Szachownica Flamandzka [La tabla de Flandes - pl]

– A co się za tym kryje? – spytała Julia.

Muńoz jakiś czas zwlekał z odpowiedzią.

– Ze rezygnuje z innego posunięcia, którego jakoś tam się obawialiśmy: z bicia białego hetmana na e1 czarną wieżą z c1… Taki ruch z konieczności oznaczałby wymianę hetmanów, czy, jak pani woli, królowych – podniósł wzrok znad szachownicy i popatrzył na Julię z niepokojem. – I wszystkie dalsze konsekwencje.

Julia otworzyła szeroko oczy.

– Czyli że rezygnuje ze zbicia mnie?

Szachista miał niewyraźną minę.

– Można to w taki sposób zinterpretować. – Przyjrzał się białemu hetmanowi. – Zatem przesyłałby nam komunikat: “Mogę zabić, ale zrobię to wtedy, kiedy zechcę”.

– Jak kot bawiący się z myszką – mruknął Cesar, waląc dłonią w oparcie fotela. – Nikczemnik!

– Albo nikczemniczka – dodała Julia. Antykwariusz cmoknął językiem z niedowierzaniem.

– Przecież nikt nie twierdzi, że kobieta w płaszczu, jeśli to naprawdę ona była w zaułku, działa na własny rachunek. Może być czyimś wspólnikiem.

– Dobrze, ale czyim?

– Sam chciałbym wiedzieć, kochanie.

– W każdym razie – powiedział Muńoz – jeżeli zechcą państwo zapomnieć na chwilę o damie w płaszczu przeciwdeszczowym i przyjrzeć się karteczce, to możemy wyciągnąć kolejny wniosek na temat osobowości naszego przeciwnika… – Spojrzał na Julię, potem na antykwariusza, wzruszył ramionami i pokazał dłonią na szachownicę, jakby szukanie odpowiedzi poza nią uważał za stratę czasu. – Wiemy już, że ma bardzo dziwny umysł, ale teraz dowiadujemy się, że jest na dodatek samowystarczalny… I próżny. Albo próżna. Otóż ten ktoś usiłuje nas nabrać… – Gestem ręki zachęcił ich, by pochylili się nad szachownicą. – Niech państwo patrzą. Według czystych reguł szachowych zbicie białego hetmana byłoby fatalnym posunięciem… Białe nie miałyby wyboru, musiałyby zgodzić się na wymianę hetmanów i zbić czarnego hetmana białą wieżą z b2, co z kolei postawiłoby czarne w bardzo niekorzystnej sytuacji. Począwszy od tego momentu, ich jedynym wyjściem byłby ruch wieżą z e1 na e4 i szach białemu królowi… Ten zaś mógłby zyskać ochronę dzięki przesunięciu białego piona z d2 na d4. Wówczas czarny król, będąc w otoczeniu bierek przeciwnika i bez szansy na ratunek, nie mógłby już uniknąć mata. Czarne przegrałyby partię.

– To znaczy – zapytała Julia – że cała historia ze sprayem na samochodzie i szach białej królowej to tylko zasłona dymna?

– Wcale by mnie to nie zdziwiło.

– Dlaczego?

– Bo nasz przeciwnik wybrał ruch, na który sam bym się na jego miejscu zdecydował: bicie białej wieży pionem z a7. To zmniejsza napór białych na czarnego króla, który znajdował się już w przykrej sytuacji. – Pokręcił głową z podziwem. – Już państwu mówiłem, że to dobry szachista.

– I co teraz? – zapytał Cesar.

Muńoz potarł dłonią czoło i zadumał się nad szachownicą.

– Teraz mamy dwie możliwości… Może powinniśmy zbić czarnego hetmana, ale to mogłoby zmusić przeciwnika do dokonania wymiany hetmanów – popatrzył na Julię – co mi się nie podoba. Nie skłaniajmy go do ruchu, którego nie zrobił… – Znowu pokręcił głową, jakby białe i czarne kwadraty potwierdziły jego rozumowanie. – On w zadziwiający sposób wie, że tak właśnie będziemy kombinować. To godne uwagi, bo ja widzę ruchy, jakie on robi i nam wysyła, on zaś tylko może wyobrażać sobie moje… A przy tym je zakłada. Na razie robimy to, co on chce, żebyśmy robili.

– A mamy wybór? – zapytała Julia.

– Chwilowo nie. A później, to się okaże.

– Jaki jest następny ruch?

– Nasz goniec. Posuwamy go z f1 na d3, dając szacha hetmanowi.

– A co on zrobi…? Albo ona?

Muńoz nie odpowiedział od razu. Nieruchomo wpatrywał się w szachownicę, jak gdyby nie dosłyszał pytania.

– Nawet w szachach – odezwał się wreszcie – przewidywalność jest ograniczona… Najlepszym albo najbardziej prawdopodobnym posunięciem jest takie, które postawi przeciwnika w najtrudniejszym położeniu. Dlatego kalkulacja na temat możliwości kolejnego ruchu polega po prostu na wyobrażeniu sobie, że ten ruch już się zrobiło, i na dalszej analizie partii w roli przeciwnika. Czyli patrzeć na szachownicę własnymi oczami, ale z punktu widzenia rywala. Gracz projektuje pewien ruch i natychmiast stawia się w sytuacji przeciwnika swojego przeciwnika, a więc znowu we własnej. I tak dalej, tak długo, na ile wystarcza komuś wyobraźni… Chodzi mi o to, że wiem, dokąd sam dotarłem, nie mam natomiast pojęcia, jak daleko dotarł on.

– Ale zgodnie z tym rozumowaniem – wtrąciła się Julia – najprawdopodobniej wybierze ruch, który będzie dla nas najdokuczliwszy. Nie sądzi pan?

Muńoz podrapał się po karku, a następnie, bardzo powoli, przesunął białego gońca na pole d3, w bezpośrednie sąsiedztwo czarnego hetmana. Analizował nową sytuację na szachownicy zadumany po same uszy.

– Cokolwiek zrobi – rzekł w końcu z posępną miną – jestem pewien, że zbije nam jakąś bierkę.