Доўгая сьмерць Крынак

Можна сказаць, думалася Сьцяпану, што маладосьць зьяўляецца такім-жа эмбрыёнам сталасьці, як дзяцінства — юначасьці. Чалавек разьвіваецца паўтараньнем сябе ў больш складанай форме; дасягнуўшы апагэю, ён жахліва сохне, адно карэньне ягонае доўга тлее... Увайшла сакратарка. У чатырнаццаць гадзінаў — гутарка з камандзіраваным Варшавай інспэктарам. Міністэрства насьцярожанае выкрыцьцём камбінатарскай шайкі сярод каапэратыўных будаўнікоў аднасямейных домікаў у вадным з колішніх павятовых гарадоў. Пра сваю занепакоенасць гэтым цэнтар у пятніцу паведаміў старшыню. — Чарговае падціраньне задніцы, — сказаў Сьцяпану старшыня, — ясная справа, што на наш рахунак. Ах, ярархія: мы — дзеці, а яны старыя, мы — дурненькія, бо хвалюемся, а яны, ого, галавачы!

Пазваніла Кіра. Скорагаворкаю запытала пра настрой i самаадчуванне; яшчэ пра дробязь, пра якую Сьцяпан забыўся зараз пасьля адказу на яе пытаньне; пажартавала, здаецца, наконт кажуха. (Так, праўда, на днёх запыніў Кіру зусім незнаёмы ёй мужчына й запрапанаваў, што ён адкупіць у яе кажух, штосьці за патройную цану, жонцы, якая паходзіць, казаў, з заходняга ваяводзтва, маласьнежнага, i так далей.) Няважная размова з Кірай устрывожыла Сьцяпана. Яна — ён заўважыў гэта — усё часьцей нудзілася бяз працы. Гаварыў ёй: я дапамагу табе, Кірачка. — Прыходзь хаця-б да нас у кааператыў; будуць крывіцца ў фірме, што жонка, але — няхай. — Я — на вашу працу? — Кіра — як кацяня, якому хочацца пагуляць. — Сьцяпан, гэта было-б несур'ёзна, калі-б я адседжвала прадпісаныя восем гадзінаў зь людзьмі, якім напляваць на тое, што робяць, i свой працоўны дзень пачынаюць ад чытаньня апошняй старонкі ў мясцовай газэце ды ўгавораў на брыдж. — Табе трэба дзіця, — умяшалася цешча, — нарадзіць... Ціха, бабуся, падарую табе бусьлянятка...

Злаваўся ён на Кіру за яе — выпадковыя — грубіянствы. Брыдкаслоўе жанчыны асабліва агіднае, відавочна, таму, што гэтым дапускаецца яна самапаніжэньня, эмацыянальнага курэўства, у якім вінаваты, усё-такі, мужчына.

Інспэктар ставіў Сьцяпану ня вельмі кампэтэнтныя пытаньні. Адказаў ён на іх з тоенай усьмешкай. Справа датычыла наступнага здарэньня: у новазбудаваным пасёлку выявілася, што адзін дом зьяўляецца лішнім, нічыйным. У сувязі з тым дасьледавалі выдаткоўваньне грашовых і матэрыяльных сродкаў, але бяз вынікаў. Дом запісалі ў прыход і ўтварылі камісію дзеля прызнаньня дармовага аб'екту ўласнасьцю каапэратыву. Шыта, крыта й падклеена, — рагаталі ў камісіі; у рэстараніку "Перапёлачка" яны салідна паабедалі гуртам, заказалі каньяку. ("Зладзейства ў межах дзяржавы наносіць толькі маральныя шкоды", — сьмяяліся, быццам сьвяткуючы Каляду ў вялікай сям'і.)