БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ
- Автор: Найдзюк Язэп, Касяк Іван
- Год: 1993
- Язык: белорусский
- Год: Навука і тэхніка
- ISBN: 5343014585
- Жанр: История
Электронная книга - «БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ». Краткое содержание книги:
НКВД арганізаваў агульнае ўзаемнае сячэньне і даношваньне сярод усяго насельніцтва аб усім, а перад усім адносна дачыненьня да савецкай улады. За крытычнае слова адносна савецкай улады няшчасны арыштоўваўся і дэпартаваўся ў Сібір. Наступна такі самы лёс спатыкаў яго сямью і ўсіх сваякоў.
Сяброў Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі, распушчанай у 1938 годзе, НКВД расшуквала паводля сьпісаў, арыштоўвала і ліквідавала.
Агулам за часы ад 1939 да 1941 году савецкія ўлады на Заходняй Беларусі вынішчылі звыш 300 000 насельніцтва.
У галіне эканамічнай савецкія ўлады пушчалі ў рух існаваўшыя раней прадпрыемствы, працуючыя на мяйсцовай сыравіне і абслугоўваючыя мяйсцовыя патрэбы, як сельскагаспадарчае машынабудаўніцтва. шкляная, гарбарная, тэкстыльная, харчавая, лесаапрацоўчая, керамічная і іншыя галіны прамысловасьці. Аднак цяпер прадукцыя пераважна вывозілася з краю. Асабліва ў вялікіх памерах высякаліся лясы і драўніна вывозілася ў Нямеччыну. Туды ішло з Беларусі збожжа, а з Расеі праз Беларусь ішла нафта.
На працягу сямі месяцаў быў адноўлены Днепра-Бугскі канал даўжынёй 202 км, які меў вайскова-транспартнае значаньне для кірунку з усходу на захад.
Па афармленьні далучэньня Заходняй Беларусі да БССР савецкі ўрад распачаў прымусовую калектывізацыю земляробства. Апорныя сяляне былі масава дэпартаваныя ў канцлягеры Сібіру, як і Казахстану. Таму пад канец 1940 году ў Заходняй Беларусі было 1115 калгасаў, а на вясну 1941 году індывідуальныя сельскія гаспадаркі былі амаль усе зьліквідаваныя. Для абслугоўваньня гэтых калгасаў была арганізаваная 101 машына-трактарная станцыя.
Для аховы здароўя жывёлы былі створаныя вэтэрынарныя амбуляторыі і вэтпункты, куды былі прысланыя спэцыялістыя з СССР.
Для абслугоўваньня здароўя насельніцтва былі арганізаваныя 335 паліклінік і амбуляторыяў, а колькасьць бальніцаў даведзеная да 200. Было адчынена звыш 200 дзіцячых ясьляў. З СССР было прыслана 150 лекароў, 65 фэльчароў і каля 2000 мэдсясьцёр.
У галіне асьветы было ўрухомлена 5 643 школы, у тым ліку 4278 беларускіх. Былі адчыненыя 4 пэдагагічныя і настаўніцкія інстытуты, 2 музычныя тэхнікумы і 8 музычных школаў. Для ўзгадаваньня старэйшых і моладзі было адчынена 100 кінотэатраў, мноства клюбаў, бібліятэкаў, дамоў культуры, чырвоных куткоў і хат чытальняў, а для дзяцей яшчэ 18 дамоў піянераў. Моладзь была далучаная ў камсамольскую арганізацыю, для кіраваньня якой былі прысланыя камсамольцы з СССР.
Літаратура, часапісы і газэты масава былі прысыланыя з СССР, пераважна на расейскай мове і часткова на беларускай.
Урадавай мовай у Заходняй Беларусі стала расейская мова, на якой гаварылІ ўсе ўраднікі, прыехаўшыя з СССР. Адміністрацыя, гандаль, чыгункі, пошта, міліцыя, НКВД і іншыя ўжывалі толькі расейскую мову. Для старэйшага мяйсцовага насельніцтва былі арганізаваныя кароткатэрміновыя курсы вывучэньня расейскай мовы. У беларускіх школах была ўведзеная ў праграму расейская мова.
У акруговых і раённых гарадох Заходняй Беларусі пачалі выдавацца мяйсцовыя газэты на беларускай і расейскай мовах. Рэдакцыйны пэрсанал для гэтых газэтаў быў прысыланы з СССР.
У праваслаўнай царкве кіраўніцтва ўзялі архірэі расейцы, якія за час Польскай дзяржавы былі за штатам і ўвесь час уважалі Маскоўскі сынод за сваю царкоўную ўладу. Цяпер у Вільню прыбыў з Коўні япіскап Элеферы з атрыманым ад Маскоўскага сыноду тытулам мітрапаліта і абняў кіраўніцтва Віленскай епархіяй. Дасюлешні архірэй Хвядос быў забаронены ў сьвяшчэнным служэньні мітрапалітам Маскоўскім Сяргеям і мітрапалітам Элеферыям. Па сьмерці мітр. Элеферыя ў 1940 годзе яго мейсца заняў прысланы з Масквы расеяц арх. Сяргей Васкрасенскі з тытулам «Мітрапаліт Віленскі і Літоўскі, Экзарх Прыбалтыкі».
Пражываючы ў стане спачынку ў Жыровіцкім манастыры, арх. Панцялейман Ражноўскі абняў Гарадзенскую епархію і зьвярнуўся ў Маскоўскую патрыярхію з просьбай прыняць у ейную юрысдыкцыю яго і ягоную епархію. Маскоўскі мітрапаліт Сяргей зацьвердзіў арх. Панцялеймана архіяпіскапам Шнска-Наваградзкім з тытулам экзарха патрыярхіі 17 кастрычніка 1939 году. Аднак ужо ў ліпені 1940 году Маскоўская патрыярхія прыслала з Масквы мітрапаліта Мікалая Ярашэвіча з тытулам экзарха для Заходняй Беларусі І Заходняй Украіны. Арх. Панцялейман быў звольнены са становішча экзарха і прызначаны архірэям Гарадзенска-Вялейскай епархіі. Прысыланыя з Масквы мітрапаліты не баранілі мяйсцовага духавенства і вернікаў перад арыштамі і дэпартацыямі іх савецкімі ўладамі. Гэтыя духаўнікі выконвалі свае пастырскія абавязкі фармальна, як функцыянеры Савецкага ўраду.