Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ

— Ідзіце, хлопцы, гуляйце, хлопцы, расціце, хлопцы. I чакайце, чакайце. Вы дачакаецеся. Ён прыйдзе, прыйдзе, тут яго пуцявіна... А мне знайдзіце і прышліце стараст груп і Крывавязага, Цурука, толькі ціха, каб ніхто не бачыў. Дастаньце іх з-пад зямлі.

Мы знайшлі ўсіх, каго было загадана знайсці, і прыслалі, але на тым не супакоіліся. Як гэта магчыма супакоіцца, калі ў кабінеце дырэктара ідзе сакрэтная гаворка, хто ж гэта з нас здолее застацца ўбаку. На сваім узбраенні мы мелі шмат сродкаў, якія б дапамаглі нам даведацца, пра што тая сакрэтная гаворка, мы маглі падслухаць яе, паставіўшы кружку да сцяны, маглі падслухаць і праз дзірачку ў столі. Але на той раз усе нашы сродкі аказаліся непрыдатнымі. Дырэктар сакрэтнічаў не з выхавацелямі, не педсавет праводзіў, а гаварыў з нашым жа братам, дзетдомаўцамі. I мы, канечне, яшчэ раз пераканаліся, навошта дадзена кожнаму з нас галава, а пачуць з тае гаворкі так ніводнага слова і не пачулі. Нашы старасты выходзілі з кабінета дырэктара як маладыя Напалеоны. Дурні, хоць таксама дзетдомаўцы.

Немагчыма ў дзетдоме ўчыніць нешта такое, каб гэта не выкрылася, няма ў дзетдоме тайны, калі пра штосьці ведаюць больш, чым адзін чалавек, гэта вядома ўжо ўсім. Ад каго ўздумалі схаваць праўду, ад шкетаў. Гэта ж амаль тое самае, што хаваць шыла ў мяшку. Мы ж былі тэлепатамі, хоць і ведаць не ведалі і чуць не чулі пра тых тэлепатаў. Мы чулі іншае, чулі слова, калі яно яшчэ і не вымавілася, счытвалі тое слова з вуснаў, чыталі па вачах, утадвалі думку, якая толькі яшчэ ў таго ці іншага разумніка варушылася ў галаве, толькі нараджалася. Мы праз паветра, якім дыхалі, ведалі ўжо ўсё. I на схоне дня ўвесь дзетдом ужо не жыў, як звычайна, а захоўваў тайну. Тайна і маўклівасць распіралі нас, як вясна распірае жабу: ура, як толькі змеркнецца, мы ідзём на крадзеж. На святы крадзеж. Дзетдому трэба сталоўка. Але няма лесу пабудаваць яе. Дык у чым жа справа, што гэта за праблема такая. Вунь колькі праплывае міма нас, па нашай славутай рэчцы Пятлянцы, лесу: дубовага, хваёвага, асінавага. Куды, каму ўсё гэта, у якія гарады і краіны, на якія прадпрыемствы, будоўлі, шахты... Што нам да таго. Мы возьмем колькі нам трэба, не больш. Лішняга не кранем. Ніхто не забяднее, не прыкмеціць нават. Плытагоны? Ну і што? Здаровыя мужыкі? А нас затое багата. У іх багор з жалезным круччам? А хай іх з гэтымі круччамі. Ну, скруцяць, праб'юць аднаму галаву, на яго месца ўстане дзесяць. Мы таксама біцца ўмеем. З намі ж будзе і дырэктар наш, ён фронт прайшоў, з фашыстамі біўся. I не аднаго паклаў. Шкетам нельга, шкеты павінны класціся спаць. Пакладзёмся, на які толькі бок лепш, на правы, на левы, шчаслівыя, гавораць, заўсёды адпачываюць на спіне. Мы будзем адпачываць на спіне. На спіне, толькі на спіне будуць адпачываць нашы майкі, мы іх добра наб'ём саломай, сон іх будзе глыбокі і спакойны. I нікога не траба падымаць, каб схадзіў на двор, ніякіх турбот дзяжурнаму выхавацелю.