Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ

Ён зноў бег па вогненным полі і ўжо не дазваляў сабе перадышкі, бег, забыўшыся на стомленасць, не баючыся агню і дыму, не зважаючы на тое, што лёгкім можа не хапіць паветра, можа лопнуць сэрца, жылы могуць парвацца. I бег гэты цяпер доўжыўся век. Адыходзіла ноч, наставаў дзень, дзень заступаў на змену ночы, мяняліся поры года. Ішоў і раставаў снег, бруілі ручаі, адзваніўшы сваё, яны ўсыхалі. I там, кудой яны беглі, ускіпала зелень. Яна жухла, зноў падаў снег. А Сноўдала ўсё бег, губляючы сліну і пену, што гнала па целе кроў, якая закіпела ад гэтага бегу, закіпела і не паспявала астуджваць ні костак, ні жыл. Зямля і тая, здаецца, зжалілася над ім, яна ўзняла яго ў паветра. I Сноўдала, здавалася, ужо не бег, а ляцеў, мінаючы горы і акіяны, гарады і лясы. I таксама імкліва ляцелі над зямлёю яцвягі з іх хаткаю, ляцелі на сусвеце, засцячы сабою зоркі і планеты, творачы на зямлі буры і землятрусы, раздуваючы пажары і войны, не ведаючы ні стомленасці, ні супынкаў, падпарадкаваўшы сябе адной толькі пагоні.

А калі гэтая пагоня пачала надакучаць Сноўдалу, калі яму прыеліся яцвягі з іх курнаю хаткай, што маячылі наперадзе, і ён паспрабаваў спыніцца, хатка і яцвягі імкліва насунуліся на яго. I ён прайшоў скрозь іх, як скрозь цень. Адно насланнё скончылася, але надышло другое. Сноўдала ўбачыў самога сябе такім, якім неаднойчы бачыў, гледзячыся ў ваду, толькі больш выразна, і ўсяго цалкам, адразу, ад ускудлачанай, злямцаванай барады да запаленых, у белай пене, бакоў. Убачыў і затросся. Затросся і другі Сноўдала. I яны абодва і адначасова кінуліся адзін на аднаго. Зазвінела, рассыпаючыся на друзачкі, шкло. Перад Сноўдалам паўстала вялізная зала, застаўленая ўсякай усячынай, ад матацыклаў і веласіпедаў, якія былі ўжо яму знаёмыя, да рэчаў, якіх яму бачыць не даводзілася,— квадратных адпаліраваных скрынек з мноствам бліскучых нікеляваных гузікаў, скрынек са шклом, якое свяцілася і па якім ці то за якім бегалі людзі. Людзі бегалі і па зале, крычалі і хаваліся. А тыя, за шклом, паводзілі сябе прыстойна. I яны больш падабаліся Сноўдалу, хаця выглядалі і вельмі маленькімі, як лялечныя, несапраўдныя. А сапраўдных, што знаходзіліся ў зале, ён адразу ж неўзлюбіў. На самай справе, калі спытаць, чаго ўзнялі такі вэрхал, чаго галосяць, лямантуюць, пішчаць. Што за дзіва такое — зубр ва універмагу. Ды пляваў ён на гэты іх універмаг. Нічога талковага ўсё роўна ў ім няма. I Сноўдала з гордасцю і паважнасцю, імкнучыся, каб нічым не нагадваць паводзіны людзей, што з лямантам і сналохам шыліся ва ўсе куткі, рушыў да выхаду, далей ад гэтых чатырох сцен, на вуліцу, на брук, які ўжо ён бачыў перад сабою. Праход, праўда, быў надта вузкі, але ён пашырыў яго, звярнуў два касавыя апараты, ад чаго страцілі прытомнасць тры касіркі, праламаў падвоеныя шкляныя вітрыны. I быў ужо на маставой.