Доўгая дарога дадому

Першую сустрэчу з Гарбачовым на амэрыканскай зямлi я прапусьцiў — з Уладзiмерам Карпавым хадзiлi па Нью-Ёрку. Позна ўвечары заблудзiлiся i ня ведалi, як дабрацца да нашага гатэлю. Узялi таксоўку, сеўшы ў якую, я запытаў у Карпава: «А на якой мове мы размаўляць будзем?» I тады наш шафёр кажа: «На расейскай, таварышы, на расейскай». Аказалася, што ён зь Ленiнграду, колькi год таму прыехаў да сына, якi тут меў пасьпяховы бiзнэс, але прагарэў, i цяпер, каб уратаваць таго ад банкруцтва, бацька па васямнаццаць гадзiн у суткi круцiць баранку — зарабляе грошы. Мы паспачувалi старому.

У адзiн зь дзён напрыканцы вiзыту я быў прызначаны ў групу эканамiстаў для сустрэчы ў амэрыканскiх дзелавых колах. Сваiх расейскiх калегаў у гатэлi не знайшоў, думаў, што пабачу iх на месцы сустрэчы, недзе ў Iнстытуце ўсходнiх зносiнаў, цi як ён там дакладна называўся. Прыехаў туды загадзя, чакаў каля брамы, ды нiкога не дачакаўся. Змушаны быў iсьцi адзiн, бо насьпеў час сустрэчы. У шыкоўным будынку па шырокай дывановай лесьвiцы мяне прывялi на другi паверх, дзе за круглым сталом ужо сабраўся з тузiн старых амэрыканцаў, — усе старанна апранутыя, у тройках, з гальштукамi i бабачкамi. Некаторыя зь кiёчкамi ў руках. Па чарзе прадставiлiся, усiм я пацiснуў iх старэчыя, бы птушыныя лапкi, пальчыкi. Селi за ланч, штось елi, трохi выпiлi вiна, якое падлiваў служка. Пакуль былi заняты ланчам, усе маўчалi. (Амаль маўчалi.) Толькi як ланч быў скончаны, перавялi позiркi на госьця. Госьць у той час пачуваўся даволi нiякавата, бо калегаў усё не было. А што гаварыць з гэтымi, ня ведаў.

Закурыўшы свае сiгары, «гэтыя» найперш папыталiся, якую фiрму госьць прэзэнтуе? Я трохi памарудзiў i адказаў, што тая фiрма завецца Саюз пiсьменьнiкаў. Гаспадары стрымана зiрнулi адзiн на аднаго, хтось пагартаў нейкiя паперы, што былi раскладзены перад iм, ды, мабыць, названай фiрмы ў iх не знайшоў. Але болей не пытаўся. Я штось пачаў гаварыць пра важнасьць устанаўленьня эканамiчных сувязяў памiж нашымi краiнамi, мяне засяроджана слухалi, хаця за сталом ужо запанавала няёмкасьць. Я ўсё не пераставаў чакаць сваiх эканамiстаў — адмыслоўцаў з мiнiстэрстваў i ведамстваў, ды iх не было. Тады пасьля даволi працяглай паўзы адзiн цi не самы стары амэрыканец запытаў: «А якiм чынам яны могуць вывозiць прыбыткi ад свайго бiзнэсу? Цi ня мог бы сэр Быкаў назваць адпаведны банк?». Сэр Быкаў на тое толькi пацiснуў худымi плячыма. Тады старэйшы за сталом падняў бакал зь вiном i прапанаваў выпiць за здароўе прэзыдэнта Гарбачова. Выпiлi i ўсе ўсталi. Мой вiзыт да дзелавой Амэрыкi быў скончаны.