Wydziedziczeni [The Dispossessed - pl]

Pio Aiean, który w języku prawickim przybrał imię Tober, napisał te słowa w czternastym roku po Osiedleniu. Sztywne, niezgrabne i wzruszające były pierwsze wysiłki odonian nagięcia nowego języka, nowego świata, do poezji.

I oto rozpościerało się przed sterowcem na rozległej zielonej równinie Abbenay — centrum, mózg Anarres.

Ta błyszcząca, głęboka zieleń pól — kolor nieprzyrodzony Anarres — przyciągała wzrok. Tylko tutaj, i jeszcze na ciepłych wybrzeżach Morza Kerańskiego, przyjmowały się zboża ze Starego Świata. Wszędzie indziej podstawową uprawą zbożową były karłowate holum i wątła psiatrawka.

Kiedy Szevek miał dziewięć lat i mieszkał we wspólnocie w Równinnem przez kilka miesięcy opiekował się (popołudniami, Po lekcjach) roślinami ozdobnymi — delikatnymi, egzotycznymi, które trzeba było karmić i wystawiać na słońce jak dzieci. Pomagał w tym zadaniu, cichym i wymagającym staranności, pewnemu staremu człowiekowi, którego polubił — jak zresztą same rośliny, brud i swoją pracę. Barwa równiny Abbenay przypomniała mu tamtego staruszka, zapach nawozu z tranu i kolor pierwszych pączków na nagich gałązkach — czystą, soczystą zieleń.

W dali, wśród bujnych pól, dojrzał drugie pasmo bieli, które wraz ze zbliżaniem się sterowca rozkruszyło się na kryształki, niczym rozsypana sól.

Zamrugał — przed oczyma latały mu przez chwilę czarne płatki — oślepiony skupiskiem świateł płonących na wschodnim obrzeżu miasta: były to wielkie zwierciadła paraboliczne, zaopatrujące rafinerie Abbenay w słoneczne ciepło.

Sterowiec wylądował w porcie towarowym na południowym krańcu miasta i Szevek wyszedł na ulice metropolii tego świata.

Były szerokie i czyste. Nie kładły się na nich cienie, Abbenay leżało bowiem poniżej trzydziestego stopnia szerokości północnej, wszystkie zaś budynki — poza potężnymi, rzadko rozmieszczonymi wieżami turbin wiatrowych — były niskie. Na rozpalonym, ciemnym, błękitno-fioletowym niebie żarzyło się białe słońce. Powietrze było czyste i przejrzyste, wolne od dymu i wilgoci. Przedmioty rysowały się wyraziście, odcinając się ostro kątami i krawędziami; panowała jaskrawa jasność. Każda rzecz jawiła się osobno, oddzielnie.

Elementy składowe Abbenay były te same co w innych wspólnotach odońskich, tyle że zwielokrotnione: warsztaty, fabryki, bloki mieszkalne, noclegownie, ośrodki kształceniowe, hale ludowe, rozdzielnie, magazyny, stołówki. Większe budowle zgrupowane były przeważnie wokół otwartych placów, nadając miastu komórkową zasadniczo strukturę: podwspólnoty i wspólnoty sąsiedzkie skupiały się jedna obok drugiej. Przemysł ciężki i zakłady żywnościowe ciążyły ku obrzeżom miasta, pokrewne zaś sobie branże przemysłu często powtarzały ów komórkowy wzór, sytuując się wspólnie przy danym placu czy ulicy. Pierwszy taki, zajmujący ciąg placów, okręg na drodze Szeveka należał do branży tekstylnej; składały się nań fabryki produkujące włókna holum, przędzalnie, tkalnie, farbiarnie, rozdzielnie materiałów i ubrań; pośrodku każdego z placów wyrastał mały las masztów, obwieszonych od góry do dołu chorągiewkami i proporczykami we wszystkich kolnrarh ialrimi zdolna jest barwić tkaniny sztuka farbiarska, głoszącymi chwałę miejscowego przemysłu. Większość miejskich budowli była do siebie podobna — surowe, solidne, zbudowane z kamienia albo lanego piankowca. Niektóre z nich wydały się Szevekowi ogromne, choć niemal wszystkie — z powodu częstych trzęsień ziemi — były ledwie parterowe. Z tej samej przyczyny okna miały małe i oszklone mocnym, nietłukącym tworzywem silikonowym. Były małe, za to było ich dużo, ponieważ na godzinę przed świtem wyłączano sztuczne oświetlenie, zapalano je zaś dopiero w godzinę po zachodzie słońca. Kiedy temperatura na dworze przekraczała 55 stopni Fahrenheita, nie włączano ogrzewania.