Збор твораў у двух тамах. Том 2. Проза

Зэльва, 11 студзеня 1980 г.

Данусенька, мілая!

Я табе напісала 9 студзеня, спадзяюся, што ліста майго Ты атрымала. Мне ўсё здаецца, што Ты перажываеш за маю кніжку. Сколькі Табе было клопатаў, работы з ею… Вельмі Цябе прашу – не бяры да сэрца. Даю Табе слова, што мяне гэта не кранае. Я не ведаю – чаму. Нейкая пераацэнка вартасцяў у мяне… Каму яна патрэбная і хто будзе яе чытаць?

8 лютага будзе год, як я тут канаю душою. Рукі кусала з болю, са страху начамі, і акрамя Цябе і Аляксея Міхайлавіча, які прыехаў, каб дапамагчы мне ў цяжкіх варунках быту, ніхто нават не папытаўся, як мне, ніхто не прыехаў, не паглядзеў, не пагаварыў з зэльвенскім начальствам, каб мне тут лягчэй было крыху… Хто будзе чытаць маю любоў да зямлі маіх продкаў?

Цяпер я, крыху акрэпшы з усіх хваробаў, нікога не жадаю бачыць! Матэрыяльна я вытрымаю. Век мой позні, і многа мне не трэба.

Што да Казько, дык ён дасканала піша, вельмі таленавіта. Рэаліст. Толькі я не магу варушыць матэрыяльнай ці духовай адчайнасці, нейкага маральнага ці фізічнага калецтва. Гэта ўжо паталогія. Акрамя бездані гэтага болю мы мелі і маім нейкую светласць. Мы былі здольныя на пратэст, на духовую перамогу і таму існуем яшчэ! Пашто паказваць людзям роспач і раны, пашто вярэдзіць ім душы, калі трэба хоць крыху сыпнуць праменняў і надзеі, і ўпэўненасці ў сабе. Трэба страсянуць і паказаць сапраўдныя вартасці, каб паставіць на ногі тых, хто захістаўся! Выпусціць карпа, каб жыў, і забіць сваё, хай можа, і нямое дзіця, патаптаць каханне сапраўды велікадушнай жанчыны... Гэта – хворая літаратура! Не час калупацца ў паталогіі, калі трэба ўздымаць багатае, шматбаковае паняцце чалавека-беларуса, якога шліфавалі вякі, і за якога не ўстыдно перад культурамі, хоць быў ён у лапцях. Дзякуючы розным панам… Патрэбныя нам жыццесцвярджальныя прыклады, сноп святла нам патрэбны, каб “паказаць такі ім свет, у якім не страшна жыць”... Я і дастаеўшчыну лічу крыху хворай. Даруй.