Збор твораў у двух тамах. Том 2. Проза

Перадусім, Максім Танк – гэта такі харошы і салідны чалавек і такі добры паэт, які не будзе псаваць беларускасці ў вершах! Учора пісаў, што ўжо ў лютым будзе вялікая падборка ў “Полымі”. Ён з усяго шчыра цешыцца! Гэта адно, а другое – грамадскім рэдактарам майго зборніка – Валодзя Караткевіч. Гэты “цэрбер” пойдзе толькі на разумныя і найменшыя ўступкі! Урэшце рэшт, няма ў мяне вершаў, якіх нельга было б друкаваць, а што яны не зусім сучасныя… І я ўжо старая і не такая сучасная, але і мінулае, сялянскае – мае вартасць, тым большую пры тым, што адыходзіць ужо ў невараць…

Валодзя навыбіраў тут многа яшчэ недрукаванага і павёз з сабою, папярэдзіўшы сяброў тэлеграмай, што – вязе! Я ж была адмовілася, абгрунтаваўшы гэта даволі важкімі аргументамі свайго асабістага і нашага беларускага становішча сяння. Прыйшлося пасля ўсё прадумаць і ўступіць сябрам. М[аксім] Т[анк] піша, што гэта будзе “цудоўны зборнік з кароткай прадмовай, вартай вершаў…” Знача – іх не будуць мяняць, бо як жа фальклёр памяняць? Казаў сябра Мікола [Прашковіч], што калі чыталі іх у “Полымі”, дык Янка Скрыган праслязіўся… Хочацца мне гэтаму верыць. Усё гэта – “віна” М[аксіма] Т[анка]! Ён надзвычайна харошы, відно, і салідны характарам пры тым. Вось гэта ўсё, што магу пакуль сказаць. Калі б нешта здарылася непрадбачанае – напішу Вам.

Як там жывуць нашыя “небажыхары” гродзенскага Парнасу? Як я іх ні разглядаю, усё ж яны вельмі дарагія для мяне асабіста, ды і для нас усіх.

Калі Вы былі ў нас, дык я была крыху хворая (і сяння хварэю) і не ўсё паспела прыгатаваць, што хацела, даруйце мне гэта, калі ласка. Але я была вельмі рада з Вашага візіту. Настолькі рада, што піла з Вамі віно і гарэлку! Іначай я амаль не п’ю... Гэта вялікая ўжо радасць з майго боку!

Муж не верыць, што гэтыя вершы з кахання, крыўдаў і болю Беларусі пойдуць у друк… Ён так баіцца за “хвосцікі”… А вось я нечаму веру, што ўсё будзе добра. Ёсць жа людзі, якія толькі і толькі пішуць хвалу і гімны, і гэта іх жанр. І добра так – кожны няхай піша тое, што найлепей патрапіць! Я не ўмею нікому пісаць хвалы, затое я ўмею рабіць так, каб было справядліва і добра ўсім. Дзякую за запросіны да Вас. Калі муж будзе ў Гродне, дык, можа, і зойдзе, я ж калі буду – дык зайду абавязкова! Цікава мне, якія больш-менш добрыя мае вершы ў Вас ёсць? Можа, ёсць якія недрукаваныя, якія я пагубляла, і вартыя таго, каб даць іх у зборнік? Калі б Вам здавалася, што яны надаюцца, дык, калі ласка, пашлеце іх мне таксама са спехам.

М[аксім] Т[анк] і А. Бажко былі ў нейкага тав. Канавалава, і гэта ў яго яны дамовіліся і з гэткім хуткім друкаваннем, і з мастацкім афармленнем кнігі і г.д. Усё гэта выглядае – як харошы сон, а якая будзе рэчаістасць – пабачым…

Гудзевічаў сваіх я не пазнала. Няма нічога таго, што было раней. На дзедавым панадворку – вёска. Можа, так і добра, а можа, і не зусім. Шкада старых каменных збудаванняў, якія вынішчылі немцы, адыходзячы, і шкада дрэў і садоў, якія вынішчылі людзі, не пасадзіўшы другіх. Нават рэчку пакапалі, як краты, вынішчылі альшыну і цень і зрабілі з жывой Верацейкі ўбогую лужыну без вады і без рыбы, без хараства і без душы – проста каналік…