![Каласы пад сярпом тваім. Кніга І. Выйсце крыніц [на беларускай мове] - Читать Любимую Русскую Полную Книгу 👉 Read-E-Book.com](/uploads/posts/books/8/1/1/3/kalasy-pad-syarpom-tvaim-kniga-i-vyjsce-krynic-na-belaruskaj-move-download.jpg)
Каласы пад сярпом тваім. Кніга І. Выйсце крыніц [на беларускай мове]
- Автор: Короткевич Владимир Семенович
- Год: 1995
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- ISBN: 5-7880-0898-0
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Каласы пад сярпом тваім. Кніга І. Выйсце крыніц [на беларускай мове]». Краткое содержание книги:
Першая кніга распавядае нам пра «выйсце крыніц» якія выліліся ў раку гневу і змаганьня за незалежнасьць Беларусі. Нягледзячы на літаратурнасьць раману, адчуваецца натуральнасьць падзеяў. Кожны бачыць, як памірае стары сьветапогляд яшчэ з часоў перад падзеламі Рэчы Паспалітай, і нараджаецца новае пакаленьне, якому суджана пакласьці галаву для будучыні Беларусі. «Грушы накнавана абрынуцца ў Дняпро», але і «крыніцы нязьменна спалучацца ў імклівую раку».
Уладзімер Караткевіч доўга падыходзіў да раману, і цалкам верагодна, што меў задуму на працяг, але нягледзяячы ні на што менавіта «Каласы пад сярпом тваім» сталі сапраўднай вяршыняй творчасьці беларускага пісьменьніка і паэта, які заўчасна пакінуў гэты сьвет, каб назаўсёды злучыцца з роднай беларускай зямлёй.
Дрыжучы ад страху, яна распляскала нос аб шкло і круглымі вачыма сачыла за ім.
Лазнік, відаць, пачуў нешта. Ён узняў вочы і паглядзеў на акенца.
Яна адарвалася ад шкельцаў, скацілася ўніз па сходцах з галерэйкі і кінулася бегчы так, як не бегала ніколі ў жыцці. Ледзь не згубіла ў хмызах футрачка, падрапала рукі ў жывой агароджы, балюча выцялася нагою аб камень. Я цяпер вось ляжала і думала, было гэта ці не.
Апальшчык у калідоры грукнуў дровамі аб жалезны ліст ля печкі, і яна ўявіла, як добра гэтыя дровы пахнуць: свежасцю, водарам марознага дрэва і падталым сняжком.
Яраш Раўбіч, увайшоўшы ў пакой, таксама прынёс водар снегу і чысціні. Сеў на краёчак ложка.
— Што ж ты ляжыш, доня? Сарокі снег прынеслі.
— Я яшчэ трошачкі-трошачкі, — сказала яна.
Аблічча Раўбіча, калі на яго не глядзеў ніхто з чужых, было зусім не жоўчным. І вочы глядзелі без дапытлівасці, не цягнулі душу з чужых вачэй. Было ў іх нават нешта вінаватае, нешта накшталт вечнага ўсведамлення нейкай хібы ў тым, што ён робіць.
Майка гуляла бранзалетам, круцячы яго на бацькавым запясці:
— Шыпшына, у-у, як колецца… Курган, у-у, як высіцца… А ото «бу-у» — страшны рагаты бугай. Гам — і з'есць.
— Бугай? Гэта зубр.
— А зубр хіба не бугай?
— Няхай так. Але ж зубры нікога не ядуць… Аднойчы шляхцюк у моцны мароз ехаў пушчай, намасціўшы ў санкі сена. Зубру захацелася сена. Ён падышоў, асцярожна падчапіў соннага шляхцюка на рогі і паклаў яго на снег.
— Няпраўда, татка. А коні?
— А коні думалі, што гэта карова. Коні ж не баяцца кароў.
Майка засмяялася.
