БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ

Адначасна савецкія ўлады апаноўвалі ўсё жыцьцё Заходняй Беларусі. Савецкія гарнізоны занялі ўвесь край. Разам з войскам прыбылі аддзелы палітычнай паліцыі НКВД. якія ахапілі сваёй сеткай усю Заходнюю Беларусь. Прысланыя шматлікія савецкія камуністыя, камсамольцы, палітрукі, прафэсыяналы з усіх галінаў дзейнасьці ахапілі сваім наглядам і кіраўніцтвам усё жыцьцё краю: адміністрацыю, паліцыю, гаспадарку, сувязь, камунікацыю, асьвету і культуру. Самачынная ініцыятыва мяйсцовага насельніцтва не дапушчалася ні ў чым. Прыехаўшыя савецкія ўраднікі стварылі часовыя ўправы ў гарадох акругаў і паветаў пад кіраўніцтвам савецкіх камуністых, якія падбіралі і паклікалі мяйсцовых людзей да працы. Для аховы парадку на пачатку былі створаныя аддзелы рабочай гвардыі, а ў валасьцёх і вёсках — сялянскія камітэты і аддзелы добраахвотнай сялянскай міліцыі. Адразу распачалося вынішчаньне ворагаў савецкай улады ўва ўсім краі. Багатыя клясы насельніцтва, польскія ўрадоўцы і вайскоўцы, паліцэйскія і г. п. расшукваліся, арыштоўваліся і зьнікалі ў турмах.

Распачаўся падзел зямлі абшарнікаў паміж беззямельнымі і малазямельнымі сялянамі. За 1939 і 1940 гады было раздадзена 439 000 гэктараў абшарніцкай зямлі, 14 000 абшарніцкіх коняй, 33 000 абшарніцкіх кароў і шмат дробнай жывёлы. На пачатку савецкія ўлады непасрэдна ня змушалі ісьці ў калгасы. Ha ix налажылі вялікія падаткі натурай, грашыма і працай на леса- і сенанарых-тоўках.У скляпох адразу зьніклі вопратка, абутак, харчы і ўсе іншыя рэчы першай патрэбы. 3 СССР прывозілася шмат гарэлкі, трохі солі, запалак і газы. Доўгія чэргі перад скляпамі сталіся пастаяннай зьявай. Калі ў савецкіх палітрукоў запытвалі мяйсцовыя людзі: чаму цяпер у скляпох нічога няма, а за часоў панскай Польшчы там было ўсяго поўна, то тыя адказвалі, што ўсё будзе. Але запытаўшы чалавек хутка зьнікаў, арыштаваны праз НКВД.

Прыехаўшыя савецкія людзі былі худыя і бедна апранутыя. Мяйсцовае насельніцтва мела здаравейшы выгляд і было лепш апранутае.

Савецкія ўлады заяўлялі, што само мяйсцовае насельніцтва павінна вырашыць сваю будучыню. Аднак гэта была звычайная ашуканчая прапаганда. Ужо 6 кастрычніка 1939 году савецкае ваеннае камандаваньне абвесьціла выбары ў Народны Сход Заходняй Беларусі і вызначыла іх на 22 кастрычніка 1939 году. Выбары мелі быць агульныя, роўныя, непасрэдныя і патаемныя. Савецкія ўлады стварылі Цэнтральны перадвыбарчы камітэт Заходняй Беларусі з сядзібай у Беластоку. Да гэтага Камітэту былі прызначаныя найвышэйшыя ўрадоўцы з БССР, як Мікалай Наталевіч — Старшыня Цэнтральнага Выканаўчага Камітэту БССР і Грэкаў, тры камандзіры Савецкай Арміі: Гайсін, Маркеев і Спасов ды шмат савецкіх высокіх партыйных урадоўцаў, пераважна расейскага, жыдоўскага і грузінскага паходжаньня.

Перадвыбарчы камітэт падзяліў край на выбарчыя акругі, да якіх прызначыў савецкіх актывістых дзеля правядзеньня выбараў на мейсцах. Кандыдатаў падбірала патаемна савецкае кіраўніцтва, наступна іх публічна выбіралі мяйсцовыя сходы насельніцтва. Ніякія іншыя кандыдаты не дапушчаліся і дзеля гэтага былі пададзеныя для галасаваньня кандыдаты толькі аднаго савецкага сьпіску. У галасаваньні 22 кастрычніка прымалі ўдзел усе жыхары больш за 18 гадоў векам, незалежна ад сацыяльнага паходжаньня, расы, нацыянальнасьці, веравызнаньня, асьветы, маемаснага стану і ранейшай палітычнай прыналежнасьці і дзейнасьці. Агулам 96,7% упаўнаважаных выбаршчыкаў галасавалі, бо кіраваны палітрукамі выбарчы актыў змушаў усіх да галасаваньня. Выбранымі былі 927 дэлегатаў, у складзе якіх было шмат савецкіх вайскоўцаў, палітрукоў і дзеячоў з БССР. Частку дэлегатаў станавілі жыхары Заходняй Беларусі рознай нацыянальнасьці: беларусы, жыды, расейцы і палякі.