Rozmowa w „Katedrze”

– Od tego dnia widywaliśmy się jeszcze rzadziej – powiedział Santiago, – Nasze kółka naukowe przekształciły się w komórki partyjne, ale w dalszym ciągu byliśmy rozdzieleni. A na zebraniach Frakcji było wkoło nas pełno innych ludzi.

– Jesteś jeszcze bardziej wulgarny niż gazety – powiedziała señora Zoila. – Mógłbyś tego nie mówić przy Teté.

– Ale ilu ich tam było i co takiego robili? – powiedział Garlitos. – Za czasów Odrii nigdy nie słyszałem o Cahuide.

– No wiesz mamo, tak jakbym ciągle miała dziesięć lat – rzekła Teté.

– Nigdy nie wiedziałem, ilu – powiedział Santiago. – Ale coś tam się robiło przeciw Odrii, przynajmniej na uniwersytecie.

– No to powiedzcie wreszcie, co za straszna wiadomość – rzekł don Fermín.

– A u ciebie w domu wiedzieli, że politykujesz? – powiedział Garlitos.

– Sprzedają własne dzieci! – powiedziała señora Zoila. – Czy może być coś bardziej okropnego?

– Starałem się nie widywać rodziny ani nie rozmawiać z nimi – powiedział Santiago. – Ze starymi układało się coraz gorzej.

W Puno nie było deszczu, całe dni, całe tygodnie bez deszczu, posucha zniszczyła zbiory, dziesiątkowała bydło, wioski opustoszały, i w gazetach pojawiły się fotografie Indian na tle zdewastowanego przez suszę krajobrazu, Indian wędrujących po spękanej ziemi, z dziećmi na plecach, i bydła, które dogorywało z szeroko otwartymi oczyma; pojawiły się opatrzone znakami zapytania tytuły i podtytuły.

– Na pewno nie są okrutni, mamo, ale przede wszystkim są głodni – powiedział Santiago. – Jeśli sprzedają dzieci, to po to, żeby nie poumierały z głodu.

Susza powodem handlu niewolnikami między Puno i Juliaca?

– Tak, wiem, prowadzili dyskusje na temat wstępniaków w gazetach i czytali marksistowskie książki, ale czy robili coś poza tym? – powiedział Garlitos.

Indianie sprzedają swoje dzieci turystom?

– Nieszczęsne stworzenia, nie wiedzą, co to znaczy dziecko, rodzina – powiedziała señora Zoila. Jak się nie ma co jeść, to się nie ma dzieci.

– Powołano na nowo do życia Zrzeszenie Studentów – powiedział Santiago. – Jacobo i ja zostaliśmy wybrani na delegatów z naszego roku.

– Chyba nie powiesz, że to z winy rządu w Puno nie ma deszczu – rzekł don Fermín. – Odría chce pomóc tym biedakom. Stany Zjednoczone przekazały imponującą ilość darów. Ubranie i żywność.

– Wybory były jakimś wyjściem dla Frakcji – mówił Santiago. – Spośród delegatów z wydziału literatury, prawa i ekonomii ośmiu należało do Cahuide. Apristów było więcej, ale głosując razem z nimi mogliśmy mieć jakąś kontrolę nad organizacją. Apolityczni byli niezorganizowani i łatwo było ich rozpoznać.

– Nie powtarzaj mi ciągle, że pomoc gringów posłuży do napełnienia kieszeni ludziom Odrii – rzekł don Fermín. Odría mnie prosił, żebym przewodniczył komisji, która ma rozdzielać dary.

– Tylko że uzgodnienie czegokolwiek z apristami było okupione nie kończącymi się dyskusjami i walką – powiedział Santiago. – Przez cały rok nic nie robiłem, tylko biegałem na zebrania, zebrania w Zrzeszeniu, zebrania we Frakcji i potajemne zebrania z apristami.

– On zaraz powie, że i ty kradniesz, tato – rzekł Chispas. – Dla mądrali każdy przyzwoity Peruwiańczyk to wyzyskiwacz i złodziej.

– O, znów coś dla ciebie, mamo, patrz, co piszą w „La Prensa” – powiedziała Teté. – W więzieniu w Cuzco umarło dwóch ludzi; podczas autopsji znaleziono w ich żołądkach sprzączki i zelówki od butów.

– Dlaczego tak bardzo cię rozgoryczyła utrata przyjaźni tej pary? – powiedział Garlitos. – Nie miałeś w Cahuide innych przyjaciół?

– Uważasz, mamo, że tylko z głupoty jedli podeszwy butów? – powiedział Santiago.

– Fermín, ten smarkacz niedługo powie, że jestem idiotka, albo zacznie mnie bić – powiedziała pani Zoila.

– Przyjaźniłem się ze wszystkimi, ale to była taka przyjaźń organizacyjna – powiedział Santiago. – Nigdy nie rozmawialiśmy prywatnie. A przyjaźń z Jacobem i Aidą to była kiedyś po prostu sprawa życia.

– Przecież nie powiesz, że gazety kłamią? – rzekł don Fermín. Uważasz, że kiedy mówią o osiągnięciach rządu, to kłamstwo, a kiedy piszą o tych okrucieństwach, to musi być prawda?

– Zamęczasz nas przy każdym obiedzie – powiedziała Teté. – Nie usiedzisz spokojnie, tylko wciąż się kłócisz, mądralo.

– Ale wiesz, coś ci powiem – mówi Santiago. – Wcale nie żałuję, że zamiast na Katolicki poszedłem na San Marcos.

– Patrz, mam tu wycinek z „La Prensa” – powiedziała Aida. – Można się porzygać, kiedy się to czyta.

– Bo wiesz, Ambrosio, dzięki San Marcos nigdy się nie stałem wzorowym studentem ani wzorowym synem, ani wzorowym adwokatem – mówi Santiago.

– Że susza wywołała napiętą sytuację na Południu – powiedziała Aida – że to doskonała pożywka dla agigatorów. To jeszcze nic, czytaj dalej.

– Bo w burdelu jest się bliżej życia niż w klasztorze mówi Santiago.

– Będą stawiać na nogi całe garnizony, będą śledzić poszkodowanych chłopów – powiedziała Aida. Susza jest dla nich problemem, dlatego że może wywołać rozruchy, a nie dlatego że Indianie umierają z głodu. To się nie mieści w głowie!