La Veraj interparoladoj de Sokrato

Sokrato : Se do la skribita leĝo ordonas aŭ malpermesas iun el tiuj indiferentaj agoj, ĉu ci ne kredas, ke la ne- skribita leĝo permesas, ke, pro singardo kaj por eviti pu- non, ci obeu al tiu ridinda leĝo skribita ? Alcibiado : Mi kredas, ke ĝi permesas tion. Sokrato : Tiel, ĉu ne ? homo cedas al infano, kiu petas al li indiferentan aferon... Sed, se alia homo rifuzas al in- fano indiferentan aferon, ĉu ci mallaŭdos lin ? Alcibiado : Mi ne mallaŭdos nek laŭdos lin, ĉar temas pri afero indifenta.

Sokrato : Ci bone respondis, filo de Kliniaso. Do, se alia homo malobeas la leĝon, kiu ordonas indiferentan aferon, ĉu lin ci mallaŭdos ?

Alcibiado : Mi ĵus diris, ke mi ne mallaŭdos lin. Kaj, ta- men, ĉu li ne estos farinta malprudentaĵon ? Sokrato : Ni rezervu tiun punkton por unu tago, kiam ni havos sufiĉe da tempo, por ekzameni ĉiujn demandojn pri la prudento. Sed ci respondu min pri alia punkto. Cu la ne- skribita leĝo permesas, ke ci aprobu la punon suferigitan al aliaj homoj per la skribita leĝo pro tiaj agoj indiferen- taj ?

Alcibiado : Mi ne povas aprobi, ke oni punu homon, kiu fa- ras nenion malbonan.

Sokrato : ĉu la neskribitaj leĝoj permesas, ke ci helpu la skribitajn leĝojn suferigi punon al tiu homo kondamnita per la kaprico de la skribitaj leĝoj ? Alcibiado : Ili ne permesas tion.

Sokrato : Se ci havas la eblon, ĉu ci ne defendos kontraŭ la juĝo kaj kontraŭ la puno tiun homon, kulpa antaŭ la stul- ta leĝo skribita, senkulpa antaŭ la sagaca leĝo neskribita? Alcibiado : Mi defendos lin, Sokrato.

Sokrato : Kaj ĉu ci ne diros, ke tiu homo, kiu rifuzas obei al stulta lcĝo, valoras pli ol ni, kiuj oheas ĝin pro iom malnobla singardo ?

Alcibiado : Mi ne kuraĝas respondi cin, Sokrato.

A .

Sokrato : Cu ci ne aŭdas en ci voĉon, kiu respondas ? Cu ĝi

eĉ ne diras al ci, kial tiu homo pli valoras ol ni ?

Alcibiado : Ĉu pro tio, ke ii estas pli kuraĝa ?

Sokrato : Ci aŭskultu ankaŭ, ĉu la voĉo, kiu en ci parolas

kontraŭ la malnobla singardo, ne diros alion.

Alcibiado : ĉu estas pro tio, ke estas preferinde agi libere

oi agi devigite ?

Sokrato : Gi estas pro tio, mia Alcibiado. Kaj ĉu ci scias, kial estas preferinde agi libere ?

Alcibiado : Mi ne plu trovas kialon, Sokrato, Tio Ŝajnas al mi evidenta. Cu Eŭklido ne dirus, ke ĝi estas aksiomo ? Sokrato : Eble. Sed eble ankaŭ la subtila Eŭklido ektrovus, ke la aferoj, kiujn ni nomas indiferentaj ne estas tute tiaj. Alcibiado : Kiel ci diras, Sokrato ?

Sokrato : Ĉu ci neniam spertis la akcidenton, kiu ofte oka-

zis al mi ?

Alcibiado : Kiun akcidenton ?

Sokrato : Du longoj ŝajnis egalaj laŭ miaj okuloj. Sed, kiam mi mezuris iiin, mi konstatis, ke unu estis iom pli longa ol alia. Ĉu tio neniam okazis al ci ? Alcibiado : Tio okazis al mi.

Sokrato : Aŭ du peziloj ŝajnis egalaj al miaj manoj, kiuj levis ilin. Sed, en la pesilo, unu superis la alian. ĉu ci spertis tiajn akcidentojn ? Alcibiado : Ilin mi spertis.'

Sokrato : Ĉu ne povus esti same pri la aferoj, kiuj ŝajnas

al ni indiferentaj ?

Alcibiado : Tiel povus esti, Sokrato.

Sokrato : Eble ĉi tiu pli valoras ol tiu, kaj ni ne povas precize diri en kio ĝi pli valoras. Eble ankaŭ estas en ni, kiel en la aliaj animaloj, iu instinkto, kiu igas nin fari tion, kio estas pli bona.

Alcibiado : Tio ŝajnas al mi preskaŭ certa, Sokrato. Sokrato : Sed, ĉu la skribita leĝo, ordonante aŭ malpermes- ante tiujn aferojn, kiuj ŝajnas indiferentaj, ne malhelpas tiun instihkton kaj ne konfuzas ĝin ?

Alcibiado : Estas evidente, ke ĝi malhelpas ĝin. Mi ankoraŭ ne scias, ĉu ĝi konfuzas ĝin.

Sokrato : Ĉu la timo pri punoj ne kreas potencan motivon, kiu malhelpas atenti pli malpotencajn motivojn ? Alcibiado : Jes, se, kiel ni konsentis pri tio antaŭmomente, ni obeas al la singardemo.

Sokrato : Tiel ke ni ne kulpas, cedante al la plej forta motivo.

Alcibiado : Ni ne estas kulpaj.

Sokrato : Sed, laŭ tiu vidpunkto ankaŭ, kiu, por obei al tiu instinkto pri kiu ni parolis, kaj al tiu voĉo de la naturo, malatentas la skribitan leĝon, tiu eble pli valo- ras ol ni.

Alcibiado : Ki ja timas, ke li pli valoras ol ni. Sokrato : Kaj eble ĝi estas pro envio, ke pluraj ĝojos, helpante al la leĝo. puni lin.

Alcibiado : Ci aludas pri homoj tre malbonaj, Sokrato. Sokrato : Jes, Alcibiado. Kaj estas pro tio, ke ni, kiuj ne estas enviaj kaj malbonaj, devas protekti tiun homon kontraŭ la envio de la malbonuloj kaj la malbono de la skribita leĝo.

Alcibiado : Ni ja protektos lin, kaj ni amos lin. Sokrato : Ĝu ci ne diris antaŭmomente, aŭ proksimume, ke, eĉ en la aferoj, kiuj ŝajnas indiferentaj, la libero estas iu bono kaj la devigo iu malbono ?