БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ
- Автор: Найдзюк Язэп, Касяк Іван
- Год: 1993
- Язык: белорусский
- Год: Навука і тэхніка
- ISBN: 5343014585
- Жанр: История
Электронная книга - «БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ». Краткое содержание книги:
На мяйсцовае насельніцтва былі наложаныя вялікія павіннасьці для дзяржавы. Ці ў калгасе, ці на фабрыцы, ці ва ўстанове трэба было хутка працаваць, каб вырабіць вялікую норму пад наглядам і прыгонам савецкіх кіраўнікоў. Па працы трэба было ісьці на палітычныя сходы, праводжаныя савецкімі агітатарамі і палітрукамі. Працоўныя суботнікі ў нядзелю без аплаты за працу былі стасаваныя агульна. На лесанарыхтоўкі, на капаньне земляных фартыфікацыяў на мяжы з Гэнэральнай губэрняй, на разгрузку цягнікоў на станцыях, на жніво, на капаньне бульбы і іншыя работы ўлады пасылалі людзей без аплаты за іх працу.
Прысланыя з СССР савецкія людзі былі на палажэньні ўпрывілеяваных і пануючых. Для іх былі арганізаваныя асобныя сталовыя, асобныя склады з прамысловымі таварамі і асобныя скляпы з харчамі, недаступныя для мяйсцовага насельніцтва. Уся гаспадарчая прадукцыя краю была ў руках кіруючага апарату прысланых савецкіх людзей, якія выконвалі пляны, вызначаныя ўрадам з Масквы. Патрэбы мяйсцовага насельніцтва ў гэтым ня былі вырашальным дзейнікам, ды ня было каму іх дамагацца. Надзвычайная бяда і недахопы ўсяго самага неабходнага для жыцьця, без магчымасьці палепшаньня, сталі пастаяннай зьявай жыцьця Настроі беларускага насельніцтва ў дачыненьні да Савецкай улады зьмяняліся з непрыхільных на варожыя.
XXXI
Заваяваньне Нямеччынай Заходняй і Паўдзённай Эўропы.— Напад Нямеччыны на СССР.— Дзейнасьць беларусаў у Цэнтральнай Эўропе.— Нямецкая акупацыя і вайсковая адміністрацыя Беларусь— Захады беларусаў дзеля арганізацыі беларускай адміністрацыі.— Польская дзейнасьць у Заходняй Беларусі.— Нямецкая палітыка адносна жыдоўскага насельніцтва.— Аднаўленьне рэлігійнага жыцьця на Усходняй Беларусі.— Пачатак «Менскай Газэты».
Нямеччына мела вялікія і хуткія посьпехі ў вайне супроць Францыі і Англіі як на зямлі, так і на моры. 9 красавіка 1940 году немцы занялі Данію і Нарвэгію», а 10 траўня — Галяндыю, Бэльгію і Люксэмбург. 14 траўня немцы распачалі наступ на Францыю. хутка здабылі Парыж і 22 чэрвеня маршал Пэтэн падпісаў перамір'е з Нямеччынай. Наступнае бамбардаваньне з самалётаў Англіі сталася зацяжнай справай, без асягальнага выніку для Нямеччыны. 7 кастрычніка немцы занялі румынскія нафтовыя абшары, а 9 сьнежня распачалі наступ у паўночнай Афрыцы.
Ужо 18 сьнежня 1940 году Гітлер вырашыў вярнуцца да асноўнага напрамку сваёй экспансыі на ўсход, супроць СССР (плян Барбаросса). У сакавіку 1941 году нямецкія войскі ўжо былі ў Мадзяршчыне, Баўгарыі і Румыніі, а 5 красавіка немцы напалі на Грэцыю і Югаславію. Такім чынам Гітлер забяспечыўся на захадзе і на поўдні перад стварэньнем другога фронту і ўзмоцніў свой вайсковы патэнцыял новымі заваяваньнямі.
Рыхтуючыся да вайны супроць СССР, нямецкі ўрад праводзіў падрыхтоўчую працу сярод беларусаў і сярод іншых падсавецкіх народаў. У Нямеччыне, Гэнэральнай губэрні (Польшчы), Чэхаславакіі і Францыі пражывала шмат людзей з падсавецкіх краінаў розных нацыянальнасьцяў, як на волі, так і ў лягерох вайсковаполонных з польскай арміі. Яшчэ ў ліпені 1939 году прафэсар фон Мэндэ быў дэлегаваны ў Вільню для бліжэйшых кантактаў з беларусамі. Ад кастрычніка 1939 году да ліпеня 1941 году беларускай справай цікавіліся нямецкія ўраднікі з контрразьведкі (Абвэр): маёр Гэруліс, былы рэктар унівэрсытэту ў Кэнігсбэргу; маёр Дэрынг, капітан, доктар Казлоўскі, прафэсар фон Мэндэ і яго дараднік фон Энгэльгардт , як экспэрт па беларускіх справах.
У канцы лютага 1941 году Беларускі і Украінскі камітэты ў горадзе Лодзі наведалі нямецкія вайскоўцы маёр Гэруліс і капітан Казлоўскі па справе вярбаваньня добраахвотнікаў беларусаў і ўкраінцаў у парашутныя дывэрсыйныя аддзелы. З беларусаў яны набралі 32 чалавекі, якіх перашколілі ў лягеры каля Остролэнкі і сфармавалі з іх 3 групы. Дзьве групы па 11 чалавек 20 чэрвеня былі спушчаныя на парашутах па савецкім баку мяжы каля Беластоку. Гэтыя групы былі хутка выкрытыя савецкімі ўладамі і зьнішчаныя. Трэцяя трупа з 10 чалавек была спушчаная на парашутах у начы з 21 на 22 чэрвеня каля Менска і яна выканала прызначаныя ёй заданьні.