Жар кахання [Апавяданні пра жанчын]

2.

Мікалай меў дачу — калі ў шасцідзесятыя гады не зусім без хітрыкаў рашылі даць пісьменнікам па кавалку зямлі (каб пераціралі не косці ўладзе, a камякі на сваіх градах), дык i ён уступіў у іхні садова-агародніцкі кааператыў i ўзяў чатыры соткі на пясчаным узгорку каля лесу. Спачатку пасадзіў садок, розныя кусты, пакрыху з нябожчыцай апрацавалі, падтлусцілі зямлю, а пасля агоралі невялікі, з дошак, дамок. Калі пазней адмянілі звышстрогія правілы для дачнікаў ды калі крыху абжыўся i сабраў грошай, абклаў домік цэглай, уцяпліў, зляпіў грубку з плітой, прыбудаваў веранду. Для яго i жонкі гэты куточак быў іхнім любімым месцам, яны рваліся сюды кожныя суботу i нядзелю, не на поўдні, а тут адбывалі адпачынкі — корпаліся, наварвалі сабе рознага варэння i самых розных кампотаў, маючы неблагую падмогу да сваіх сціплых заробкаў, гадавалі на свежым паветры i на вясковым малаку дзяцей, адпачывалі душой пасля гарадскога тлуму. Сын i дачка, калі былі малыя, таксама ездзілі сюды з ахвотай, любілі памагчы ў рабоце, пакатацца тут на веласіпедзе альбо пасядзець вечарам каля цяпельца, але цяпер, калі падраслі (сын на трэцім курсе інстытута, дачка перайшла ў дзевяты клас), на дачу ездзіць ужо не хочуць — ледзь даклічашся, каб прыехалі ды сабралі трускаўкі, парэчкі альбо абабралі гатунковыя яблыні. Дык ён цяпер на выхадныя прыязджаў адзін i пыніў тую работу, што раней рабілі ўдваіх з нябожчыцай. Гэтая работа спрыяла яму засяродзіцца, адагнаць боль i смутак па заўчаснай страце любімага чалавека, давала сілы на новы тыдзень. Можа, найперш з-за яе, сваёй дачы, ён адчуваў сябе яшчэ ніштавата i, як кажуць, выглядае маладжава.

Вось сёння, за кароткі, але цёплы кастрычніцкі дзень бабінага лета, даволі легка выкапаў глыбакаватую яміну, пасек, закінуў у яе пустазелле ды розныя дадаткі да яго i засыпаў зямлёй, каб пазней, вясной, на гэтым месцы паставіць парнічок пад агуркі. Калі пачало цямнець, пакінуў работу, памыўся, пераапрануўся, запаліў у грубцы і паставіў на пліту чыгунок з бульбай. Паколькі не было электрычнага святла, дык адчыніў дзверцы ў грубцы, сеў на невысокі ўслончык i задумліва пазіраў на агонь, адчуваючы нейкае незразумелае прыцягкенне i супакой — так, мусіць, некалі, у сівыя часы, вечарам сядзелі каля вогнішча i задумліва пазіралі на яго нашы дзікія (ці, можа, зусім не такія) продкі. Тым больш вабна было сядзець каля цяпла таму, што на дварэ зусім нечакана ўсхадзіўся вецер i зацубаніў ужо не лагодны, a золкі асенні дождж.