— А потым зубр пайшоў за санкамі і еў сена, пакуль не ўклаў усё. А шляхцюк лаяўся: «Карова ты брыдкая! Бугай ты халерны! Каб цябе так ваўкі ўклалі, як ты маё сена ўклаў, каб…»
Дзяўчынка, смеючыся, прыпала шчочкай да жалезнага бранзалета.
— А зубр?
— З'еў і пайшоў. Яны добрыя. Яны страшныя толькі для ворагаў, зубры.
— Ласа-зубр. Харошы зубр. У, які жалезны!
Раўбіч пагладзіў яе па галаве.
— Досыць, дзетка. Не варта табе гуляць з гэтай штукай. Гэта цацка для дарослых.
Прыўзняў яе разам з коўдрай.
— А я табе сакрэт скажу. Хочаш?
— Хачу.
— Алесь прыслаў па цябе коней. Хочаш з мамай з'ездзіць да яго на Каляды?
— А ты?
— Я не магу, — сур'ёзна, як дарослай, сказаў Раўбіч. — Мне трэба паехаць аж на другі канец губерні. Разумееш, мужчынскія дваранскія справы. Гэта табе не цікава. Дык хочаш?
— Хачу, татка, — уздыхнула яна. — Толькі цябе шкада.
— Тады апранайся. Сама. Як дарослая. Апранайся, Міхалінка.
І сам разгарнуў вакол яе ложка і ўмывальніка японскую шырму.
— Тата, — спытала з-за шырмы Майка, — Лазнік ёсць?
— Які Лазнік? А-а. Не, дзетка. Нікога такога няма. Ні лазнікаў, ні вадзянікоў — нікога. Гэта толькі буркатлівыя бабулі палохаюць дзяўчатак. Але ты не вер і нікога-нікога не бойся. Страшныя бываюць толькі злыя людзі.
Майка пырхала ў далонькі пад умывальнікам.
— А каго ж я тады ўчора ба-ачыла ў нашай лазні? Праз акно. Сядзіць, чорны такі. І ад венікаў распрануўся.
Раўбіч асекся.
— Ну, адзін, можа, і астаўся, — урэшце сказаў ён. — Толькі ён стары, ён, напэўна, скора пойдзе ў лес і засне там назаўсёды ў бярозах. А пакуль ходзіць сабе з лазні ў лазню. Носіць дзецям падарункі перад калядамі. І табе прынёс. І залаты медальён прынёс замест таго, што ты… згубіла. Ты ж цяпер амаль дарослая, дзяўчына. А значыць, можаш насіць золата.
— Тата, хіба мы бедныя, што носім жалеза?
— Гэта не проста ржавае жалеза. Гэта жалеза нават без парушынкі іншага металу…
Памаўчаў.
— Не, дзетка, мы не бедныя. Мы яшчэ трымаемся за стары-стары звычай, які стаў нашым фамільным. Мы, мужчыны з Раўбічаў, носім толькі жалеза, бо золата вельмі брудны метал. Самы брудны, які ёсць на зямлі.
— А як жа мне яго насіць?
— Дзяўчаткам можна. І потым, гэта старое золата. Яго здабылі дзяды… жалезам. Такое — можна.
Майка, ужо зусім апранутая, выбегла з-за шырмы і кінулася Ярашу на шыю. Ён падхапіў яе, лёгенькую, цёплую, — самы дарагі цяжар на зямлі.
«Божа, — думаў ён, — што ж гэта я раблю ўсе апошнія гады?! А яны што? Што яна будзе рабіць, маленькая?»
Але ён ведаў, што ўсё застанецца па-ранейшаму, і нічога ёй не сказаў, толькі пацалаваў цёмна-блакітныя вочы.
— Слухай, — сказаў ён, — слухай мяне, лапуся. Будзь разумнай, не крыўдзь Алеся, не «выабражай» над ім, як вы, дзеці, кажаце.
Ён, вядома, разумеў гэты смутны цень, гэтае далёкае абяцанне «дарослага» ва ўлюбёнай дачцэ. Але гаварыць аб гэтым было нельга. Рана.