Віхры на скрыжаваннях

- Жыць і гадаваць яго. Ат, мы завялі нейкую непатрэбную размову. Мама, мы з Валяй знаёмыя яшчэ да вайны, сядзелі за адной партай. Я вельмі не хацеў садзіцца, але класная загадала. Дурны быў, праўда, мама?

- Мне яна больш падабаецца, як Зіна.

Валя пачырванела да вушэй і апусціла вочы. Валодзя ведаў, што маці яго не вельмі любіць партызанак. «Мужчыны павінны ваяваць, а жанчынам там рабіць няма чаго», - заўсёды зазначала яна.

- Мама, Валю гналі немцы ў Германію, і яна ўцякла. Ёй нічога не заставалася рабіць, як шукаць партызан.

- Адкуль жа Валя?

- Са Слабады, - адказала дзяўчына.

- А чыя ты?

- Голуба Рамана, калі чулі такое прозвішча, а маці Тацяна.

- О, я Тацяну Голуб ведаю. Прыгожая і сур'ёзная жанчына. Цяпер бы я сказала, што ты дачка яе, вельмі ж падобна.

Валя зноў пачырванела.

- Мама, хопіць табе допыт рабіць. Дай лепш нам паесці.

- Сапраўды, дзеткі, я загаварылася ад радасці. Зараз, зараз.

Маці пайшла ў сенцы. А Валодзя нагнуўся над Валяй і сказаў, каб не саромелася, бо ён калі ў яе маці быў, дык зусім інакш паводзіў сябе. Хлопец узяў з рук дзяўчыны карабін і паставіў яго ў кут. Увайшла маці, у руках яна трымала графін.

- Гэта ж вам настоечкі дам паспытаць, - сказала яна.

З печы дастала чыгуночак дранікаў і вывернула іх у міску. Валя ела моўчкі, і толькі пасля снедання яна звярнулася да Валодзевай маці:

- Вы ўгаварыце Валодзю, каб ён не ішоў у Слабаду, гэта вельмі небяспечна.

- А чаго ён туды пойдзе?

- Зінінага мужыка хоча забіць.

- Навошта ён, сынок, табе, няхай яго пранцы заб'юць.

- Мама, яна шкадуе Зінінага мужыка, таму так гаворыць.

- Нікога яна не шкадуе, а ведае, што там небяспечна. І я чула, што там поўна немцаў.

- Так, ледзь не забыў. Мама, перадай людзям, што да вас хутка прыедуць гітлераўцы па збожжа, і тыя людзі, што павязуць яго на станцыю, не вернуцца. Зразумела, яны будуць выбіраць маладых, здаровых. Трэба, каб варту ўстанавілі, і калі заўважаць, няхай усе бягуць у балота.

- Добра, сынок, я папярэджу ўсіх.

- Ну, мама, мы пойдзем. Я наведаў цябе, каб ты не хвалявалася.

- Я праводжу вас.

На вуліцы былі людзі: хто нёс ваду, хто некуды спяшаўся, а хто стаяў ля свайго двара. І Валодзя заўважыў, як усе са здзіўленнем глядзелі на яго і, пераканаўшыся, што гэта ён, - віталіся.

«Так, і сюды дайшла кепская чутка пра мяне. Напэўна, Зіне ў такі час было б лягчэй, каб мяне не было», - падумаў Валодзя.

Як хутка ў вайну можа мяняцца становішча чалавека! Учора Валодзя не мог так ісці па сваёй роднай вёсцы, яго вялі па загароддзю з паднятымі рукамі, а цяпер ён ідзе за маці, з партызанкай-сяброўкай і мае такую сілу, што паспрабуй вазьмі яго. Дужы чалавек бывае не толькі таму, што ў яго на плячах верны аўтамат, а і таму, што чалавек мэтанакіраваны і перакананы ў сваёй праваце. Сёння Валодзя псіхалагічна іншы, ён смелы і ўсё роўна пойдзе ў Слабаду, каб разлічыцца са здраднікам Капыцкім.