La Veraj interparoladoj de Sokrato
- Автор: Ryner Han
- Год: 1979
- Язык: русский
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «La Veraj interparoladoj de Sokrato». Краткое содержание книги:
Mi tute kredas la malon.
Ci ne donacus kion ajn, kio valoras iom da mono, nek cian mantelon, nek cian domon, nek la legomojn kaj la pa- non, kiujn ci ĵus aĉetis.
Se iam ci estos pli malriĉa ol mi, Antifono, kaj se oi petos de ffli la aĵojn, kiujn ci menciis, volonte mi dividos ilin kun ci.
Se tia iamc okazus, mi konsider*us ĝin malfeliĉa por ni am- baŭ. Sed malĝuste mi diris. Por ci ĝi estus pli ol malfeliĉa, ĉar, kion ci farus, tio ne estus faro de justulo, nek de saĝ- ulo, sed" de frenezulo.
Ĉu ci deziras, Antifono, ke ni ekzamenu, cu la sago, la justo kaj tiu malavaro,'kiun ci noble nomas frenezo, povas aŭ ne apartiĝi ?
Nenion tian mi deziras hodiaŭ, Sokrato. Mi nur deziras, ke ci konsentu jenon : rifuzante monon de ciaj disĉipioj, ci konfesas, ci, kiu estas justa, ke tio, kion ci donas al ili, valoras malpli ol ilia mono.
Kaj se nenion tian mi konfesus, subtila Ahtifono ?...Se mia agmaniero, male, laŭdus en la saĝo bonaĵon tiom superan al la mono, ke nenia mono povus ĝin pagi ?...
Certe, ci pravas pri la senkompara valoro de la saĝo. Tial mi postulas de miaj disĉiploj ĉiom da mono, kiom ili povas doni. Sed, se ili estas justaj, ili devas rekoni, ke nenia mono egalvaloras miajn bonfarojn. Kaj ili devas, se ili es- tas justaj, esti al mi eteme dankemaj.
Se virino pagigas siajn karesojn, kiel Antifono nomas tian virinon ?
Kiel ĉiuj mi nomas ŝin publikulino. Sed kian rilaton cia demando povas havi kun tio, kion mi diris ?
Gi havas tro intiman rilaton, subtila Antifono, por ke mi bezonu diri ĝin al ci, kaj por ke mi ofendu cin, dirante ĝin al ci publike. La amo kaj ia saĝo estas tro altvaloraj, por ke oni vendu ilin. Mi ĉiarn suspektis, ke tio, kion vendas pu- blikulino, estas ŝajno, Mpokrito, ne amo. Kaj, kiam sofisto vendas siajn parolojn, estas en ili ŝajno kaj hipokrito, ne saĝo. En la vera amo kaj en la vera saĝo, la donacvolupto egalas, S6 gi ne siipepssj ricevplezuron.'
Ci fariĝas insultema, Sokrato. Tial ke mi estas pli bona ol ci, mi foriras, por ne cedi al la deziro insulti cin miavice.
10
La sama Antifono diris al 11 alian fojon :
Ciaj junamikoj kredas lerni ĉe ci kiel fariĝi grandaj politik- istoj. Kial do ci ne enmiksiĝas en la publikaj aferoj, kiujn, laŭ la diro de tiuj junuloj, ci tiel bone komprenas ?•
Kiuj fariĝas politikistoj, tiuj ne estis miaj amikoj - res- pondis Sokrato. Kaj ili ne komprenis miajn parolojn. Aŭ, pli
ĝuste, ili diligentis, por ilin ne kompreni. Mi ne instru- as, kiel fariĝi politikisto; mi instruas, kiei ne fariĝi : tia. Mi liberigas ei la sklavecoj kaj nescioj, kiuj insti- gas politikumi. -
Antifono : 3e ci instruas nur, kiel ne fari, ci lernigas etan kaj nebelan sciencon.
Sokrato : Mi instruas ia piej belan, la plej utilan kaj / la plej raran el la sciencoj, kiam mi instruas entrepreni nur tion, kio estas sukcesebla.
Antifono : Cu do neniu el ciaj disĉiploj ŝajnas al ci ka- ■ pabla gvidi la popolon ?
Sokrato : ITeniu ei miaj disĉipioj, se tamen mi havas dis- ĉipiojn; neniu el la ciaj; neniu el tiuj de iu ajn sofisto. Kaj, por Ĉion diri per unu vorto, neniu homo ŝajnas al mi kapabla gvidi popolon.
Antifono : Tamen Periklo hodiaŭ, Solono-antaŭe kaj, se ni rigardas ekster Ateno, tiu Likurgo aŭ tiu... Sokrato : La homoj, kiujn ci mencias, ŝajnis gvidi la po- polon. La popolo gvidis ilin, Tiuj ŝajnaj mastroj estis la plej senripozaj el la sklavoj.
