Доўгая сьмерць Крынак

— Катлетка смачненькая, — падселася да Сьцяпана Кіра. — Чаму ты не ясі? Ну, хоць кавалачак...

— Не падганяй мяне, Кіра. Я зьем, — Сьцяпан: "Калі-б я быў на месцы палкоўніка Джона..." — Кажу табе, што зьем, значыць — зьем!

— Не надакучвай ты яму, — бессэнсоўна заступілася за яго цешча. — Хворы... Слабы...

— Я налью яму гарбаты, — падхапілася Кіра. — Моцнай, індыйскай.

— Хочаш змарнаваць чалавека! Вунъ, з павідлам трэба! — цешча паставіла слоік з чорнымі парэчкамі.

Кіра рэзка адказала матцы.

Ёй усё часьцей здаралася спрачацца са старою. "У яе гэта ад гаспадынінскай ролі, — заключыў аб жонцы Сьцяпан. — Незайздроснае служэньне мужу нават жыцьцярадасную жанчыну пераўтварае ў мэлянхалічнае стварэньне. Перакрэсьлівае яе значнасьць. Яна стаецца неабходным дадаткам да кватэры, мэблі, пасьцелі, мараў... Каханьне, і тое ня можа тут нічога зьмяніць. Наадварот, зацьмяняючы ўсьведамленьне аб'ектыўнага становішча, закончваецца яно гвалтоўным выбухам скаргаў на мужа ды жалю да яго. Страсьць — толькі эпізод жаданьня, імя якому Мець. (Чорныя парэчкі, чуў Сьцяпан, узмацняюць нэрвы.) Прэм'ера яснасьці выклікае шок. Няўжо быў я сьведкам рэпэтыцыі таго ў Кіры?" — Сьцяпан страсануў крышынкі з пледу.

— Дзякую вам. Я лягаю хварэць далей.

— Смакчы глюкардыямід, — сказала Сьцяпану цешча. — Гэта ўзмоцніць тваё сэрца, — яна высыпала на плед некалькі цукерынак прафіляктычнага леку, — вось, дастала ў знаёмай...

Кіра вымывала ў кухні гаршчок.

— Не пашкодзіла-б дастаць па знаёмстве крыху шчасьця на жыцьцё, — сказаў Сьцяпан. I не адумаўшыся: — Ну, каб хоць дзе-небудзь пазычыць яго!

Кожная зь іх зразумела яго па-свойму.

"Калі сапраўды яно так, што застуда наганяе нэрвозную ўзбуджанасьць, дык мне яшчэ далёка да выздараўленьня, — практыкаваўся Сьцяпан. — Я-ж, фактычна, у чужой хаце, а пляту такія глупствы! I нашто мне гэта?! У чымсьці падобны я да Кіры? У зносінах са старшынёй? Ён-жа прапанаваў мне своеасаблівы шлюб! Ці-ж ня так? Будзь маёй, э, сакрэтнай каханкай, мілы Сумленевіч. Э, не пашкадуеш таго, — перакрыўляў яго Сьцяпан. — Божа мой, дай мне сілу памяняць працу! Або нагоду дзеля гэтага. Го-го, лёс паказвае хвігу... Умееш, Сумленевіч, толькі прасіць, кажа лёс. Прэч, баязьлівец! Уцякай, бо сабакаў нацкую на цябе. Ну!.."

Пошукі новай працы. Лёгка сказаць сабе, што пакіну багну, у якой засеў па задніцу, i вылезу на сухое месца. Неяк аднаго разу Сьцяпан выцягваў з кляткі цешчыну курыцу: падчапіў, дурную, рыдлёўкай ды ўдала выкінуў на бераг. Яна, выратаваная, паляжала на баку, а потым, як бы сама ня верачы ў шчасьлівую ёй падзею, села й разглядалася. Калі, мокрая й абясьсілелая, урэшце падыйшла да іншых курэй на падворыку, тыя пачалі дзюбаць яе, бедную, i праганяць. Слабую й гідкую! Яна хавалася ад іх, пераважна, у лапухох, што буйна расьлі між платамі; куры няхутка прынялі яе назад у чараду. Няўдаліца так i хадзіла збоку ад усіх, быццам у кожную хвілю чакаючы ўдараў...