Рандэву на манеўрах
- Автор: Орлов Владимир Алексеевич
- Год: 1992
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 5-340-00984-X
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Рандэву на манеўрах». Краткое содержание книги:
Зірнуўшы на пажылую поўную кабету ў малінавай
кофце і мешкаватай спадніцы, настаўніца адразу зазначае: не інтэлігентка.
— Сядайце,— запрашае яна.
Кабета, разгубленалісліва ўсміхаючыся, сядае і хавае рукі пад стол, але адразу выхоплівае іх наверх — вялікія, чырвоныя, з чорнай аблямоўкаю вакол пазногцяў.
— Пагуляй у калідоры,— звяртаецца настаўніца да хлопчыка, які нерашуча тупаецца ў дзвярах.
Дзверы зачыняюцца.
— Вы — бабуля?
— Ага, даражэнькая, бабуля.
— А чаму бацькі не прыйшлі?
— Дык няма ў яго цяперака бацькоў. Адна я засталася. Бацька даўно ўжо сабакам сена косіць, а матка, дачка мая, значыцца, месяц як на БАМ паехала.
— Прабачце, не ведала. Я ў гэтым класе нядаўна выкладаю,— тлумачыць настаўніца.— Пайшла на пенсію, але вось запрасілі на замену. Ніяк не могуць расстацца,— з прыхаваным гонарам дадае яна.
— Нічога, нічога,— ківае бабуля.
— А вы дзе працуеце?
— А дворнікам, даражэнькая.
— Ну добра, бабуля. Давайце бліжэй да справы. Унук вас інфармаваў, што атрымаў двойку?
— Казаў, залатая мая, казаў.
— А за што, ён вам паведаміў?
— Нешта я не дужа раскумекала. Казаў, быццам не тое нешта напісаў. I што гэта з мальцам зрабілася, які на яго маладзік найшоў? Гэта ж ніколі двоек не насіў. Такі ўсё ціхі...
— Па дысцыпліне ў мяне прэтэнзій няма, сядзіць ціха. Але ж, ведаеце, у ціхім балоце... Я трыццаць два гады ў школе, такое ўпершыню сустракаю.
— Дык што ж ён там, даражэнькая, вычварыў?
— Зараз я паспрабую вам растлумачыць. Настаўніца бярэ ў рукі сшытак.
— Мы пісалі сачыненне на тэму «Самы памятны дзень лета». I вось што ваш унук мне напісаў. Вы, калі ласка, паслухайце і пастарайцеся зразумець.
Кабета зазірае настаўніцы ў вочы і ўсім сваім абліччам паказвае, што пастараецца.
Настаўніца разгортвае сшытак і пачынае чытаць:
— «Самы памятны дзень лета. — Пярэрва.— На каніку лах мы з бабуляй ездзілі ў вёску. Да бабулінай сястры бабы Акуліны...»
— Ага, — пацвярджае кабета, — ездзілі. Настаўніца незадаволена глядзіць на яе, аднак пера
моўчвае і чытае далей:
— «Там каля лесу ёсць старыя могілкі...»
— Ёсць,— пагаджаецца кабета.
— Я вас папрашу, бабуля, не каменціраваць, а спачатку выслухаць.
— Слухаю, слухаю,— вінавата адгукаецца кабета.
— «Там каля лесу ёсць старыя могілкі. 3 крыжамі і помнікамі. Аднойчы я захацеў праверыць смеласць. Я падумаў, калі я ўначы дайду да дзедавай магілы пад рабінкай, значыцца, я смелы, а калі забаюся, значыцца, буду баязлівец. Уначы, калі ўсе заснулі, я вылез у вакно...»
Настаўніца на хвілю замаўкае і з нейкім значэннем глядзіць на кабету.
Тая на ўсякі выпадак хітае галавой.
— «Спачатку ісці было не страшна. А потым паказаліся могілкі і зрабілася страшна. Я вельмі баяўся, што з магілаў вылезуць шкілеты і духі. I Бога таксама баяўся...»
Настаўніца зноў са значэннем глядзіць на кабету.
— «I Бога таксама баяўся,— працягвае яна,— думаў, а раптам яму не спадабаецца, што я тут хаджу. Я ведаю, што напраўду духаў і Бога, напэўна, не бывае, але ўсё роўна было страшна. Але я не ўцёк і знайшоў магілу майго дзеда Піліпа...»
— ...А дзетачка... — жагнаецца кабета.
— Вы веруючая? — насцярожана пытаецца настаўніца.
— Нене, мая залатая, гэта я па прывычцы, па прывычцы,— паспешліва кажа бабуля.
Настаўніца штосьці запісвае на прамакатцы і зноў бярэ ў рукі сшытак.
— «Гэты дзень быў самы памятны за ўсё лета. Я буду яго памятаць гадоў дзесяць, а можа, і зусім не забуду да самай смерці».
На хвіліну ў кабінеце запаноўвае маўчанне.
— Нешта не гэтак, як трэба, напісаў? — першаю загаворвае кабета.
— Няўжо вы не разумееце?.. — стомлена кажа на стаўніца.— У шостым класе пара ўжо ведаць, што можна пісаць у сачыненнях, а што — нельга. Вы ўяўляеце, што будзе, калі кожны пачне пісаць усё, што яму ўздумаецца?
— Крый Божа,— пагаджаецца кабета.
— Колькі, бабуля, у вас класаў?
— Пяць, мая даражэнькая.
— Але, цяжка вам. Відаць, школа будзе ставіць пытанне аб уладкаванні хлопчыка ў інтэрнат.
— Нене, мая залатая. Лепей я кожны дзень яго бярозавай кашай карміць буду, а ў інтэрнат не здам. Гэта ж крывінка мая. А сягоння ён у мяне заробіць,— абяцае кабета.— Оой, заробіць...
Настаўніца нейкі час з сумневам пазірае на яе і йдзе да дзвярэй.
— Белавус!
— Ну вось,— гаворыць яна да хлопчыка, які, схаваўшы за спіну выпацканыя ў чарніле рукі, стаіць перад ёю і глядзіць на тое месца на сваім школьным курціку, дзе калісьці быў гузік.— Мы тут з тваёй бабуляй пра ўсё паразмаўлялі. Яна са мной згодная.