцца на святах, сонечны і чысты. Прыглушаны, сарамлівы брэх сабак, задаволеных добраю пагодкай, мяккім сонейкам. Калгасная нарадная ўзята пад замок ужо. Каля нараднай чалавек з дзесяць, мужчыны, жанчыны, а больш старыя. Сярод іх толькі не пенсійнага яшчэ ўзросту Вовік-алкаголік і калгасная даярка Надзька. Яна не замужам, але цяжарная, каторы ўжо раз і невядома ад каго. А дзяцей у яе трое: першы, другі, трэці клас. Першакласніка ёй кожны дзень даводзіцца падносіць на плячах да асфальту. Яна ж і сустракае яго каля асфальту, калі той вяртаецца са школы. Надзька стаіць паасобіцу ад людзей, усё ж крыху саромеецца свайго чэрава, што выпінаецца праз фуфайку.
— Каго мы чакаем, каго прычэкваем? — час ад часу перапытвае глухаваты Калістрат.
— Мо хто яшчэ падойдзе,— узіраецца ў вокны хатаў Ахрэм,— усё ж сяло, гаварылі, выйдзе.
— Гэта ўчора гаварылі, а сёння ўжо не да дарогі. Дзень такі, што сама сеяць.
— На сяўбу ўсе пайшлі, старшыня ўсіх на бульбу паслаў,— паведамляе, пад'ехаўшы па калёсах, Анісім.
— Якую бульбу,— здзіўляецца Лукаш.— Запісалі ж, пастанавілі на сходзе: ладзіць дарогу. А тут нас сабралася ўсяго ж адзінаццаць толькі чалавек. А дзе ж астатнія, а дзе ж прадсядацель?
— Чаго ты ў мяне пытаешся,— Анісім злазіць з калёс, падцягвае церас сядзёлак, папраўляе хамут, што з'ехаў набок, ад чаго конік зрабіўся падобным на дзеда Ахрэма, які стаіць перад ім з насунутай яму на вочы шапкай. Адно толькі вока, чырвонае і слязлівае, і відно з-пад той шапкі.
— А каго нам, Анісім, пытаць,— лыпае гэтым адзіным вокам Ахрэм.— Бога, дык яго няма...
— Разгаварыўся ты, дзед, не ў меру. Паміраць пара, пад дубкі ўжо час, а ты гаворыш, гаворыш.
— А калі ж і гаварыць, як не перад смерцю. Глядзі, Анісім, глядзі, колькі нас тут ёсць.
— Усе, хто мае ахвоту і час, сабраліся. Франтавікі ўсе, баптысты ўсе, бабулі, што самі яшчэ хадзіць здольныя, што топчуць яшчэ зямельку. Адзін зэк нават. Здароў быў, Вовік-алкаголік. Адна...— Анісім скоса пазірае на цяжарную Надзьку, думае, што сказаць пра яе, але гаворыць зусім не тое, што думае: — Даярка Надзька з намі. Каго табе яшчэ трэ, Ахрэм?
— Мо прабегці па хатах, каго яшчэ паклікаць, не ўсе ж выйшлі. Не ўсе на калгасную работу пайшлі.
— I трактарок бы які,— падказваюць франтавікі, што стоўпіліся каля Нікадзіма.
— Суботнік — дзела дабравольнае і сазнацельнае. А наконт трактарка, то... пярдзячай парай, пярдзячай парай, хлопцы і дзеўкі, упраўляцца будзем. Назапасілі за зімку гэтай пары... Н-но, пайшоў,— падганяе коніка Анісім. А людзі ўжо на хаду кідаюць на калёсы хто што прыхапіў: сякеры, заступы, вяроўкі, цягнуцца ўслед за калёсамі, бы суправаджаюць пахавальныя дрогі. Ідуць міма разбуранага будынка дзіцячага дома, па вуліцы, якой сельсавет, як у насмешку, даў назву Дзетдомаўская, міма свежапастаўленага з асінавых белых дошак плота, за якім у дзетдомаўскім садзе жоўта свецяцца на сонцы хаты Місцюка і Паніхіды, мінаюць могілкі, што аж разлягаюцца ад граю гракоў і груганоў. Азіраюцца на тыя могілкі: набліжаецца радуніца, і іх чакае работа і тут, на могілках, дзе спадобіліся ўжо атрымаць адпачынак іх бацькі і дзяды. Міма могілак ідуць ціха, ступаюць асцярожна, асцярожна ступае і конь, скошваючы вока на вечнасць, што ахоўваецца, як вартаю, высокімі крыжамі. Мінаюць могілкі і разыходзяцца, уцягнуўшыся ў лес, дзе пырхаюць з галінкі на галінку, з куста на куст гаманкія птушкі. Пырхаюць шумна і шматкрыла. I мімаволі ствараецца ўражанне, што гэта не птушкі лётаюць, а спрабуюць узляцець самі кусты з набраклымі, гатовымі таксама да палёту пупышкамі. I такая гатоўнасць ва ўсім у прыродзе, чаго ні датыкнецца вока, куды ні ступіць нага. Нават дарога, якая далёка выступае скрозь голыя дрэвы з застылымі бліскучымі на сонцы лужынамі, здаецца, лунае ўжо ў небе разам з гэтымі лужынамі і дрэвамі. Дарогу, лужыны, дрэвы ўзняў у неба на сваіх крылах бусел, што кружыць у далечыні.
— Першы бусел,— прыглядаюцца да яго бабулі.— I ляціць, ляціць. Ну, тады і мы яшчэ паляцім, дзеўкі, выйдзем замуж.