Rozmowa w „Katedrze”

– Zapaskudziłem celę, ale to dlatego, że jestem chory – powiedział Trifulcio. – Nie mogę się wstrzymać, słowo honoru, don Melquíades.

– Zrobimy z tym porządek – powiedział Bermudez. – Oczyścimy wszystko, co będzie trzeba, Góral.

Nieznajomy zaczął się śmiać, don Melquíades zaczął się śmiać. Całe podwórko huczało od śmiechu. Nieznajomy oparł się o poręcz, włożył rękę do kieszeni, wyciągnął z niej coś błyszczącego i pokazał Trifulciowi.

– Czytałeś podziemną „Trybunę”? – powiedział pułkownik Espina. – Wyzwiska pod adresem wojska i moim. Trzeba raz na zawsze skończyć z tą brudną szmatą.

– Całego solą za podniesienie beczki, don? – Trifulcio zamknął oczy, otworzył je i wybuchnął śmiechem. – A jakże, czemu nie, don!

– Jasne, w Chincha o nim gadali, don – powiedział Ambrosio. – Że zgwałcił nieletnią, że kradł, że zabił faceta w bójce. Tyle rzeczy naraz to nieprawda. Ale coś tam musiał narozrabiać, bo za co by siedział tyle czasu.

– Wy wojskowi ciągle macie na myśli taka Aprę, jaka była dwadzieścia lat temu – powiedział Bermúdez. – Liderzy się już zestarzeli i zdemoralizowali, nie mają ochoty się narażać. Nic nie wybuchnie, nie będzie rewolucji. A ta szmata zniknie, masz moje słowo.

Podniósł łapska do twarzy (pomarszczonej już wokół powiek, przy podbródku i koło kędzierzawych, siwych bokobrodów) i splunął w nie raz po raz, a potem zatarł dłonie i podszedł do beczki. Obmacał, zakołysał nią, przywarł długimi nogami, wzdętym brzuchem i szeroką klatką piersiową do jej twardej wypukłości i gwałtownie, miłośnie, objął ją długachnymi ramionami.

– Nigdy więcej go nie widziałem – mówi Ambrosio. – Widzieli go po miasteczkach tego departamentu, podczas wyborów w pięćdziesiątym, w kampanii senatora Arévalo. Nalepiał plakaty, rozdawał ulotki. Za kandydaturą don Emilia Arévalo, przyjaciela pańskiego ojca, paniczu.

– O, tutaj mam listę, don Cayo, zrzekło się tylko trzech prefektów i ośmiu podprefektów z tych, których mianowano za Bustamantego – powiedział doktor Alcibiades. Dwunastu prefektów i piętnastu podprefektów wysłało telegramy z życzeniami dla Generała, kiedy objął władzę. Reszta milczy; pewnie chcą jakiegoś potwierdzenia nominacji, ale nie mają odwagi o nie prosić.

Zamknął oczy i gdy podnosił beczkę, rozdęły mu się żyły na szyi i czole, zwilgotniała zniszczona twarz, a grube wargi stały się fioletowe. Pochylony podtrzymywał ciężar wysiłkiem całego swego ciała, podsunął niezdarnie jedną rękę niżej, pod dno beczki, i uniósł ją jeszcze trochę. Zrobił dwa chwiejne kroki ze swym brzemieniem na plecach, spojrzał dumnie w stronę balustrady i jednym ruchem zrzucił z powrotem beczkę na ziemię.

– Góral myślał, że wszyscy zrezygnują jak jeden maż, i chciał na ślepo mianować prefektów i podprefektów – powiedział Cayo Bermúdez. – Sam pan widzi, doktorze, że pułkownik nie zna Peruwiańczyków.

– Prawdziwe byczysko, miałeś rację, Melquíades, to nie do wiary w jego wieku – nieznajomy rzucił monetę i Trifulcio złapał ją w locie. – Słuchaj no, ile ty masz lat?

– Myśli, że wszyscy są tacy jak on, że mają swój honor – powiedział doktor Alcibiades. – Ale niech mi pan powie, don Cayo, dlaczego prefekci i podprefekci mieliby być lojalni wobec biednego Bustamantego, który już nigdy nie podniesie głowy.

– A czy ja tam wiem – Trifulcio śmiał się, dyszał, ocierał sobie twarz. – Mam kupę lat. Więcej lat od pana, don.

– Proszę zaznaczyć w swoim raporcie, którzy z nich wysłali depesze, a którzy nie; a my ich wtedy spokojnie, powolutku zastąpimy innymi ludźmi – powiedział Bermúdez. – A tym, co zrezygnowali, proszę podziękować za pracę i niech Lozano wciągnie ich do kartoteki.

– Mamy tu jednego z takich, jak ty lubisz, Hipólito – powiedział Ludo vico. – Pan Lozano specjalnie nam go poleca.

– Limę w dalszym ciągu zalewają obrzydliwe podziemne paszkwile – powiedział pułkownik Espina. – Co jest, Cayo?

– Chodzi o to, kto i gdzie otrzymuje podziemną „Trybunę”, ale tak raz dwa – powiedział Hipólito. – I pamiętaj, że ja lubię takich jak ty.

– Te dywersyjne śmiecie muszą natychmiast zniknąć – powiedział Bermúdez. – Jasne, Lozano?

– Jesteś gotów, czarnuchu? – powiedział don Melquíades. – Pewno już ci się pali pod nogami, co, Trifulcio?

– Nie wiesz kto ani gdzie? – powiedział Ludovico. – A jak to się stało, kochasiu, że kiedy cię zatrzymano w Vitarte, miałeś w kieszeni numer „Trybuny”?

– Czy jestem gotów? – roześmiał się zaniepokojony Trifulcio. – Na co gotów, don Melquíades?

– Jak się przeniosłem do Limy, to na początku posyłałem Murzynce trochę forsy i wpadałem do niej od czasu do czasu-rzekł Ambrosio. A potem już nie. Umarła i nawet nie miała wiadomości ode mnie. To mnie najbardziej gnębi, don.

– Wsadzili ci to do kieszeni, tak że nawet nie wiedziałeś? – rzekł Hipólito. – Ale z ciebie durna pała, kochasiu. Ty zaf ajdany eleganciku z brylantyną na czuprynie. Więc ty wcale nie jesteś apristą i nie wiesz, kto i gdzie dostaje „Trybunę”?