Жар кахання [Апавяданні пра жанчын]
- Автор: Далідовіч Генрых
- Год: 1996
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 985-02-0003-0
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Жар кахання [Апавяданні пра жанчын]». Краткое содержание книги:
Рэдактар: І. І. Канановіч
— Мы аказалі яму давер, а ён, бачыце, з амбіцыяй i апломбам! Мы п'ем, а ён амаль не п'е! Не ўважае, не хоча апусціцца да нас! Ён жа — з Еўропы, а мы — Сібір, Азія!
— Я ўдзячны вам усім, што вы згадзіліся ўзяць мяне ў вашу школу, — падаў голас я. — Ніякіх сваіх ацэнак нікому не даю, бо сам павінен працай i паводзінамі заслужыць добрую ацэнку. Амбіцый i апломбу, здаецца, не маю. Іншая справа, што i ў мяне ёсць свой характар, сваё, адметнае ад вашага становішча...
— Чуеш, Трыфанавіч? — тушыла дзёрзкасць i задзірлівасць у дырэктаравай душы Наталля. — Мы цябе не толькі паважаем, мы цябе любім, бацька наш дарагі!
— Наш бацька — таварыш Сталін, — той, як я ўжо заўважаў, які б ні быў надзюдзюканы, мог верзці абышто, самае брыдкае плюгаўства, але ніколі не траціў палітычнай асцярогі. Вось i цяпер не толькі ажывіўся, але вырачыў вочы i затрос у паветры кулаком. — Смерць імперыялізму!
Само па сабе зразумела, я не мог пагаварыць з гэтым Трыфанавічам шчыра. Зрэшты, як i з іншымі франтавікамі, якія, падвыпіўшы, хацелі «сказаць мне праўду». Быў я не той суразмоўнік, якому трэба было гаварыць пра тое, што на душы, дык я не хацеў, каб ім дасталося з-за мяне. Хоць, скажу шчыра, многім франтавікам i партызанам, найперш простаму люду, не вельмі зайздрошчу: многія з ix дачасна дайшлі ад ран i кантузій альбо звекавалі свой век у брудных гумовых ботах, фуфайках ды з віламі, a многія, кінуўшыся жыць пасля вайны, верачы, што для ix, пакутнікаў i герояў, іхніх дзяцейхутка наступіць рай на зямлі, але не змогшы дачакацца, каб ix хоць палічылі за людзей, а не за гужсілу, пазней зняверыліся, залівалі розум, душу гарэлкай... Толькі жменька ўдачлівых партызан i франтавікоў, якая трапіла ў навуку, у культуру, на пасады, не толькі пажыла, але i пажыравала, зубамі i нагамі трымаючыся за партыю i лад, што ўзняслі ix за верную службу з гразі ў князі... Яны i цяпер, маючы добрыя пенсіі, лечачы нават самую маленечкую больку ў спецпаліклініках i бальніцах, ходзячы альбо нават беручы дома далікатэсы ca спецмагазінаў, наганяючы альбо скідаючы тлушчык на спецдачах ці ў спецсанаторыях, дык вось яны як лічылі, так i лічаць: усё былое — слаўнае, яны — святыя, за народ, зусім не чырванеючы, што простаму люду няма доступу туды, дзе займелі месца яны, a такія, як мы, па-ранейшаму для ix — ворагі, якіх толькі яны, на жаль, не дадушылі...
Ды я забег наперад. Тады, у канцы саракавых, такія, як Трыфанавіч, мелі ўсю ўладу над такімі, як я, хоць самі былі амаль няпраўныя перад тымі, хто сядзеў на вышэйшым, чым іхняе, крэсле.
— Іванавіч, у нас не адбылася адна размова, дзеля якой, уласна, мы сюды i прыйшлі, — таямніча шапнула мне на адыход чырвоненькая, пыхкая ад маладосці, здароўя i жаноцкай шчодрасці Наталля i, як кінулася мне ў вочы, на гэтыя яе прытульванне i шэпт вельмі насцярожана стрэльнула позіркам Аглая. — Але пагаворым пра гэта заўтра. У школе.
Назаўтра я першы запытаў пра тое, пра што хацелі пасакрэтнічаць са мной жанчыны, i Наталля сказала мне зусім простае:
— Вы, Іванавіч, як педагог ачаравалі нашую Аглаю. Яна марыць выкладаць мову i літаратуру гэтак, як i вы. Адпаведна, хоча паступіць у інстытут. Дык ці згодны вы, Іванавіч, быць яе рэпетытарам?
— Я не супраць, — адказаў я Аглаі, якая была побач. Яна чамусьці густа пачырванела.
— Вось i добра, — усцешылася за тую Наталля. — Ідзе вясна, адклад не ідзе на лад, дык варта пачаць ужо вучобу. Лепш за ўсё, як я думаю, Іванавічу даваць урокі на сваёй кватэры, дзе ціха i спакойна. Канечне, могуць быць суды-перасуды, але зважаць на ix не трэба.
— Іванавіч, гэта Наталля настойвае, каб займацца ў вас, — зірнула на мяне са збянтэжаннем i мальбой Аглая. — Вы, калі жадаеце мне памагчы, можаце прыходзіць да нас.
— У вас дзеці не дадуць вам як след займацца, — сказала Наталля, i ў вачах яе заскакалі гарэзныя чорцікі. — Я вось не супраць прыходзіць да Іванавіча, але, на жаль, думаю паступаць не на філалагічны, а на хімічны факультэт. Дый мой старшына раўнаваць будзе.
Карацей, мы началi вучобу; тыдзень-другі Аглая прыходзіла да мяне вечарамі з Верай, але потым тая перастала суправаджаць яе. Мы з Аглаяй пасябравалі. А то i больш. Калі яна прапускала вечар-другі, я адчуваў трывогу i занепакоенасць, не мог за што-небудзь узяцца i не знаходзіў спакою.
«Мабыць, захварэла наша вучаніца», — гаварыла мая гаспадыня, здаецца, таксама ўжо сумуючы па ветлівай i прыязнай госці, а заадно, мабыць, добра адчуваючы мой неспакой.
...Завірухі, адвыўшы i нагнаўшы снегу, зімовай задумнасці, збеглі ў тундру; пачалі ўсталёўвацца ясныя i сонечныя дні, спакойныя, але з моцным марозам i срэбным холадам ночы.
Аграфена, начапіўшы на нос акуляры, сядзіць на печы i вяжа, здаецца, зусім не зважаючы на ціхі гоман у хаце, а мы з Аглаяй прымасціліся за сталом i робім сваё: я дыктую ёй абзацы з кнігі, яна піша, а пасля мы разам разбіраем усё i тлумачым, чаму тут трэба якраз такія знакІ прыпынку, чаму «не» альбо «в» з некаторымі словамі пішуцца разам ці асобна.