Antifono : Ci do diru ai mi,-kion ci instruas al ciaj dis- ciploj, por ke mi sciu, ĉu ci instruas ion lernindan ? Sokrato : Ci demandu al tiuj, kiujn laŭplaĉe ci nomas miaj disĉipioj, Ĝi estas la plej bona rimedo, por ekscii, kion iii lernis aŭ ne lernis ĉe mi. Ci rigardu la rideton de mia amiko juna Aristipo kaj kiel lia tuta korpo senmova ŝajnas iri al ci. ĉe tiuj signoj mi ekkonas, ke li deziras respondi al ci. Ĉu ci konsentas, ke ii anstataŭu min ? ĉar, se mi mem diras, kiujn.progresojn ŝuidas al mi miaj amikoj, oni kulpige diros, ke mi fanfaronas, kiel sofis.to, kiam li provas, por pliigi la nombron de manĝoj, kiujn oni alportas sur lian tablon, pliigi la nombron de ia disĉi- . ploj, kiuj aŭskultas lin.
Antifono : Car tion ci preferas, mi demandos Aristipoh. Ci do respondu min, bela junulo. Oni rakontis al mi, divers- loke, ke ci venis^el Cireno, por aŭdi Sokraton, kaĵ ke, ĉe la komenco, ci proponis al li monon. Cu tio estas vera? Aristipo : Tio estas vera. Sed Sokrato rifuzis la mOhon,, kiun mi sendis al li.
Antifono : 3e li akceptus ĝin, ĉu ci ne bedaŭrus cian do-
nacon ?
Aristipo : Mi bedaŭrus ne poyi donaci al li pli grandan sumon.
Antifono : Kial ? kaj kion tiom grandvaloran li instruis al ci ?
Aristipo : Li instruis min ne esti sklavo kun la nomo sklavo nek kun la nomo mastro.
Antifono : Ci parolas strangete, subtila Afrikano.
Aristipo : Li instruis min esti vere libera homo.
Antifono : Do, ciaopinie, mastro ne estas libera homo.
Ajistipo : Kiel ci diris.
Antifono : Tiam ciaj okuloj estas blindaj.
Aristipo : Kiel ci mi parolus antaŭ ol koni Sokraton. Nun mi
scias, ke la mastro kaj la sklavo formas paron unuigitan kaj
kontusitan de 1'sama Ĝeno.
Antifono : Ĉu do ci kredas je ĉiuj malsaĝaĵoj de Sokrato ? Aiostijgo : I2n tio, kion diras Sokrato, estas punktoj pri kiuj mi ne ankoraŭ konsentas. Eble tial, ke mi ne sufiĉe komprenas ilin. Mi ne scias, 8u pli poste mi adoptos Ĝiujn opiniojn de Sokrato aŭ nur kelkajn. Nun, Antifono, mi pli proksimas al cia penso ol al lia, rilate la demandon pri la plezuro kaj pri la feliĉo. Aŭ, pli ĝuste, ne samas kiel la cia nek kiel la lia.
Antifono : Ci eldiru cian opinion pri la plezuro, ss. tamen ĝi ne forgesigas la veran temon de nia interparolo, nome, ke mi deklaras bela kaj utila la komandon, sed ke ci asertas, ke ĝi estas malutila kaj nebela.
Aristipo : Ne nur mia opinio-pri la plezuro ne flankeniĝas min de la demando, kiun ci mencias, sed male ĝi ŝajnas al mi necesa, por ke mi konvinku cin aŭ ke ci konvinku min. Mi konjektas, ke ĝi estas la motivo pro kiu Sokrato preferis, ke la interparolo daŭrigu kun mi. Car Sokrato estus reirahta multe pli alten, kaj li volus igi cin konsenti, ke la plezu- ro estas nenio aŭ malgravaĵo.
Sokrato : Ci riskas esti diveninta, sŭbtila Aristipo. Aristipo : Sed ni estas, Antifono. kaj mi, du ŝatantoj .de 1' plezuro; kaj en ĝin ni ambaŭ lokumas la suverenan bonon. Antifono : Ni ne estas la solaj, kiuj tiel opinias, kara Aristipo.
Aristipo : Ci pravas, kara Antifono. Kiafoje mi hontas kaŭze de samopinianoj. Sed tiam mi ekpeneas» ke aakaŭ estas muit- nombraj laŭdantoj de la klimato Atena. Kaj, se Aristofano aŭ aliaj malnoblaj homoj laŭdas la viole kronitan Atenon, tamen estas neniel hontinde ami tiun urbon, samgrade kiel Sokrato, kiu neniam forlasas ĝin.
Antifono : Ci eldiras la veron kaj ci ŝajnas superi cian majstron.
Aristipo : Necesus, ke mi estu strangete malmodesta aŭ strangete stulta, por akcepti tian laŭdon. Sed mi konjekt- etas, ke al Antifono, oni ŝajnas esti superulo, tuj kiam oni parolas kiel Antifono. Antifono : Maliceta Aristipo !
Aristipo : Estas do konsentite inter ni, ke la plezuro estas la plej granda el la bonaĵoj, aŭ, pliĝuste, la sola bonaĵo de l'homo. A1 la aliaj aferoj, kiujn ni nomas bon- aĵoj, ni donas tiun gloran nomon, tial ke ili ŝajnas al ni fundamentoj de proksirnaj aŭ malproksimaj plezuroj. Antifono : Ci admirinde parolas, tiel ke ci admirinde pen- sas.
Aristipo : Por la homo ekzistas nur du realaj malbonaĵoj : la doloro kaj la manko de plezuro. Se rii nomas aliajn afer- ojn malbonaĵoj, estas pro tio, ke ili povas esti fundamen- toj de proksimaj aŭ malproksimaj doloroj. Aŭ tial ke ili ŝtelas al ni plezurojn.