Віхры на скрыжаваннях
- Автор: Федосеенко Владимир Константинович
- Год: 2014
- Язык: белорусский
- ISBN: some
- Жанр: Советская классическая проза
Электронная книга - «Віхры на скрыжаваннях». Краткое содержание книги:
Маці праводзіла сына з дзяўчынай да палявой дарогі і спынілася.
- Пойдзеце, дзеткі, глядзіце, шануйце сябе.
Яна пацалавала сына і, на здзіўленне яму, Валю. Гэта ўпершыню праявіліся такія адносіны маці да Валодзевай сяброўкі. Ці яна ўжо лічыць сына сталым, ці спадабалася Валя, Валодзя ніяк не мог зразумець. Бо раней, калі размова заходзіла пра дзяўчат, маці хутка яе адводзіла ўбок. Яна рабіла выгляд, што і думкі не дапускае, каб яе сын мог пакахаць дзяўчыну. Але ж калі Зіна выйшла замуж, сябелюбства маці за сына праявілася адразу ж.
- Мая маці першую дзяўчыну пацалавала, гэта цябе, - ціха сказаў Валодзя.
- А ты? - усміхнулася Валя.
- Я... - Валодзя азірнуўся. - Маці стаіць яшчэ.
Сын падняў руку і памахаў, тады толькі маці павярнулася і пайшла.
Апошнія летнія дні былі ціхія і цёплыя. Але ўжо хуткакрылыя стрыжы згрупаваліся і насіліся ў паветры, нібы трэніраваліся перад адлётам. Затрубіў цягнік на Слабадской станцыі, данеслася рэха кулямётнай чаргі з-пад Жлобіна. У Слабадзе, як і ў навакольных вёсках, было ціха.
Валодзя з Валяй зайшлі ў хату дзеда Цімоха, калі ўжо цётка Алена сядзела ў акружэнні партызан. Камандзір глянуў на перакладчыка і зразумеў, што яго аперацыя прайшла не так ужо кепска. Данілаў быў усхваляваны. Калі б не здрада, ён бы зрабіў усё так, як меркавалася. У такім становішчы і то ён генерала цяжка параніў. Цяпер у Слабадзе і ў немцаў і ў нашых людзей на вуснах: «Данілаў, перакладчык». Усіх палонных, акрамя Капыцкага, са скручанымі калючым дротам рукамі, павялі на станцыю. Штаб згарэў. Што ўдалося немцам выхапіць адтуль, людзі не ведаюць. Генерала вынеслі і ноччу ў суправаджэнні лекараў на машыне павезлі ў Жлобін. Некаторыя жанчыны з вёдрамі ў гэты час былі ля Карабанчыкавай хаты. А потым немцы адмовіліся ад дапамогі жанчын і прагналі іх адтуль.
Перакладчыка ноччу шукалі ў хлявах, у суседніх са штабам хатах, і толькі раніцай яны знайшлі след, што вёў да балота.
Валодзя падзякаваў цётцы Алене і сказаў:
- Усё ясна, таварышы, пойдзем у лагер.
XIII
Двое сутак дыверсійная група правяла ў лагеры. А цяпер зноў ішла на выкананне баявых заданняў. Валодзя за гэты час пабываў і ў штабе брыгады. Доўга размаўляў з Сяргеевым і Ядлоўцам. Яны выклікалі да сябе і перакладчыка. З яго расказу камандаванню стала дакладна вядома, што гітлераўцы ўсё ж плануюць рабаваць сялян і вывозіць збожжа. Партызанская брыгада шмат дапамагла сялянам у часе ўборкі, і цяпер нельга было дапусціць, каб гітлераўцы забралі хлеб. Тым больш што разам з зернем яны мяркуюць вывезці ў Германію і здаровых людзей. Ядловец з Сяргеевым прынялі рашэнне паслаць на шляхі ад Слабады да навакольных вёсак баявыя роты. А Валодзю было дадзена канкрэтнае заданне: неадкладна знішчыць Капыцкага, каб атрады заставаліся ў бяспецы. Байкачу выдалі пісталет, бінокль, бясшумку, многа капсуляў-дэтанатараў, шнура, узрыўчаткі, вярнулі яму каня, а групе - баян.
Дыверсійная група спынілася ў Ніўках. Цяпер яна ўжо была колькасна большай. Валодзю дазволілі ў групу ўзяць перакладчыка і аднаго невялічкага, сухенькага партызана Калошу, які вельмі добра іграў на баяне. Вёска Ніўкі стаяла абапал гравейкі. У адным канцы яе амаль да самых двароў падыходзіў лес. Для партызан гэта вёска з'яўлялася зручным месцам.
Размясцілася група ў крайняй хаце каля лесу, у знаёмай Анатолю Зубёнку сям'і. Ён сюды іншы раз заязджаў. У гаспадыні была дачка, не такая ўжо прыгожая, як з прыемным і звонкім голасам. Цудоўна яна спявала, асабліва пад гітару. Але сёння яна саромелася спяваць, а ўсё слухала песні, якія развучвалі партызаны. Валодзя знайшоў свой сшытак з новымі песнямі, які прывёз са шпіталя. Баяністу варта было паслухаць тую ці іншую песню, і ён хутка падбіраў на баяне матыў. Партызаны ўжо добра спявалі «Цёмную ноч».
- А цяпер давайце, хлопцы, развучым:
Девушка, помни меня,
Милая, помни меня,
За тебя и край родной
На бой, на бой...
Раптам у хату ўскочыў вясковы хлапчук і, задыхаючыся, сказаў:
- Дзядзькі, са Жлобіна па гравейцы ляціць матацыкл. Партызан нібы ветрам здзьмула: усе выскачылі на двор.
- Хлопцы, на той бок хаты, і не стойце ўсе разам, - крыкнуў камандзір, а сам выскачыў на вуліцу.
За штакетам на двары засталіся перакладчык і Валя. Матацыкл хутка набліжаўся. Валодзя стаў за шула і прыціснуўся да варот. Вось матацыкл ужо метраў за сто ад двара. Камандзір размахваецца і кідае гранату. Уперадзе матацыкла выбух. Валодзя націснуў на спускавы кручок аўтамата: адзіночны выстрал, і аўтамат заела. Матацыкл спыніўся супраць камандзіра. Матацыкліст саскочыў і падняў рукі ўгору, па яго твары бег струменьчык крыві. Афіцэр, які сядзеў у люльцы, устаў, глянуў на Валодзю і пачаў адкручваць з доўгай ручкай гранату. Каля вуха камандзіра пратрашчала чарга. Гэта праз штакет страляў перакладчык. Матацыкліст упаў, а афіцэр саскочыў з люлькі і з усіх ног кінуўся за хлеў, што стаяў на другім баку вуліцы. Валя справілася стрэліць у афіцэра, але ён не ўпаў.