Peanatema [Anathem - pl]

— A Ecba? Skąd wiedział, że popłyniesz na Ecbę?

— Ten matem założyli ludzie pochodzący z tych samych cel, w których fraa Jaad spędził całe życie. Wiedział, albo przynajmniej się domyślał, że jeśli tu dotrę, wpuszczą mnie za bramę, nakarmią i zapewnią mi dach nad głową, a to więcej, niż miałem na Kopcu Bly’a.

— W porządku. — Kamień spadł mi z serca; kamień, który ciążył mi od dnia wizyty w Sambie. — Nie ma żadnego spisku. Dynastia nie porozumiewa się za pomocą szyfrowanych wiadomości.

— Porozumiewamy się nieustannie — powiedział Orolo. — W opisany przeze mnie sposób.

— Jak meteorologowie obserwujący tę samą chmurę.

— Takie porównanie na tym etapie rozmowy w zupełności nam wystarczy. Nadal jednak nie zrzuciłeś z barków okrutnego brzemienia tej niezwykle istotnej misji, która przywiodła cię do bram Oritheny. Jakie zadanie wyznaczył ci fraa Jaad?

— Powiedział „Idź na północ tak długo, aż zrozumiesz”. Tę część chyba wykonałem.

— Czyżby? Miło mi słyszeć, że rozumiesz. Bo ja, niestety, nadal mam mnóstwo pytań.

— Przecież wiesz, co mam na myśli! — burknąłem. — Kazał mi potem jechać do Tredegarha i obiecał, że dopilnuje, żebym nie miał kłopotów. Chyba chciał, żebym cię przywiózł. Na konwoks.

— Na wypadek, gdyby się okazało, że mam jakieś ciekawe i użyteczne pomysły na temat Geometrów — domyślił się Orolo.

— Taka idea przyświeca konwoksom, prawda? Użyteczność.

Wzruszył ramionami.

— Obawiam się, że mam za mało danych do rozważań na temat Geometrów.

— Jestem przekonany, że wszystkie możliwe dane czekają na ciebie w Tredegarhu.

— A ja podejrzewam, że ci, którzy się tam spotkali, gromadzą nieistotne informacje.

— No to jedź tam i powiedz im, co jest istotne! Fraa Jaadowi na pewno przyda się twoja pomoc.

— Dla mnie, fraa Jaada i innych, którzy myślą tak jak my, próby wpłynięcia na tę sekularno-matemową hybrydę, jaką jest konwoks, niepokojąco przypominają politykę. Ja zaś słynę z tego, że polityk ze mnie beznadziejny.

— Mogę pomóc. Opowiedz mi o tym, nad czym tu pracujesz, a ja pojadę na konwoks i znajdę zastosowanie dla twojej wiedzy.

Najuprzejmiejsze określenie spojrzenia, jakim uraczył mnie Orolo, brzmiałoby „czułe, lecz zatroskane”. Czekał, aż mój mózg dogoni mój język.

— No dobrze — przyznałem. — Pewnie sam nie dałbym rady.

Przypomniałem sobie, o czym rozmawialiśmy z Tulią przed kwalifikiem.

— Nie mogę ci doradzać, co powinieneś zrobić na konwoksie — odparł w końcu Orolo, — Chętnie jednak wyjaśnię ci, czym się zajmuję.

— Niech będzie. To mi wystarczy.

— Ale na konwoksie ci nie pomoże. Ba, może nawet zaszkodzić. Pomyślisz, że zwariowałem.

— Nie sądzę. Przyzwyczaiłem się, że przez ten cały HŚT ludzie biorą nas za wariatów.

Orolo uniósł brwi.

— Wiesz co…? Jak się tak zastanowić, to to, o czym chcę z tobą porozmawiać, wcale nie jest aż takie szalone. Natomiast HŚT… — Ruchem głowy wskazał wykopaliska. — To łagodna i znajoma forma obłędu. — Zawiesił głos i spojrzał na mnie. — Z kim rozmawiasz?

Dziwaczne pytanie zbiło mnie z pantałyku. W pierwszej chwili pomyślałem wręcz, że musiałem się przesłyszeć.

— Z Orolem.

— Czym jest ten Orolo? Gdyby nagle wylądował tu jakiś Geometra i zaczął z tobą rozmawiać, jak opisałbyś mu Orola?

— Jako człowieka, czyli niezwykle złożoną, dwunogą, rozpaloną i ożywioną istotę, która stoi przede mną.

— Nie wiesz, w jaki sposób Geometra postrzega rzeczywistość. Mógłby ci przecież odpowiedzieć: „Ja tam widzę tylko próżnię z lekka przyprószoną falami prawdopodobieństwa”.

— Określenie „próżnia z lekka przyprószona falami prawdopodobieństwa” może odnosić się do dowolnego miejsca albo zjawiska we wszechświecie — zauważyłem. — Gdyby Geometra nie potrafił precyzyjniej opisywać rzeczywistości, wahałbym się, czy zasługuje na miano istoty rozumnej. Skoro wdał się w konwersację ze mną, musiał dostrzec we mnie coś więcej niż…

— Nie rozpędzaj się. Powiedzmy, że komunikujesz się z nim za pośrednictwem piszczka albo podobnej aparatury. Jesteś dla niego tylko ciągiem cyfr i za pomocą tych cyfr musisz teraz przekazać rozpoznawalny opis Orola. Albo nawet siebie samego.

— W porządku… Musielibyśmy zacząć od ustalenia zrozumiałego dla obu stron opisywania przestrzeni. Potem powiedziałbym tak: „Rozważmy wycinek przestrzeni znajdujący się w odległości pięciu stóp ode mnie: sześć stop wysokości, dwie stopy szerokości i dwie stopy długości. Fale prawdopodobieństwa, które nazywamy materią, są w tym wycinku przestrzeni bardziej zagęszczone niż poza jego obrębem”. Jakoś tak by to szło.

— Fale są bardziej zagęszczone, bo w tym wycinku znajduje się całkiem sporo ciałka. — Orolo poklepał się po brzuchu. — A na zewnątrz tylko powietrze.

— No właśnie. Każda istota świadoma powinna umieć wykryć granicę między ciałem i powietrzem. Wszystko, co znajduje się po wewnętrznej stronie tej granicy, jest Orolem.