Вялікія дарогі [пра мінулае]

Аднойчы ў гэты лягер прыехала Галіна разам з УНРАўскай працаўніцай Таісай Ждановіч. І Галіна і Таіса былі ў УНРАўскай форме, якую яны, працаўнікі УНРА, пашылі сабе з цёмна-зялёнай матэрыі. Кастусь сустрэў іх сярод белага дня на лягернай вуліцы й доўга гаварыў зь імі, расказваючы пра лягернае жыцьцё. А ў гэты час праз шчэлкі ў бараках ды з іншых зручных для назіраньня мейсцаў расейскія лягернікі назіралі за кажным рухам гасьцей і паводзінамі Кастуся.

Неўзабаве адзін украінец, малакультурны й недалёкі, пачаў адкрыта выказваць сваю злосьць у адносінах да Кастуся. Ён займаў першы паверх двухпавярхоўных нараў, над ім спаў Кастусь. Украінец адмыслова стараўся курыць гэтак, каб дым ішоў проста Кастусю ў твар. Або пачынаў штурхаць нагамі подсьціл пад ім. Кастусёў ложак хадзіў ходырам. А часам да глыбокае начы ня мог ён заснуць ад бясконцых анекдотаў, рагатаньня, балбатні і пустых размоў.

Адно адводзіў душу Кастусь, калі садзіўся на ровар і ехаў у Кольгруб да Галіны. Вяртаўся позна, калі ўжо ўсе спалі. Але ягоныя паездкі таксама ўспрымаліся лягернікамі, як паездкі для службовых шпіёнскіх мэтаў. Кастусю, вядома, абрыдзела такое жыцьцё ў Графэншаў, і ён угаварыў Галіну пераехаць у Рэгэнзбург. Ён ведаў, што па загаду амэрыканскага прэзыдэнта Трумана на поўдні гэтага гораду цэлы пасёлак быў забраны для лягеру перамешчаных асобаў і ў яго неблагіх кватэрах пасяліліся ўцекачы.

У гэты пасёлак Зыдлюнг і пераехалі Кастусь з Галінай. Там быў шпіталь, дзе патрабаваліся сёстры. Галіну адразу ўзялі на працу й далі кватэру. Так пачалося новае жыцьцё маладых. Неўзабаве згулялі вясельле, сьвятар асьвяціў непарушнасьць сямейных повязяў, нямецкія ўлады зарэгістравалі яшчэ адзін шлюб. Увесь сьвет выдаваўся маладым цяпер у ружовым арэоле радасьці.